Πολεμικές αποζημιώσεις δεν χρωστούν μόνο οι Γερμανοί

"Εκεί που μάς χρωστάγαν μας πήραν και  το βόδι." Ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο επίκαιρη αυτή η φράση όσο στις μέρες της κρίσης που διανύει η χώρα. Εγκληματικές αμέλειες στέρησαν την Ελλάδα από αποζημιώσεις που δικαιούτο για τις υλικές και ανθρώπινες καταστροφές της περιόδου 1940 - 1944. Υπόλογοι αυτών των καταστροφών είναι οι χώρες του πρώην Αξονα, Γερμανία, Ιταλία και Βουλγαρία καθώς και η τότε σύμμαχός τους Αλβανία. 
 Να θυμίσουμε ότι οι εθνικιστές Αλβανοί που βάζουν το " τσάμικο" ζήτημα ως θέμα αποζημίωσης, επιστροφής των περιουσιών και απόδοσης της ελληνικής ιθαγένειας, είναι οι απόγονοι των Τσάμηδων που συνεργάστηκαν με τις γερμανικές και ιταλικές δυνάμεις κατοχής και συγκρότησαν την το «Αλβανικό Σύστημα Πολιτικής Διοικήσεως» με 14 Τάγματα έχοντας ως κύριο στόχο τους την εξολόθρευση του ελληνικού πληθυσμού στην περιοχή της Ηπείρου. Τραγικό αποτέλεσμα,  ο θάνατος πολλών Ελλήνων, η πυρπόληση 25.000 σπιτιών, η ερήμωση 243 χωριών, η δημιουργία 100.000 Ελλήνων προσφύγων.
Το δίτομο έργο του Χέρμαν Φρανκ Μάγερ Αιματοβαμμένο εντελβάις φέρνει στο φως τις αγριότητες επίλεκτων σωμάτων του γερμανικού στρατού στην περίοδο της Κατοχής.
Πριν από 70 χρόνια, την 1η Σεπτεμβρίου του 1939, καθισμένος σε ένα μπαρ της 51ης οδού στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, ο ποιητής Γ.Χ. Οντεν αισθάνθηκε την οσμή του επερχόμενου θανάτου. Ήταν η ημέρα που ξεκινούσε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Έπειτα από έξι χρόνια, με τη λήξη του, η ανθρωπότητα θα μετρούσε 50 εκατομμύρια νεκρούς. Τι συνέβη στο Λιντς της Αυστρίας και ποια τεράστια εικόνα δημιούργησε εκείνον τον «ψυχοπαθή θεό», όπως ονομάζει τον Χίτλερ ο ποιητής; Επτά δεκαετίες αργότερα ακόμη έρχονται στο φως στοιχεία για την εποχή, τα οποία παρέμειναν ανεξερεύνητα στα αρχεία. Και τα περισσότερα φυσικά αναφέρονται στην Ευρώπη.

Για τον βαρύ φόρο αίματος που πλήρωσε η χώρα μας τόσο κατά τη διάρκεια του πολέμου όσο και στην περίοδο της γερμανοϊταλικής και βουλγαρικής Κατοχής και του Εμφυλίου που ακολούθησε έχουν γραφτεί χιλιάδες σελίδες, σε σημείο που να είναι βέβαιος κανείς ότι δεν υπάρχει καμιά αφώτιστη πλευρά και τίποτε που να μην έχει ειπωθεί.

Ωστόσο το δίτομο έργο του Χέρμαν Φρανκ Μάγερ Αιματοβαμμένο εντελβάις που κυκλοφόρησε εφέτος μας διαψεύδει – κι ευτυχώς. Πέραν των νέων πεδίων και της πληθώρας των στοιχείων που προσκομίζει στην ιστορική έρευνα, καθιστά προφανές, μέσω των τεκμηριωμένων πληροφοριών που περιέχει, αυτό στο οποίο οφείλεται το αίσθημα ενοχής της μεταπολεμικής Γερμανίας, δηλαδή η συλλογική ευθύνη για τα ναζιστικά εγκλήματα, κάτι παρόμοιο θα λέγαμε με το προπατορικό αμάρτημα. Ο Μάγερ αποδεικνύει ότι το σύνολο του ναζιστικού στρατιωτικού μηχανισμού συμμετείχε στα εγκλήματα, ότι δεν ήταν μόνο- ή κυρίως- τα Ες Ες που τα διέπραξαν και ότι ακόμη και επίλεκτα σώματα φημισμένα για τη στρατιωτική τους ηθική βαρύνονται με εγκληματικές πράξεις απίστευτης βαρβαρότητας. Αποφάσισε λοιπόν να καταγράψει την ιστορία της 1ης Ορεινής Μεραρχίας και του 22ου Ορεινού Σώματος Στρατού, αναφερόμενος εκτενώς στην εγκληματική τους δράση στην Ελλάδα από το 1943 ως το 1944.

Ιστορικός από σύμπτωση

Ο Χανς Φρανκ Μάγερ δεν ήταν επαγγελματίας ιστορικός. Στέλεχος της αυτοκινητοβιομηχανίας, ενεπλάκη από σύμπτωση στα θέματα της ιστορικής έρευνας. Ο πατέρας του, έφεδρος αξιωματικός του γερμανικού στρατού που εργαζόταν στην επιμελητεία των στρατιωτικών σιδηροδρόμων της Βέρμαχτ, ήλθε στην Ελλάδα για να συντηρήσει το σιδηροδρομικό δίκτυο. Τον Νοέμβριο του 1942 έλαβε τη διαταγή να επισκευάσει τη γέφυρα του Γοργοποτάμου που νωρίτερα είχαν ανατινάξει οι δυνάμεις της ελληνικής Αντίστασης σε συνεργασία με τους Βρετανούς. Τον συνέλαβε ο ΕΛΑΣ, τον πέρασε από λαϊκό δικαστήριο στην Κολοκυθιά της Σπερχειάδας και μαζί με άλλους 30 γερμανούς στρατιώτες και την αυστριακή διερμηνέα Τρουθ Ρανβάιν εκτελέστηκε στο νεκροταφείο του χωριού.

Χρόνια αργότερα ο γιος του θέλησε να μάθει τι ακριβώς είχε συμβεί στον πατέρα του, ο οποίος επισήμως ως τότε εθεωρείτο αγνοούμενος. Οταν ανακάλυψε την αλήθεια, βρήκε τον τάφο του και μετέφερε τα οστά του στη Γερμανία. Η έρευνα αυτή εν τούτοις υπήρξε αφορμή για μια άλλη μεγάλη έρευνα, η οποία αφορούσε τη δράση των δυνάμεων Κατοχής στην Ελλάδα και ειδικότερα της Βέρμαχτ. Αυτή διήρκεσε ως το τέλος της ζωής του Μάγερ. Καρπός της υπήρξαν βιβλία εξόχως σημαντικά για την περίοδο, όπως Η αναζήτηση. Ανθρώπινα πεπρωμένα στον ελληνικό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, Η φρίκη του Κομμένου, το Από τη Βιέννη στα Καλάβρυτα, τα Αιματηρά ίχνη της 117ης μεραρχίας καταδρομών στη Σερβία και την Ελλάδα και, τέλος, το μνημειώδες δίτομο έργο Αιματοβαμμένο εντελβάις που δεν πρόλαβε να το δει τυπωμένο στα ελληνικά, αφού έπεσε θύμα τροχαίου δυστυχήματος στις 12 Απριλίου του 2009.

Για να ξεπεράσει την τραυματική εμπειρία από τον θάνατο του πατέρα του, ο Μάγερ έγραψε το βιβλίο Αναζήτηση.Ανθρώπινα πεπρωμένα στον ελληνικό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα 1941-1944.Το βιβλίο μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε στα ελληνικά. Τότε, όμως, κάποιος ιερέας από το χωριό Κομμένο κοντά στην Αρτα, όπου στις 17 Αυγούστου του 1943 η Βέρμαχτ εκτέλεσε 317 αμάχους, ανάμεσα στους οποίους 172 γυναίκες, δύο ιερείς και 13 παιδιά μόλις ενός έτους, του έγραψε ότι οι γερμανοί στρατιώτες που τους σκότωσαν έφεραν στον σκούφο και στα μανίκια της στολής τους ως διακριτικό το άνθος του αλπικού φυτού εντελβάις. Εκείνη η επιστολή, όπως γράφει ο Μάγερ, υπήρξε η αφορμή για να ερευνήσει την ιστορία αυτού του επίλεκτου σώματος, οι απαρχές του οποίου βρίσκονται στον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο.

Η δημιουργία της 1ης Ορεινής Μεραρχίας

Το 1914 το γερμανικό Ράιχ διαπίστωνε ότι επειδή δεν διέθετε επίλεκτες μονάδες- και μάλιστα ορεινές-, ικανές να πολεμήσουν εναντίων των γάλλων αλπινιστών, θα έπρεπε να δημιουργήσει ένα ειδικό σώμα που θα το αποτελούσαν οι καλύτεροι στρατιώτες άλλων μονάδων οι οποίοι είχαν διακριθεί στο Δυτικό Μέτωπο του πολέμου. Ετσι δημιούργησε το Σώμα των Αλπεων, το οποίο σημείωσε μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες. Δεκαοκτώ χρόνια αργότερα, όταν το Γ΄ Ράιχ έχτιζε τη Βέρμαχτ, αποφασίστηκε την 1η Ιουνίου του 1935 η δημιουργία μιας αντίστοιχης ορεινής ταξιαρχίας. Πρώτος διοικητής της ήταν ο 45χρονος συνταγματάρχης Λούντβιχ Κίμπλερ που την κατέστησε το πλέον επίλεκτο σώμα του γερμανικού στρατού. Η δράση της καθ΄ όλη τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξε εντυπωσιακή, αφού συμμετείχε σε όλες σχεδόν τις μεγάλες επιχειρήσεις: Από την εισβολή στην Πολωνία και την επιχείρηση Μπαρμπαρόσα (την εισβολή εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης) ως τις μάχες στο Χάρκοβο και την προέλαση στον Καύκασο. Οταν η δράση της 1ης Ορεινής Μεραρχίας τον Μάιο του 1943 μεταφέρθηκε στα Βαλκάνια, στη Γιουγκοσλαβία και κατόπιν στην Ελλάδα, ο πόλεμος για το Γ΄ Ράιχ φαινόταν χαμένος.

Το μεγαλύτερο μέρος του Αιματοβαμμένου εντελβάις καλύπτει μία και μόνη χρονιά, κατά την οποία η 1η Ορεινή Μεραρχία και το κατοπινό 22ο Ορεινό Σώμα Στρατού έδρασαν στην Ελλάδα, στην Ηπειρο κατ΄ εξοχήν αλλά και στην Κέρκυρα και στην Κεφαλλονιά, όπου διαπράχθηκε ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του πολέμου, η σφαγή των αιχμαλώτων του ιταλικού σώματος στρατού Ακουι.

Το ρατσιστικό δηλητήριο

Η πυκνότητα του βιβλίου είναι τέτοια που ο αναγνώστης χρειάζεται να το διαβάσει αργά και προσεκτικά, προκειμένου να μη χαθεί μέσα στη θάλασσα των πληροφοριών, των ονομάτων και των στατιστικών στοιχείων. Δεν υπάρχει ούτε μία πληροφορία που ο συγγραφέας να μην τη διασταυρώνει και να μην την ελέγχει εξονυχιστικά. Τεράστιος είναι αναπόφευκτα και ο όγκος των υποσημειώσεων. Η πολύχρονη και εξαντλητική έρευνα του Μάγερ στις αρχειακές πηγές δεν περιορίζεται φυσικά μόνο στα ελληνικά και γερμανικά αρχεία, αλλά επεκτείνεται και στα αντίστοιχα της Ιταλίας, της Μεγάλης Βρετανίας, της Ελβετίας και των ΗΠΑ. Πλουτίζεται ακόμη από πλήθος συνεντεύξεων, που όλες σχεδόν τις πήρε ο συγγραφέας από επιζώντες της εποχής. Απαντήσεις θα βρει κανείς και για τον αμφιλεγόμενο ρόλο του Ναπολέοντα Ζέρβα, όπως και για την εγκληματική δράση των Ταγμάτων Ασφαλείας, για τη συνεργασία των Τσάμηδων με τις κατοχικές δυνάμεις και τη συμμετοχή τους σε εκτελέσεις αμάχων στη Θεσπρωτία. Ακόμη, για τη συμμετοχή στα εγκλήματα- αν και σε περιορισμένη κλίμακα- των ιταλικών και βουλγαρικών δυνάμεων κατοχής. Χάρτες και πλήθος φωτογραφιών (πολλές από τις οποίες προέρχονται από τα αρχεία της Βέρμαχτ και ήταν άγνωστες ως σήμερα) συνοδεύουν αυτό το εξαίρετο δίτομο έργο. Ο Μάγερ δεν παραλείπει να παραθέσει χαρακτηριστικά αποσπάσματα από επιστολές ή αναφορές αξιωματικών της Βέρμαχτ, όπου διαπιστώνουμε σε ποιον βαθμό το δηλητήριο του ρατσισμού είχε διαποτίσει τον στρατό (όπως άλλωστε και τους πολίτες) της ναζιστικής Γερμανίας. Οσοι λοιπόν εκτελούσαν αμάχους δεν εφάρμοζαν απλώς διαταγές αλλά πίστευαν πως έτσι εξαφάνιζαν μιάσματα, υπανθρώπους, όντα που δεν είχαν το δικαίωμα, λόγω της εμφάνισης ή της συμπεριφοράς τους, να συγκαταλέγονται στα ανθρώπινα όντα. Υπάνθρωποι θεωρούνταν όχι μόνον οι ενήλικοι αλλά και τα παιδιά τους, σπορά δούλων που δεν άξιζε να καταλαμβάνουν χώρο σε τούτη τη γη.

Αξιοσημείωτα είναι όσα αναφέρει ο Μάγερ για τις απαιτήσεις των πολεμικών αποζημιώσεων της Ελλάδας, όπου γράφει ανάμεσα στα άλλα και τα εξής:«Οι ελληνικές απαιτήσεις για αποζημίωση των άμεσων και έμμεσων καταστροφών του πολέμου και κυρίως η απαίτηση επιστροφής του “δανείου” που είχε εκβιάσει η Βέρμαχτ από το ελληνικό Δημόσιο το 1942 για να καλύψει τα έξοδα της Κατοχής, εξαιρέθηκαν ρητά από τη συμφωνία του 1960(σ.σ.: η συμφωνία προέβλεπε την καταβολή συνολικά μόνο 115 εκατ. γερμανικών μάρκων).Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα,και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι τόκοι, η αξία του δανείου ανέρχεται σε πάνω από 5 δισ.ευρώ».

Ιδιαίτερα σημαντικά επίσης είναι τα συμπεράσματα που προκύπτουν σχετικά με τη μεταπολεμική «τύχη» των πρωταγωνιστών. Στους περισσότερους (από τη γερμανική πλευρά) επιβλήθηκαν από μικρές ως «αστείες» ποινές- στη χώρα μας όμως υπήρξαν στελέχη των Ταγμάτων Ασφαλείας που όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν αλλά και «επιβραβεύτηκαν». Χαρακτηριστικό είναι το κεφάλαιο του δεύτερου τόμου το οποίο αναφέρεται στις εκτελέσεις ομήρων στο Αγρίνιο τον Απρίλιο και τον Ιούλιο του 1944. Υπεύθυνος για τις εκτελέσεις εκείνες ήταν ο διοικητής των Ταγμάτων Ασφαλείας Γεώργιος Τολιόπουλος, ο οποίος μετά τον πόλεμο σταδιοδρόμησε στον ελληνικό στρατό.«Μετά τον πόλεμο », γράφει ο Μάγερ,«ο Τολιόπουλος έκανε καριέρα στον ελληνικό στρατό. Στις 30 Μαΐου 1948, τη μέρα που προήχθη σε αντισυνταγματάρχη “λόγω των ηρωικών του πράξεων στο πεδίο της μάχης”, σταματά και η συγκάλυψη των δραστηριοτήτων του από το ΓΕΣ και ξαναρχίζουν οι εγγραφές στο μητρώο του. Η περίοδος από το 1939 ως το 1948 έμεινε για πάντα κενή. Εναν χρόνο αργότερα ακολούθησε η προαγωγή του σε συνταγματάρχη. Ο Τολιόπουλος πέθανε στις 7 Φεβρουαρίου 1962 σε στρατιωτικό νοσοκομείο της Αθήνας».

Η σφαγή των Ιταλών στην Κεφαλλονιά

ΠΟΛΛΟΙ ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΟΥΣ που είδαν στον κινηματογράφο τη χολιγουντιανή τούρτα. Το μαντολίνο του λοχαγού Κορέλιδεν θα γνώριζαν τα πραγματικά περιστατικά που συνέβησαν στην Κεφαλλονιά το 1943 και ούτε θα έγιναν σοφότεροι βλέποντας την ταινία. Η ταινία, όμως, βοήθησε να γίνουν ευρύτερα γνωστά τα δραματικά περιστατικά πάνω στα οποία βασίστηκε, κι αυτά συνθέτουν ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα τα οποία διαπράχθηκαν από τη Βέρμαχτ στη διάρκεια του πολέμου.Πάνω από 200 σελίδες αφιερώνει ο Μάγερ στο σχέδιο για τον λεγόμενο«αφοπλισμό του ιταλικού σώματος στρατού»που βρισκόταν στην Κέρκυρα και στην Κεφαλλονιά,όπου περιγράφει αναλυτικά το παρασκήνιο,τις κινήσεις των πρωταγωνιστών,το κλίμα της εποχής και την κατάσταση στο νησί.

Τον Ιούλιο του 1943 τα στρατεύματα των Συμμάχων (αγγλοαμερικανικά) αποβιβάστηκαν στην Ιταλία.Το μουσολινικό καθεστώς κατέρρευσε και στις 8 Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς η ιταλική κυβέρνηση του στρατάρχη Μπαντόλιο υπέγραψε συνθηκολόγηση με τους Συμμάχους. Ο Μπαντόλιο ωστόσο δεν κήρυξε ταυτοχρόνως πόλεμο εναντίον του Χίτλερ. Όταν στα τέλη του ίδιου μήνα οι άνδρες της ιταλικής μεραρχίας Ακουι που έδρευε στην Κεφαλλονιά αρνήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα στους Γερμανούς,ο Χίτλερ διέταξε τη Βέρμαχτ να εξοντώσει τους «προδότες».Οι Γερμανοί,αν και όχι εύκολα, συνέτριψαν την αντίσταση των Ιταλών,οι οποίοι δεν είχαν αεροπορική κάλυψη.Ο τελικός απολογισμός υπήρξε τραγικός.Στα πεδία των μαχών έχασαν τη ζωή τους 1.315 Ιταλοί και 25 Σλοβένοι.Από αυτούς που παραδόθηκαν,οι Γερμανοί εκτέλεσαν 5.189,ενώ άλλοι 3.000 χάθηκαν στη θάλασσα.Ακόμη και σήμερα οι πληροφορίες για το πώς χάθηκαν αυτοί οι 3.000 άνδρες παραμένουν αντιφατικές.Βέβαιον είναι εν τούτοις ότι πολλά από τα πλοία όπου είχαν φορτωθεί έπεσαν πάνω σε νάρκες με τις οποίες ήταν γεμάτη η θάλασσα γύρω από τη νησί,ενώ μολονότι- όπως λέει ο Μάγερ- δεν έχει επιβεβαιωθεί,πολλούς από τους ναυαγούς οι Γερμανοί ενδέχεται να τους εκτέλεσαν με τα πολυβόλα.Βέβαιον επίσης είναι ότι πολλά από τα πτώματα των αιχμαλώτων που εκτελέστηκαν στην ξηρά οι Γερμανοί τα πέταξαν στη θάλασσα.Τα υπόλοιπα,όσα δεν τα πέταξαν σε ομαδικούς τάφους, τα άφησαν να σαπίζουν σε χαράδρες.«Πόσοι ακριβώς έχασαν τη ζωή τους δεν θα μπορέσει να διαπιστωθεί με βεβαιότητα ποτέ» καταλήγει ο Μάγερ.

Οταν ο " πάτος του βαρελιού" είναι τρύπιος

Τα χαμηλότερα έσοδα από άμεσους φόρους ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει η Ελλάδα τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Μόνο κατά το διάστημα 2005 - 2009 η μείωση των φορολογικών εσόδων ανήλθε στο 1,9% του ΑΕΠ, ποσοστό που ισοδυναμεί περίπου με 5 δισεκατομμύρια ευρώ και αποδίδεται στην αβελτηρία των εισπρακτικών μηχανισμών. Την ίδια στιγμή παραμένει άγνωστο το ποσό που δεν μπαίνει στα κρατικά ταμεία εξαιτίας της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας!

Σταθερά τις τελευταίες δύο δεκαετίες η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει λιγότερα έσοδα από άμεσους φόρους κατά 30%-50% από τον μέσο όρο της Ευρώπης των 15, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Το 2010, με τη χώρα να έχει μπει για τα καλά στην κρίση, η υστέρηση ήταν σημαντική ακόμα και σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας: στην Ελλάδα οι εισπράξεις από τη φορολόγηση του εισοδήματος και της περιουσίας έφτασαν το 7,6% του ΑΕΠ - επιδόσεις που παραπέμπουν σε επίπεδα προ του 1998. Το αντίστοιχο ποσό για την Ιρλανδία ανήλθε στο 10,7% του ΑΕΠ, για την Ισπανία στο 9,4% του ΑΕΠ και για την Πορτογαλία στο 8,9% του ΑΕΠ. Οι μόνες χώρες από την Ε.Ε. των «27» με μικρότερες εισπράξεις από τους άμεσους φόρους και από την Ελλάδα είναι αυτές του πρώην ανατολικού μπλοκ: Λετονία, Τσεχία, Πολωνία, Εσθονία, Ρουμανία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Λιθουανία.

Ετσι, σε σχεδόν 5 δισεκατομμύρια ευρώ - όσο περίπου και το κενό στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα για το οποίο ελήφθησαν σκληρά μέτρα - αποτιμάται η αβελτηρία των εισπρακτικών μηχανισμών από το 2005 έως και την αρχή της κρίσης το 2009, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις υπηρεσιακών πηγών του υπουργείου Οικονομικών.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τα έσοδα από άμεσους φόρους σημείωσαν πτώση 0,4% του ΑΕΠ, που αντιστοιχεί σε κάτι λιγότερο από ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Επιπλέον 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ υπολογίζονται οι απώλειες από τους έμμεσους φόρους. Και 2,5 δισ. περίπου εκτιμάται η πτώση εσόδων από κοινωνικές εισφορές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, την ίδια περίοδο οι φορολογικοί συντελεστές σε κατανάλωση και εργασία παρουσίαζαν σημαντική αύξηση, ενώ μείωση καταγραφόταν στη φορολόγηση των εσόδων των επιχειρήσεων. Την ώρα μάλιστα που άλλες χώρες της ευρωζώνης αύξαναν τις εισφορές, η κυβέρνηση Καραμανλή τις μείωνε…

«Η υστέρηση των φορολογικών εσόδων, ιδιαίτερα του φόρου εισοδήματος, οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους: ο πρώτος είναι ότι το φορολογικό σύστημα έχει οικοδομηθεί πάνω σε έναν πολύ υψηλό αριθμό απαλλαγών, εκπτώσεων και εξαιρέσεων που έχουν επιτύχει κατά καιρούς διάφορες ομάδες πίεσης και έχουν δεχτεί οι πολιτικές και υπηρεσιακές ηγεσίες. Κατά κανόνα, τέτοιου είδους ρυθμίσεις δεν είναι ούτε κοινωνικά δίκαιες ούτε οικονομικά αποτελεσματικές - αν και έχουν γίνει αποδεκτές με το σκεπτικό ότι αποσκοπούν σε αυτά ακριβώς τα πράγματα!», λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Δημόσιας Οικονομικής του Παντείου Νίκος Καραβίτης. «Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την εσκεμμένη ανικανότητα του Δημοσίου να εισπράξει βεβαιωμένα έσοδα. Τόσο οι έλεγχοι εισοδημάτων όσο και η είσπραξη εσόδων περνούν μέσα από μια σειρά ρυθμίσεων, εξαιρέσεων, έλλειψης αυτοματισμών και πρακτικών διαφθοράς, αν μη τι άλλο τουλάχιστον με την ανοχή του κράτους. Δεν είναι τυχαίο ότι ούτε η πληροφορική έχει χρησιμοποιηθεί όπως θα έπρεπε ούτε ακολουθούμε συστήματα φορολογικής διοίκησης που στο εξωτερικό είναι κανόνας εδώ και δεκαετίες. Η κατάσταση αυτή έδειξε να αρχίζει να βελτιώνεται στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '90, αλλά δέκα χρόνια μετά καταφέραμε να κάνουμε καταστροφικά βήματα προς το χειρότερο, βοηθώντας έτσι να φτάσουμε στη σημερινή κατάσταση», συμπληρώνει ο καθηγητής.

ΜΕΙΩΣΗ 58%. Σύμφωνα με συνδικαλιστές εφοριακούς, κατά την περίοδο 2004-2009, με τον υπερδανεισμό των πολιτών και των επιχειρήσεων, τα φορολογικά έσοδα θα μπορούσαν να βρίσκονται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Ωστόσο, στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα καταγράφηκε διαφορά - ρεκόρ δεκαετίας σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε. Ε. των «15». Το 2007 με τους φορολογικούς συντελεστές σε κατανάλωση και εργασία να σημειώνουν άνοδο κατά 0,3 και 1,1 σε σχέση με το 2006, οι άμεσοι φόροι της Ελλάδας εμφανίζονταν μειωμένοι κατά 58% συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Τώρα πια ο κόσμος δεν έχει για να δώσει», αναγνωρίζουν οι εφοριακοί.

Υπηρεσιακά στελέχη με βαθιά γνώση του συστήματος επισημαίνουν ότι για να λειτουργεί ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις: πολιτική βούληση, ολοκληρωμένες υπηρεσίες χωρίς διαφθορά και με φορολογική δικαιοσύνη, και φορολογική συνείδηση των πολιτών. Χωρίς αυτά δεν γίνεται δουλειά, λένε.

«Ολοι θέλουν να πάνε στον έλεγχο, κανείς στην είσπραξη. Στον έλεγχο υπάρχουν τα δώρα - ακόμα και αν κάποιος κάνει σωστά τη δουλειά του, είναι έντιμος και δεν δέχεται μίζες, είναι πολύ πιθανό να δεχθεί κάποιο δώρο σε είδος», παραδέχεται στέλεχος του φοροεισπρακτικού μηχανισμού.

Source : TA NEA

Το ξεκλείδωμα των " μη φορολογουμένων" ελληνικών καταθέσεων στην Ελβετία.

Θολό είναι το τοπίο που επικρατεί για τη φορολόγηση των κρυφών - μη φορολογούμενων - ελληνικών καταθέσεων στην Ελβετία. Σε πρόσφατη δήλωσή του ο υπουργός Οικονομικών Ευάγγελος Βενιζέλος υπογράμμισε ότι από κοινού με την ελβετίδα ομόλογό του έθεσαν «το πλαίσιο μιας διακρατικής συμφωνίας κατά τα πρότυπα αυτής που συνάπτουν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας» με την Ελβετική Συνομοσπονδία.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ελβετική Γραμματεία Διεθνών Οικονομικών Θεμάτων, η συμφωνία με τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει ολοκληρωθεί προς το παρόν, με αποτέλεσμα να μην έχουν κλειδώσει ούτε οι συντελεστές για τη φορολόγηση των καταθέσεων ούτε η ενδεχόμενη αναδρομικότητά της.

«Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, πιθανότατα μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού πιστεύουμε ότι θα έχουμε καταλήξει σε συμφωνία με τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο για τη φορολόγηση των συγκεκριμένων (σ. σ.: κρυφών) κεφαλαίων. Μόνο όταν τελειώσουν οι διαπραγματεύσεις και ολοκληρωθεί η συμφωνία με αυτές τις δύο χώρες, η Ελβετία θα αρχίσει επισήμως τις συζητήσεις και με άλλες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον όπως η Ελλάδα, η Αυστρία και κάποιες ακόμα, τις οποίες δεν μπορούμε να ανακοινώσουμε σήμερα. Με τη χώρα σας γίνονται αρχικές συζητήσεις σε "χαμηλό επίπεδο" τεχνοκρατών», διευκρινίζει στα «ΝΕΑ» ο εκπρόσωπος της Γραμματείας Διεθνών Οικονομικών Θεμάτων της Ελβετικής Συνομοσπονδίας Μάριο Τούορ. Κύκλοι του ελληνικού υπουργείου Οικονομικών αναφέρουν ότι η συμφωνία Ελβετίας - Ελλάδας για τη φορολόγηση των κρυφών καταθέσεων «θα ενεργοποιηθεί», οι φόροι θα αποδίδονται χωρίς να αποκαλύπτονται τα στοιχεία των καταθετών και πως απομένει να διευκρινιστούν οι λεπτομέρειες. Σύμφωνα πάντως με τον εκπρόσωπο της αρμόδιας Γραμματείας στην Ελβετία, το μοντέλο που θα εφαρμοστεί με άλλες χώρες - περιλαμβανομένων της Ελλάδας και της Αυστρίας - θα μοιάζει με αυτό της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασίλειου, δεν αποκλείονται όμως παρεκκλίσεις οι οποίες θα σχετίζονται με το εκάστοτε φορολογικό σύστημα. «Δεν γίνεται να εφαρμοστεί στην περίπτωση της Ελλάδας ακριβώς ό,τι συμφωνηθεί με τη Γερμανία καθώς υπάρχουν διαφορές στα φορολογικά συστήματα των δύο χωρών», είπε ο Τούορ.

Ηταν 27 Οκτωβρίου 2010 όταν ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε υπέγραψε από κοινού με το μέλος του ελβετικού Ομοσπονδιακού Συμβουλίου Χανς-Ρούντολφ Μερτζ μία δήλωση προθέσεως για την έναρξη των διαπραγματεύσεων με σκοπό την κατάρτιση φορολογικής συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών. «Η εν λόγω συμφωνία αφορά πρωτίστως τη φορολόγηση των καταθέσεων γερμανών υπηκόων, που έχουν τη φορολογική κατοικία τους στη Γερμανία και τηρούν τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ελβετία με μυστικές καταθέσεις που δεν έχουν φορολογηθεί σύμφωνα με τον γερμανικό νόμο», αναφέρει στα «ΝΕΑ» ο δρ Ηλίας Μπίσιας, δικηγόρος Αθηνών και Ελβετίας. Σύμφωνα με τις υφιστάμενες πληροφορίες, η διακρατική φορολογική συμφωνία που αναμένεται να καταρτιστεί προσανατολίζεται στη διατήρηση του ελβετικού τραπεζικού απορρήτου με αντάλλαγμα την απόδοση φόρου στο γερμανικό Δημόσιο που θα απορρέει από τις επίμαχες κρυφές καταθέσεις των γερμανών υπηκόων στις ελβετικές τράπεζες. «Με αυτό τον τρόπο η ανωνυμία του καταθέτη και κατ' επέκταση το τραπεζικό απόρρητο θα συνεχίσει να διασφαλίζεται, οι εν λόγω καταθέσεις όμως θα φορολογούνται στην πηγή, απευθείας, δηλαδή με έναν ονομαζόμενο "εξοφλητικό" φόρο (Abgeltungssteuer) που θα παρακρατείται αρχικώς από την ελβετική τράπεζα και θα αποδίδεται μέσω του ελβετικού ομοσπονδιακού υπουργείου Οικονομικών στο γερμανικό Δημόσιο», επισημαίνει ο δρ Μπίσιας.

Επισήμως η ελβετική Γραμματεία Διεθνών Οικονομικών Θεμάτων αρνείται να αποκαλύψει οποιοδήποτε στοιχείο για την πορεία των διαπραγματεύσεων με τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, άνθρωποι που παρακολουθούν από κοντά την υπόθεση υποστηρίζουν ότι αρχικά η γερμανική πλευρά είχε ζητήσει να ισχύσει φόρος παρακράτησης 35%, συντελεστής που θεωρήθηκε από τους Ελβετούς ιδιαίτερα υψηλός καθώς ισούται με τον ισχύοντα ελβετικό φόρο επί των καταθέσεων, όπως και με τον ευρωπαϊκό φόρο επί των τόκων των καταθέσεων φυσικών προσώπων, που από σήμερα 1η Ιουλίου 2011 διαμορφώνεται επίσης στο 35% (ήταν 20%). Ετσι, η ελβετική πλευρά άρχισε να πιέζει για χαμηλότερη φορολόγηση - και σε αυτό το σημείο υπηρεσιακοί παράγοντες αφήνουν να διαρρεύσει ότι βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις την περίοδο που διανύουμε.

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ. Από περιπτώσεις υποκλοπής στοιχείων από ελβετικές τράπεζες έχει προκύψει ότι ο αριθμός των γερμανών καταθετών στην Ελβετία φθάνει τις 100.000, ενώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το γερμανικό Δημόσιο από την αναμενόμενη φορολογική συμφωνία με την Ελβετία για τη φορολόγηση των μυστικών καταθέσεων φιλοδοξεί να εισπράττει περίπου 300.000.000 ελβετικά φράγκα ετησίως.

Ανάλογες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι κρυφές ελληνικές καταθέσεις στην Ελβετία προσεγγίζουν τα 30-40 δισ. δολάρια και αν υπάρξει καλή συμφωνία για τον φορολογικό συντελεστή, μπορεί να μπουν στα ταμεία της χώρας ίσως και 2 δισ. ευρώ τον πρώτο χρόνο.

«Με την επιβολή της ανωτέρω φορολόγησης δεν πρέπει να συγχέουμε την ονομαζόμενη "ευρωπαϊκή φορολόγηση των τόκων των καταθέσεων" στην Ελβετία, η οποία ισχύει από την 1η Ιουλίου 2005, βάσει της Συμφωνίας μεταξύ της Ελβετίας και της Ε.Ε. Κατά τη ρύθμιση της εν λόγω Συνθήκης, οι τόκοι που απορρέουν από τραπεζικά προϊόντα (εξαιρούνται οι τόκοι που καταβάλλουν οι ελβετικές τράπεζες στους απλούς καταθετικούς λογαριασμούς) φορολογούνται στην πηγή με 20%, ενώ από την 1η Ιουλίου 2011 ο φορολογικός συντελεστής για τα φυσικά πρόσωπα θα ανέλθει στο 35%. Το ποσό παρακράτησης αποδίδεται στο κράτος, όπου ο καταθέτης έχει τη φορολογική του κατοικία. Το ελληνικό Δημόσιο εισέπραξε το 2008 από τη φορολόγηση των τόκων των καταθέσεων ελλήνων υπηκόων του στην Ελβετία 15.042.759 ελβετικά φράγκα, ενώ το 2009 το εισπρακτέο ποσό περιορίστηκε στα 7.951.029 ελβετικά φράγκα, σύμφωνα με το ελβετικό υπουργείο Οικονομικών», λέει ο δρ Μπίσιας.

Source : TA NEA

Προτάσεις για την ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας

Προτάσεις για διασφάλιση και ενίσχυση της συμμετοχής της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας στις αγορές όπλων και άλλων μέσων ασφαλείας που θα κάνει η Ελλάδα κατέθεσε η Ενωση Ελληνικών Εταιρειών Αεροδιαστημικής και Αμυνας (ΕΕΛΕΑΑ), που εκπροσωπεί τις 26 μεγαλύτερες κρατικές και ιδιωτικές βιομηχανίες του χώρου και οι οποίες απασχολούν πάνω από 5.000 εργαζομένους.
Η παρέμβαση με τις «βελτιωτικές», όπως τις χαρακτηρίζει η ίδια, προτάσεις γίνεται στο πλαίσιο της διαβούλευσης με τους φορείς _ και των σχετικών ακροάσεων στη Βουλή _ του σχεδίου νόμου του υπουργείου Αμυνας με το οποίο θεσπίζονται αφενός διαδικασίες ελέγχου και διαφάνειας στις αμυντικές προμήθειες και αφετέρου εναρμονίζεται η εθνική νομοθεσία με τη σχετική Κοινοτική Οδηγία 2009/81/ΕΚ για συμβάσεις στον τομέα Αμυνας και Ασφάλειας.
Η ΕΕΛΕΑΑ - που συμφωνεί απολύτως με τις ρυθμίσεις διαφάνειας και ελέγχου - διαπιστώνει ότι παρά τις θετικές αναφορές στην εισηγητική έκθεση, στα άρθρα του σχεδίου νόμου «φαίνεται να είναι απούσα η ελλληνική αμυντική βιομηχανία και το πλέγμα εκείνων των προβλέψεων, που θα ήταν δυνατόν
να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητά της, επ' ωφελεία της εθνικής άμυνας καθώς και της βιομηχανικής, τεχνολογικής και αναπτυξιακής προοπτικής της χώρας μας».
Στο πλαίσιο αυτό τα μέλη της ΕΕΛΕΑΑ, μεταξύ άλλων, προτείνουν:
- Να προβλεφθεί απαίτηση για (υποχρεωτική) βιομηχανική συνεργασία των αλλοδαπών προμηθευτών με εγχώριες αμυντικές βιομηχανίες στις περιπτώσεις που η Ελλάδα αγοράζει όπλα με διακρατικές συμφωνίες, Η «βιομηχανική συνεργασία» να είναι από ερευνητικό μέχρι υποκατασκευαστικό έργο.
- Να διασφαλιστεί υποχρεωτικά ταυτόχρονα με τη σύμβαση αγοράς να υπογράφεται και σύμβαση υποστήριξης (συντήρηση κ.λπ.) με μεγιστοποίηση μάλιστα της εγχώριας βιομηχανίας στην υποστήριξη κάθε αγοραζόμενου όπλου.
- Να διατίθεται ποσοστό τουλάχιστον 10% του ετήσιου προϋπολογισμού εξοπλιστικών προγραμμάτων Ερευνας και Ανάπτυξης στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία για προηγμένα - εξειδικευμένα προϊόντα για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις.
- Να εξειδικευθεί μέσα σε 4 μήνες η πολιτική Εθνικής Αμυντικής Βιομηχανικής Στρατηγικής και τα μέτρα «ασφάλειας εφοδιασμού» _ που προβλέπει το νομοσχέδιο _ μέσω των οποίων προβλέπεται ουσιαστικά η ενίσχυση της εγχώριας τεχνολογικής / βιομηχανικής βάσης. Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι για λόγους «ασφάλειας εφοδιασμού» να προβλέπεται η κατασκευή τουλάχιστον μέρους του αγοραζόμενου όπλου στην Ελλάδα, η συντήρησή του εντός της χώρας για λόγους άμεσης ετοιμότητας κ.λπ.
Source : TA NEA

Στρατηγικές προτεραιότητες για την ελληνική οικονομία

Το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο είναι άδικο και αντι-αναπτυξιακό. Αν υπήρχε ένα βασικό σημείο συναίνεσης μεταξύ των δύο κομμάτων εξουσίας στη συζήτηση για το σχετικό νομοσχέδιο, ήταν αυτό. Η ψήφισή του, εδώ που φτάσαμε, ήταν επιβεβλημένη, για να αποφευχθεί η επικείμενη στάση πληρωμών και η απολύτως καταστροφική επιστροφή στη δραχμή.
Το ερώτημα είναι τι γίνεται τώρα. Με την εξασφάλιση της πέμπτης δόσης και, ακόμα περισσότερο, με την προβλεπόμενη συμφωνία για το νέο δάνειο και τη συμμετοχή ιδιωτών πιστωτών που θα καλύψει τις ανάγκες της Ελλάδας ως το 2014, κερδίζουμε πολύτιμο χρόνο.  Δεν έχουμε πλέον κανένα περιθώριο να τον σπαταλήσουμε.
Είναι περίπου μαθηματικά βέβαιο ότι θα υπάρξουν σημαντικές αποκλίσεις σε αρκετούς από τους στόχους του Μεσοπρόθεσμου. Για παράδειγμα, αποκλείεται να ξεπεραστούν αρκετά γρήγορα οι δικαστικές, πολιτικές και συνδικαλιστικές δυσκολίες που θα προκύψουν στην προσπάθεια αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, ώστε να συγκεντρώσει το δημόσιο ταμείο 50 δισ. ευρώ ως το 2015. Επιπλέον, οι δημευτικού χαρακτήρα νέοι φόροι στην υποτιθέμενη «μεγάλη ακίνητη περιουσία» αναμένεται να δημιουργήσουν νέο κίνημα «Δεν πληρώνω» μεταξύ των ιδιοκτητών, που όντως δεν θα έχουν τη δυνατότητα να τους καταβάλουν, και γενικότερα θα καταφέρουν τη χαριστική βολή στην αγορά ακινήτων. Σε συνδυασμό με την αύξηση φόρων στο πετρέλαιο θέρμανσης και στα εστιατόρια (από το Σεπτέμβριο), τις όχι-και-τόσο έκτακτες εισφορές των μισθωτών, τα αυξημένα τέλη κυκλοφορίας και τα νέα τέλη επιτηδεύματος –που πλήττουν ισόποσα (!) γιατρούς του Κολωνακίου και εργαζόμενους με μπλοκάκια– συνθέτουν μία αδιανόητη νέα φοροεπιδρομή που θα ισοπεδώσει ό,τι έχει απομείνει από την οικονομική δραστηριότητα, και άρα τη φοροδοτική ικανότητα (σ’ αυτό τουλάχιστον ο κ. Σαμαράς έχει δίκιο).
Ο κόσμος τα βλέπει όλα αυτά –τα νιώθει στην τσέπη του, στο πετσί του– και απελπίζεται. Κοιτάζει στο μέλλον και δεν υπάρχει φως στο τούνελ. Υπάρχει κάτι, έστω αυτή την ύστατη ώρα, που μπορεί να κάνει η κυβέρνηση για να αλλάξει το σκηνικό και να δώσει μερικά ψήγματα ελπίδας ότι οι θυσίες δεν θα πάνε χαμένες;

Τρεις προτεραιότητες
Τρία είναι τα βασικά πράγματα που πρέπει να κάνει η κυβέρνηση Παπανδρέου-Βενιζέλου για να πείσει τον ραγδαία διογκούμενο χορό των σκεπτικιστών εντός και εκτός συνόρων ότι το εννοεί όταν λέει ότι θέλει και μπορεί να αλλάξει την Ελλάδα. Το σημαντικότερο είναι να βάλει επιτέλους μαχαίρι στο Δημόσιο. Όχι με μειώσεις μισθών, που ροκανίζονται στη ζούλα μέσω αυξήσεων υπερωριών και επιδομάτων, όχι με πρόωρες συνταξιοδοτήσεις που επιβαρύνουν σφοδρά το ασφαλιστικό σύστημα, αλλά με κλείσιμο άχρηστων οργανισμών και συρρίκνωση άλλων, και με απολύσεις των υπεράριθμων εργαζόμενων. Η στήλη τάσσεται υπέρ μιας εκδοχής της μισθωτής εφεδρείας (παροχή μέρους των τακτικών αποδοχών στον απολυθέντα για ορισμένο χρονικό διάστημα), ώστε να διευκολυνθεί κοινωνικά η μετάβαση των εργαζομένων αυτών από μη παραγωγικές θέσεις εργασίας στο Δημόσιο σε παραγωγική απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα. Ο πανταχόθεν λιθοβολούμενος κ. Πάγκαλος έχει δίκιο στο σημείο αυτό (όταν είπε ότι η κατάργηση οργανισμών δεν έχει νόημα αν δεν φύγει κόσμος). Δυστυχώς, ο συν-αντιπρόεδρος και υπουργός Οικονομικών δεν δείχνει να συμμερίζεται την επιτακτική φύση μιας τέτοιας τομής.
Η δεύτερη προτεραιότητα πρέπει να είναι η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Και επειδή γενικές αναφορές στο ζήτημα αυτό έχουν καταλήξει να είναι γραφικές, ας μιλήσουμε λίγο πιο συγκεκριμένα: πόσο δύσκολο είναι να βρεθούν, από κάθε «ύποπτη» κατηγορία ελεύθερων επαγγελματιών, 4-5 σοβαροί κλέφτες; Άτομα δηλαδή που αποκρύπτουν εσκεμμένα ως και το 99% του εισοδήματός τους, για να πέσουν κάτω από το αφορολόγητο όριο και να απολαμβάνουν τις πισίνες, τα τζιπ και τα σκάφη τους χωρίς να συμβάλλουν στο κοινωνικό σύνολο; Το σύστημα των διασταυρώσεων αυτό δεν φτιάχτηκε για να αποκαλύψει; Η σύλληψη, διαπόμπευση και επιβολή βαρύτατων προστίμων σε λίγους πρωταθλητές του εξαιρετικά δημοφιλούς αυτού ελληνικού σπορ θα έδινε ένα σαφές μήνυμα στους υπόλοιπους, αυξάνοντας θεαματικά το βαθμό συμμόρφωσης. Αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των δημόσιων εσόδων και σε δυνατότητα ανακούφισης των τίμιων φορολογουμένων που εδώ και τόσα χρόνια καλούνται να σηκώνουν το βάρος της παρανομίας των υπολοίπων. Επιπλέον, ιδιαίτερα αν επρόκειτο για κοινωνικά επιφανή άτομα με διασυνδέσεις στο σύστημα εξουσίας, θα έδινε την εικόνα μιας κυβέρνησης πραγματικά αδέκαστης, που χτυπά όσους πλουτίζουν εις βάρος της κοινωνίας, όποιοι κι αν είναι.
Το τρίτο κρίσιμο μέτωπο αφορά το ΕΣΠΑ και την ανάπτυξη. Η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε πέρυσι κατά 4,5%, έναντι αρχικών προβλέψεων της τρόικας για 4%. Φέτος θα συρρικνωθεί για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, σύμφωνα με ορισμένες προβλέψεις ως και 3,5% (έναντι αρχικών προβλέψεων 2,6%). Ως γνωστόν (βλ. και ρεπορτάζ σελ. 14), η Κομισιόν, σε συνεννόηση με την κυβέρνηση επεξεργάζεται τρόπους με τους οποίους μπορεί να μειωθεί δραστικά η ελληνική συμμετοχή στη συγχρηματοδότηση των έργων που υπάγονται στο ΕΣΠΑ. Με αυτό τον τρόπο, τα κοινοτικά κονδύλια θα μπορέσουν να απορροφηθούν πιο γρήγορα και να τονώσουν πιο αποτελεσματικά την οικονομία στη δύσκολη επόμενη διετία.

Οι αριθμοί της ντροπής

Νίκος Παπαδημητρίου

 

Την ώρα που εντείνεται η λαϊκή κατακραυγή κατά του πολιτικού συστήματος, η κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει έστω και λίγο την οργή των πολιτών, προχώρησε στην ανακοίνωση ενός μέτρου με καθαρά επικοινωνιακά κριτήρια. Στην επιβολή της έκτακτης φορολογίας, βουλευτές, άλλοι αιρετοί και κρατικά στελέχη θα αποτελέσουν ξεχωριστή κατηγορία, στην ανώτατη κλίμακα του 5%, ανεξαρτήτως δηλαδή των εισοδημάτων τους.
Όμως την ώρα που η συντριπτική πλειονότητα των συμπολιτών μας ατενίζει με απαισιοδοξία το άμεσο αλλά και απώτερο μέλλον, οι πολιτικοί μας μιλούν με μισόλογα για τη δική τους συνεισφορά στην υπέρβαση της κρίσης. Λες κι έχουν να κρύψουν κάτι...
Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν η «F.S.», την προηγούμενη εβδομάδα, απευθύνθηκε εγγράφως –όπως της ζητήθηκε άλλωστε– στις αρμόδιες υπηρεσίες του κοινοβουλίου ζητώντας να πληροφορηθεί α) το κόστος λειτουργίας του κοινοβουλίου, β) τη δαπάνη μισθοδοσίας αλλά και άλλες δαπάνες των βουλευτών, γ) τη δαπάνη μισθοδοσίας και τον αριθμό των υπαλλήλων της Βουλής και δ) τις περικοπές σε βουλευτές και υπαλλήλους τον τελευταίο χρόνο, αντί άλλης απάντησης το κοινοβούλιο απέστειλε τρία περσινά (!) δελτία Τύπου που απαντούσαν μόνο στο τελευταίο ερώτημα.

Η πλατεία και η ουσία
Σε ένα από αυτά όμως, της 21ης Οκτωβρίου 2010, αναδεικνύεται και ο τρόπος με τον οποίο η εθνική αντιπροσωπεία προσεγγίζει το θέμα: «Βασική επιδίωξη του Προϋπολογισμού του Εθνικού Κοινοβουλίου για το οικονομικό έτος 2011 είναι να εκπέμψει ένα σαφές μήνυμα για συνέχιση της προσπάθειας επίτευξης του στόχου αντιμετώπισης του δημοσιονομικού προβλήματος της χώρας...». Να εκπέμψει λοιπόν μήνυμα προς την πλατεία είναι ο στόχος και όχι να αντιμετωπίσει το πρόβλημα επί της ουσίας.
Και η ουσία δεν είναι άλλη από το ότι σε εποχή οικονομικής κρίσης οι μηνιαίες μεικτές αποδοχές κάθε βουλευτή διαμορφώνονται στα 9.869 ευρώ, 1.600 ευρώ λιγότερα σε σύγκριση με πέρυσι μετά τις γνωστές περικοπές. Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε στην αρμόδια επιτροπή ο πρόεδρος του Σώματος Φ. Πετσάλνικος τον Οκτώβριο. Συμπερασματικά, από τη βουλευτική αποζημίωση, τη συμμετοχή σε επιτροπές (χάρη στις οποίες λαμβάνουν 1.200 ευρώ επιπλέον το μήνα κατά μέσο όρο) και τα θερινά τμήματα, το επίδομα γραφείου, τα οικογενειακά επιδόματα και τα έξοδα κίνησης, κάθε βουλευτής κοστίζει το χρόνο κατά μέσο όρο 118.434 ευρώ μεικτά.
Στα βουλευτικά προνόμια πρέπει επιπλέον να συμπεριλάβει κάποιος το Ι.Χ. που του παρέχει η Βουλή με τη μέθοδο του leasing, τη δυνατότητα να απασχολεί στο γραφείο του έναν επιστημονικό συνεργάτη και τέσσερις αποσπασμένους από το Δημόσιο (ή δύο και τρεις αντιστοίχως), καθώς και έναν αστυνομικό, στον οποίο συχνά ανατίθενται καθήκοντα που εκφεύγουν του ρόλου του... Αποχωρώντας από τη Βουλή, μετά από μόλις μία τετραετία, ο εκπρόσωπος του λαού δικαιούται διπλή σύνταξη (βουλευτική και του επαγγέλματός του).
Από την άλλη, το κόστος λειτουργίας του κοινοβουλίου επιβαρύνεται από το ομώνυμο τηλεοπτικό κανάλι: με απευθείας μεταδόσεις από την αίθουσα της Ολομέλειας και τις επιτροπές, σινεφίλ ταινίες και ντοκιμαντέρ και απασχολώντας δώδεκα δημοσιογράφους και κάποιους ακόμη τεχνικούς, έχει κατορθώσει να κοστίζει έξι εκατομμύρια ευρώ το χρόνο, επισημαίνει στην επιστολή που απέστειλε στους συναδέλφους του ο Κυριάκος Μητσοτάκης (σ.σ.: αναμένεται να επανέλθει αυτή την εβδομάδα στο θέμα). Ο συγκεκριμένος βουλευτής προτείνει να κλείσει το κανάλι. Πολλοί, βεβαίως, συνάδελφοί του επιμένουν να υπερασπίζονται τη δυνατότητα που έχει κάθε πολίτης να παρακολουθεί όσα εκτυλίσσονται στο κοινοβούλιό του. Πιθανώς η δραστική μείωση του κόστους να είναι η χρυσή τομή.

«Χρυσοί» υπάλληλοι
Ένα χωριστό κεφάλαιο αποτελούν οι υπάλληλοι της Βουλής, 1.333 τον αριθμό, από τους οποίους μόλις 75 δεν είναι μόνιμοι ή αορίστου χρόνου, οι οποίοι λαμβάνουν 16 μισθούς και μια σειρά επιδόματα (έκτακτης αποζημίωσης, πληροφορικής, θέσης ευθύνης, χρόνου υπηρεσίας αλλά και... κίνησης). Το κονδύλι μόνο για τον βασικό μισθό ανέρχεται στα 25.727.400 ευρώ, άρα 19.300 ευρώ κατά μέσο όρο. Είναι αυτονόητο πάντως ότι υπάρχουν μισθολογικές διαβαθμίσεις μεταξύ των υπαλλήλων.
Μόλις πριν από λίγες μέρες εξάλλου γενικός διευθυντής της Βουλής συνταξιοδοτήθηκε, μετά από 28,5 χρόνια υπηρεσίας, με κύρια σύνταξη 5.169 ευρώ, όταν ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου με τα ίδια χρόνια παίρνει σχεδόν 400 ευρώ λιγότερα (βλ. «Πρώτο Θέμα», 12/06/2011). Επιπλέον, οι υπάλληλοι λαμβάνουν, χωρίς αναμονή μάλιστα, διπλό εφάπαξ, ένα από το Ταμείο Αρωγής Υπαλλήλων Βουλής και ένα από το Ταμείο Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων, ενώ και ο μισθός τους προσαυξάνεται κατά 15% με την αποχώρησή τους από την υπηρεσία.
Η μέριμνα που επιδεικνύουν για τους προνομιούχους αυτούς υπαλλήλους οι κοινοβουλευτικοί είναι παροιμιώδης, όπως προκύπτει και από τις τοποθετήσεις τους. Ίσως γιατί μεταξύ των υπαλλήλων συναντά κανείς πολιτικούς φίλους ή ακόμη και συγγενείς (!) βουλευτών, αν και από δω και πέρα θα διορίζονται μέσω ΑΣΕΠ.
Ο συνολικός αντίλογος, διά του κ. Πετσάλνικου, γνωστός: Ο προϋπολογισμός για το 2011 ανέρχεται στα 198 εκατ. ευρώ, 20 εκατ. λιγότερα από το 2010. Επίσης, οι κοινοβουλευτικές δαπάνες αγγίζουν το 3,8 τοις χιλίοις του κρατικού προϋπολογισμού.
Η χρηματοδότηση των κομμάτων
Μια άλλη πτυχή του κόστους λειτουργίας του πολιτικού συστήματος είναι η επιχορήγηση των πολιτικών κομμάτων. Ο Φ. Σαχινίδης μείωσε το ποσό πέρυσι στα 52,7 εκατ. ευρώ, από τα 68,2 εκατομ. ευρώ που ήταν το 2009. Προϋπόθεση για να έχει κάποιο κόμμα μερίδιο στην πίτα είναι να υπερβεί το 1,5%, ενώ οι ψηφοφόροι των κομμάτων που πέρασαν το όριο αυτό ανέρχονται περίπου σε 6.750.000.
Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον Στ. Μάνο, ότι το 2009 κάθε ψηφοφόρος προικοδότησε τα κόμματα με 10,10 ευρώ. Όμως, συνεχίζει ο πρόεδρος της Δράσης, κάθε Γερμανός κατέβαλε για τον ίδιο σκοπό μόλις 0,70 ευρώ (εκεί το όριο είναι στο 0,5%). «Αν εφαρμόζαμε το γερμανικό σύστημα, η δαπάνη των 68,2 εκατ. ευρώ θα περιοριζόταν σε 4,7 εκατομμύρια, μια ετήσια οικονομία 63,5 εκατ. ευρώ», επισημαίνει.
Το θέμα αυτό αγγίζει το ευρύτερο ζήτημα της χρηματοδότησης κομμάτων και πολιτικών. Συνολικά, πάντως, το πολιτικό σύστημα (κόμματα, Βουλή, βουλευτές) και ειδικότερα το κόστος λειτουργίας της Δημοκρατίας χρειάζεται πολύ φως ακόμη!
Η διαχρονική ταύτιση απόψεων
Αποκαλυπτική είναι η κατ’ έτος μία και μόνη συνεδρίαση, πρωινές συνήθως ώρες, για την έγκριση του απολογισμού των κοινοβουλευτικών δαπανών του προηγούμενου έτους και η ψήφιση του σχεδίου προϋπολογισμού του επόμενου. Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου συνεδρίασε η Βουλή για το σκοπό αυτό. Σε άδεια έδρανα, οι περισσότεροι από τους 10-15 παρόντες βουλευτές και χωρίς την παραμικρή παρουσία κυβερνητικού στελέχους απέφυγαν να θίξουν την ουσία του κόστους του κοινοβουλίου. Και βέβαια το άλλοθι της τηλεοπτικής κάλυψης δεν είναι αρκετό.
Ενώ λοιπόν οι πολίτες δυσφορούσαν για τα επαχθή κυβερνητικά μέτρα, η πλειοψηφία των ομιλητών στη συνεδρίαση της 2ας Νοεμβρίου περιορίστηκε να μιλήσει για τις περικοπές που έχουν γίνει και για την ανάγκη υπεράσπισης του κοινοβουλίου ως θεσμού του πολιτεύματος. Οι βουλευτές διαμαρτύρονταν ταυτόχρονα για τα αντικοινοβουλευτικά συνθήματα που ακούστηκαν από διαδηλωτές έξω από το κτίριο.

Source : FreeSunday

Διαφάνεια στη διαχείριση του " πολιτικού χρήματος".

Η Διεθνής Διαφάνεια - Ελλάς καταθέτει 58 συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και της διαπλοκής μέσω της χρηματοδότησης των πολιτικών και των κομμάτων. Οι προτάσεις είναι διαρθρωμένες ανά τομέα, όπου έχουν εντοπισθεί προβλήματα. Οι πιο βασικές από αυτές είναι οι ακόλουθες:
Αναβάθμιση της Επιτροπής που ελέγχει τις εκλογικές δαπάνες κομμάτων και υποψηφίων βουλευτών με μέλη που θα έχουν ως αποκλειστική ενασχόληση αυτό το έργο, αλλαγή της σύνθεσης της επιτροπής με απομάκρυνση των βουλευτών, σύνδεση των ελέγχων με ισχυρό ελεγκτικό μηχανισμό και με τις φορολογικές δηλώσεις των υπόχρεων, επιβολή κυρώσεων χωρίς την παρέμβαση της Βουλής με απ' ευθείας παραπομπή στο εκλογοδικείο, κατάργηση των επιμέρους επιτροπών ελέγχου εκλογικών δαπανών.
Χρηματοδότηση κομμάτων και υποψηφίων μόνον μέσω ενός και μοναδικού τραπεζικού λογαριασμού ανά κόμμα ή υποψήφιο.
Υιοθέτηση μεικτής χρηματοδότησης επί τη βάσει του εκλογικού ποσοστού κάθε κόμματος και κατ' αντιστοιχία προς την ιδιωτική χρηματοδότηση.
Απαγόρευση χορήγησης δανείων από τις τράπεζες προς τα πολιτικά κόμματα με εγγύηση την κρατική χρηματοδότηση πέραν του τρέχοντος οικονομικού έτους.
Χρηματοδότηση και από φυσικά και από νομικά πρόσωπα για να πάψει η υποκρισία και η χρήση παρένθετων προσώπων με παράλληλη θέσπιση ανώτατου ορίου στις χρηματοδοτήσεις.
Αλλαγή του «πόθεν έσχες» με έμφαση στον τρόπο απόκτησης της περιουσίας των υπόχρεων και όχι στην απλή αποτύπωση της περιουσιακής κατάστασης.
Επέκταση υποχρέωσης γνωστοποίησης των προσφορών εις είδος/δωρεών καθ' όλη τη διάρκεια της αιρετής θητείας ενός προσώπου.
Δημοσιοποίηση της οικονομικής και εις είδος βοήθειας που προσφέρουν τα πολιτικά κόμματα σε δημοτικούς περιφερειακούς συνδυασμούς.
Δημοσιοποίηση δοσοληψιών πολιτικών με διαφημιστικές εταιρείες και εταιρείες δημοσκοπήσεων.
Τήρηση λογιστικών βιβλίων Γ' κατηγορίας από τα πολιτικά κόμματα.
Ανακατανομή του εκλογικού χάρτη ούτως ώστε κάθε εκλογική περιφέρεια να εκλέγει το πολύ 4-6 βουλευτές.
Θέσπιση "νόμου Λειτουργίας των κομμάτων" με τον οποίον θα προβλέπεται η δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων, η διαφανής οικονομική διαχείριση και ο τρόπος επιλογής των υποψηφίων βουλευτών κατά τρόπο που το δικαίωμα αυτό να ανήκει στους πολίτες που ενδιαφέρονται ή στα μέλη του κόμματος ή στα μέλη και σε όσους πρόσκεινται φιλικά στο κόμμα.
Εύκολη πληροφόρηση πολιτών στους δημοσιευμένους ισολογισμούς κομμάτων και στους απολογισμούς των υποψηφίων.
Κατάργηση των ειδικών διαδικασιών για υπουργούς και βουλευτές.
Αύξηση κοινοβουλευτικής περιόδου από 4 σε 5 έτη.
Ουσιαστική αναβάθμιση του ελεγκτικού μηχανισμού
Κατ' εφαρμογή του άρθρου 29.2 του Συντάγματος που προβλέπει ότι «ο έλεγχος των εκλογικών δαπανών των κομμάτων και των υποψήφιων βουλευτών διενεργείται από ειδικό όργανο» θεσπίσθηκε μία επιτροπή που απαρτίζεται από έναν βουλευτή, εκπρόσωπο κάθε κόμματος ή συνασπισμού κομμάτων που εκπροσωπείται στη Βουλή, καθώς και από έναν Σύμβουλο της Επικρατείας, έναν Αρεοπαγίτη και έναν Σύμβουλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι οποίοι ορίζονται με κλήρωση από τις Ολομέλειες των αντίστοιχων Δικαστηρίων. Της Επιτροπής προεδρεύει Αντιπρόεδρος της Βουλής (άρθρο 21 του του Ν. 3023/2002). Η Επιτροπή πρέπει να αναβαθμισθεί ριζικά για να μπορέσει να επιτελέσει το έργο της.

Προτείνεται
1. Να αλλάξει η σύνθεση της Επιτροπής και να μη συμμετέχουν σε αυτήν βουλευτές.
2. Τα μέλη να έχουν αποκλειστική ενασχόληση με την Επιτροπή.
3. Να στηριχθεί το έργο της Επιτροπής με ισχυρό ελεγκτικό μηχανισμό.
4. Η επιλογή των μελών να γίνεται από την Ολομέλεια της Βουλής.
5. Να θεσπισθεί πενταετής θητεία των μελών της Επιτροπής καθώς και η υποχρέωση των μελών ότι δεν θα θέσουν υποψηφιότητα σε βουλευτικές, ευρωβουλευτικές, δημοτικές και περιφερειακές εκλογές για μία περίοδο πέντε (5) ετών από τη λήξη της θητείας τους.
6. Να γίνεται πλήρης έλεγχος των οικονομικών των κομμάτων και βουλευτών (σήμερα γίνεται δειγματοληπτικός έλεγχος).
7. Να γίνεται διαρκής έλεγχος στα οικονομικά των αιρετών καθ' όλη τη διάρκεια της αιρετής θητείας τους και όχι μόνον μετά τις εκλογές
8. Οι δηλώσεις των υπόχρεων που γίνονται στην Επιτροπή να συνδεθούν άμεσα με τη φορολογική δήλωση.
9. Να αυξηθούν οι αρμοδιότητες της Επιτροπής (π.χ. εξέταση καταγγελιών πολιτών. όχι μόνον έλεγχος νομιμότητας αλλά και έλεγχος επί της ουσίας).
10. Η Επιτροπή να προτείνει την επιβολή κυρώσεων, περιλαμβανομένης και της έκπτωσης από το βουλευτικό αξίωμα, απ' ευθείας στο Εκλογοδικείο και όχι στη Βουλή.
11. Να καταργηθούν οι ασφυκτικές προθεσμίες για ολοκλήρωση ελέγχου σε ισολογισμούς κομμάτων και προεκλογικές δαπάνες υποψηφίων βουλευτών.
12. Να δημοσιοποιείται η ετήσια έκθεση για το έργο της Επιτροπής Ελέγχου απ' ευθείας στις αρμόδιες διωκτικές αρχές (εισαγγελέας) χωρίς την παρέμβαση της Βουλής.
13. Να καταργηθούν όλες οι επιμέρους επιτροπές οι οποίες προβαίνουν σε έλεγχο δαπανών και εκλογικών παραβάσεων και οι αρμοδιότητές τους να περάσουν στην αναβαθμισμένη κεντρική Επιτροπή (π.χ. δεν έχουμε Συνηγόρους του Πολίτη ανά νομό κ.α.). Χρειάζονται μόνιμα όργανα με εξειδίκευση στον έλεγχο και όχι περιστασιακά όργανα που απαρτίζονται από ανθρώπους που αντιμετωπίζουν το συγκεκριμένο έργο ως πάρεργο της κυρίας απασχόλησής τους.
Πιο συγκεκριμένα
14. Να καταργηθούν οι Τοπικές Επιτροπές Ελέγχου Εκλογικών Παραβάσεων που έχουν συσταθεί με το άρθρο 21 (παράγραφος 9) του ν. 3023/2002 στην έδρα κάθε Νομού. Οι επιτροπές στελεχώνονται από μη ειδικούς (Πρόεδρος είναι ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας και μέλη εκπρόσωποι κομμάτων) και δεν έχουν επιδείξει μέχρι σήμερα οποιοδήποτε έργο.
15. Να καταργηθούν οι δεκατρείς «Επιτροπές Ελέγχου Δαπανών και Εκλογικών Παραβάσεων" που προβλέπονται στο Νόμο 3870/2010 (άρθρο 12) για τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.
Στην κάθε επιτροπή προεδρεύει δικαστικός λειτουργός (και μετέχουν ως μέλη ένας εκπρόσωπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, του ΣΔΟΕ και της ΤΕΔΚ / ΕΝΑΕ). Τα μέλη της επιτροπής έχουν παράλληλα με τα άλλα έργα τους και τον έλεγχο των οικονομικών των συνδυασμών και των υποψηφίων και των εκλογικών παραβάσεων.


Χρηματοδότηση και χρήση τραπεζικών λογαριασμών
Ως έσοδα των πολιτικών κομμάτων θεωρούνται, τα ποσά που συγκεντρώνονται από:
α  την κρατική χρηματοδότηση και
β  κάθε άλλη πηγή και ιδίως από:
τακτικές και έκτακτες εισφορές μελών, βουλευτών και φίλων,
οικονομικές εξορμήσεις,
δωρεές,
δάνεια,
μερίσματα,
τόκους,
την εκμετάλλευση της κινητής ή ακίνητης περιουσίας τους
οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα.
Αντιστοίχως, έσοδα των υποψήφιων βουλευτών είναι τα ποσά που χορηγούνται σε αυτούς, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για τις ανάγκες της.
Σύμφωνα με το νόμο 3023 διακινούνται υποχρεωτικώς μέσω τραπεζικών λογαριασμών
α  τα έσοδα και οι δαπάνες των πολιτικών κομμάτων σε ποσοστό τουλάχιστον 80% του ετήσιου ύψους τους (άρθρο 5, παρ. 5) και
β  των υποψήφιων βουλευτών σε ποσοστό τουλάχιστον 60% του συνολικού ύψους τους (άρθρο 6, παρ.3).
Ο περιορισμός στο 80% και στο 60% αντιστοίχως για κόμματα και βουλευτές δίνει τη δυνατότητα αδιαφανών συναλλαγών.

Δύο παρατηρήσεις
Κατά τις τελευταίες αμερικανικές προεδρικές εκλογές ο Μπάρακ Ομπάμα συνέλεξε ένα τεράστιο ποσό μέσα από τα μηνύματα κινητών τηλεφώνων. Οι υποστηρικτές του έστελναν μικρά ποσά της τάξης των 1-10 δολαρίων μέσω του λογαριασμού του κινητού τους. Θα ήταν λάθος να απαγορευθούν παρόμοιες μορφές σύγχρονης χρηματοδότησης.
Κατά την προεκλογική περίοδο είθισται οι υποψήφιοι να διέρχονται από καφενεία χωριών και να συνομιλούν με τον κόσμο. Στο τέλος κερνούν τους παρισταμένους πληρώνοντας μικροποσά της τάξης των 20-80 ευρώ. Είναι αναποτελεσματικό να ζητήσουμε από τους υποψηφίους να διακόψουν αυτήν την πρακτική που σε τελική ανάλυση είναι και ένας από τους ελάχιστους τρόπους όπου ο υποψήφιος έρχεται σε επαφή με τους ψηφοφόρους τους. Είναι επίσης άτοπο να δίνουν οι υποψήφιοι τραπεζική επιταγή για τέτοια ποσά. Θα υπάρξει ευρεία καταστρατήγηση.

Προτείνεται
16. Να είναι αποδεκτή η χρηματοδότηση κομμάτων και υποψηφίων μόνον:
με ονομαστικές καταθέσεις σε έναν και μοναδικό τραπεζικό λογαριασμό ανά κόμμα ή υποψήφιο.
με όποια άλλη μέθοδο επιτρέπει τη σύνδεση του προσφερομένου ποσού με κάποιο φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο μπορεί να ταυτοποιηθεί (π.χ. κινητά τηλέφωνα, εκπτωτική ή πιστωτική κάρτα ιδιωτικών επιχειρήσεων για τα μέλη).
17. Όλα τα έσοδα θα πρέπει να καταλήγουν σε έναν και μοναδικό τραπεζικό λογαριασμό ανά κόμμα ή υποψήφιο. Οι δαπάνες υποψηφίων βουλευτών για συνολικό ποσόν ύψους xxxxx ευρώ (π.χ. 5.000 ευρώ) να αφαιρούνται από τον τραπεζικό λογαριασμό και να επιβεβαιώνονται από ταμειακές αποδείξεις και από το ημερολόγιο της καθημερινής καταβολής των ποσών μέχρι συμπληρώσεως του συνολικού ποσού.
Κρατική χρηματοδότηση - Προβλήματα
Η κρατική χρηματοδότηση με αποκλειστικό κριτήριο το ποσοστό που έλαβε ένα κόμμα στις πολιτικές εκλογές ή στις ευρωεκλογές, δημιουργεί άνισες συνθήκες υπέρ των υπαρχόντων κομμάτων και κατά νέων κομμάτων που εισέρχονται στην πολιτική σκηνή.
Τα πολιτικά κόμματα έχουν δώσει ως εγγύηση σε τράπεζες την χρηματοδότηση που εκτιμούν ότι θα λάβουν τα επόμενα έτη μέχρι και το 2016 σε κάποιες περιπτώσεις.

Προτείνεται
18. Να υιοθετηθεί σύστημα μεικτής χρηματοδότησης. Πέραν της κρατικής χρηματοδότησης που θα δίνεται σε κάποιο κόμμα επί τη βάσει του αριθμού των ψήφων που έλαβε στις τελευταίες εκλογές, να υπάρχει και ένα τμήμα ιδιωτικής χρηματοδότησης. Η κρατική χρηματοδότηση να είναι ανάλογη της ιδιωτικής χρηματοδότησης που λαμβάνει ένα κόμμα. Π.χ. ένας πολίτης εισφέρει στο Α κόμμα ποσόν ύψους 5.000 ευρώ. Το ποσόν αυτό δηλώνεται στη φορολογική δήλωση και εκπίπτει ολόκληρο από το φορολογητέο εισόδημα. Το κράτος να καταβάλλει στο Α κόμμα ισόποσο της εισφοράς του πολίτη.
19. Να απαγορευθεί η χορήγηση δανείων από τις τράπεζες προς τα πολιτικά κόμματα με εγγύηση την κρατική χρηματοδότηση πέραν του τρέχοντος οικονομικού έτους.
Χρηματοδότηση από φυσικά και νομικά πρόσωπα
Σύμφωνα με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο απαγορεύεται η χρηματοδότηση κομμάτων και υποψηφίων από αλλοδαπούς, νομικά πρόσωπα εν γένει και από ιδιοκτήτες εντύπων ή ραδιοτηλεοπτικών σταθμών.

Προτείνεται
20. Να επιτραπεί η χρηματοδότηση και από νομικά πρόσωπα για να πάψει η υποκρισία και η χρήση παρένθετων προσώπων.
21. Να θεσπισθεί ανώτατο όριο στις χρηματοδοτήσεις από φυσικά ή νομικά πρόσωπα για να αποτραπεί η εξάρτηση από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
22. Έκπτωση του ποσού που θα προσφέρεται προς τα πολιτικά κόμματα από το φορολογητέο εισόδημα.
Όρια στις δαπάνες υποψηφίων βουλευτών
Οι υποψήφιοι βουλευτές είναι υποχρεωμένοι να τηρούν κάποια όρια στις δαπάνες που προβαίνουν κατά την προεκλογική περίοδο. Τα όρια αυτά είναι ευθέως ανάλογα του μεγέθους της εκλογικής περιφέρειας στην οποία κατέρχονται.

Προτείνεται
23. Από τη στιγμή που υπάρχει πλήρης έλεγχος στα οικονομικά των υποψηφίων βουλευτών, να καταργηθούν τα όρια που υπάρχουν στις δαπάνες των υποψηφίων κατά την προεκλογική περίοδο.
Πόθεν έσχες ("δήλωση της περιουσιακής κατάστασης")
Οι διατάξεις για τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης που είναι ευρύτερα γνωστές ως "πόθεν έσχες" ασχολούνται αποκλειστικά με το "έσχες" και όχι με το πόθεν, δηλαδή αποτυπώνουν την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου προς δήλωση και όχι πώς απέκτησε την περιουσία του.
Σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αλλαγή του ν. 3213/2003 υπάρχει πρόβλεψη στο άρθρο 1 που δίνει τη δυνατότητα στον Υπουργό Δικαιοσύνης να απαιτεί από την Επιτροπή Ελέγχου «εξατομικευμένο έλεγχο» της δήλωσης «πόθεν έσχες» συγκεκριμένου
προσώπου .

Προτείνεται
24. Να απλοποιηθεί η καταγραφή του πόθεν έσχες και να υπάρχει η υποχρέωση της ανάρτησης σε ειδικό διαδικτυακό τόπο όλων των «πόθεν έσχες» των αιρετών.
25. Να δοθεί έμφαση στον τρόπο απόκτησης της περιουσίας των υπόχρεων και όχι στην απλή αποτύπωση της περιουσιακής κατάστασης.
26. Να υπάρχουν διασταυρώσεις στοιχείων με τις φορολογικές δηλώσεις και άμεση πρόσβαση της Επιτροπής Ελέγχου στα φορολογικά στοιχεία των υπόχρεων.
27. Η διερεύνηση εξατομικευμένων καταγγελιών να υποβάλλεται απ' ευθείας στην Επιτροπή Ελέγχου η οποία και θα προβαίνει στον έλεγχο. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης (ή οποιοδήποτε άλλο πολιτικό πρόσωπο) δεν πρέπει να παρεμβαίνει σε αυτή τη διαδικασία.
Επέκταση της υπό έλεγχο περιόδου για τους υποψηφίους βουλευτές
Η τυπική προεκλογική περίοδος στην Ελλάδα είναι μικρή. Μπορεί να είναι από 21 έως 42 ημέρες (η προεκλογική περίοδος αρχίζει από τη δημοσίευση του διατάγματος διάλυσης της Βουλής -δηλαδή εντός 30 ημερών από τη λήξη της βουλευτικής περιόδου ή τη διάλυση της Βουλής- ή τη δωδέκατη ημέρα πριν την κατά το άρθρο 53 παράγραφο 1 του Συντάγματος λήξη της βουλευτικής περιόδου -δηλαδή 42 ημέρες πριν τη διεξαγωγή των εκλογών-. Άρθρο 31 του Π.Δ. 351/2003). Σύμφωνα με το Νόμο 3023/2002
Έσοδα των υποψήφιων βουλευτών, για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος νόμου, είναι τα ποσά που χορηγούνται σε αυτούς, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για τις ανάγκες της.
Δαπάνες των υποψήφιων βουλευτών, για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος, είναι τα ποσά που διαθέτουν οι υποψήφιοι βουλευτές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για τις ανάγκες της (άρθρο 6). Συνήθως, ένας υποψήφιος βουλευτής έχει προβεί σε δαπάνες πολύ καιρό πριν την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Το μόνο που προβλέπεται επί του θέματος είναι ότι "ως εκλογικές δαπάνες μπορεί να θεωρηθούν και ποσά που καταβλήθηκαν πριν από την προκήρυξη των εκλογών, εφόσον από τα οικεία παραστατικά προκύπτει ότι τα ποσά αυτά σχετίζονται άμεσα με την κάλυψη εκλογικών αναγκών" (άρθρο 6, Ν. 3023/2002).

Προτείνεται
28. Η υποχρέωση των υποψηφίων βουλευτών να δημοσιοποιούν και να καταθέτουν στην Επιτροπή Ελέγχου όλα τα ποσά που έχουν δαπανήσει ένα εξάμηνο πριν τη διεξαγωγή των εκλογών.
29. Η υποχρέωση να τηρούν τραπεζικό λογαριασμό αποκλειστικά για τα χρήματα που δαπανούν για την προεκλογική τους εκστρατεία, ασχέτως ενάρξεως του χρόνου της προεκλογικής περιόδου. Είναι αυτονόητο ότι οι κυρώσεις που αναφέρονται στο νόμο για ψευδείς δηλώσεις δαπανών κατά την προεκλογική περίοδο παραμένουν.
Αποτίμηση προσφορών-δωρεών εις είδος Συχνές κατά την προεκλογική περίοδο είναι οι παροχές και διευκολύνσεις εις είδος υπέρ των υποψηφίων βουλευτών και των κομμάτων. Η μοναδική πρόβλεψη του Νόμου 3023/2002 είναι ότι στις εκλογικές δαπάνες περιλαμβάνεται "η αξία των αποτιμώμενων σε χρήμα παροχών και διευκολύνσεων" προς το κόμμα ή τον υποψήφιο βουλευτή.
Προτείνεται
30. Η ακριβής και λεπτομερής καταγραφή των παροχών και διευκολύνσεων εις είδος
από τους υποψηφίους βουλευτές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου
από τους βουλευτές κατά τη διάρκεια της βουλευτικής τους θητείας.
από τα πολιτικά κόμματα.
31. Η χρηματική αποτίμηση των παροχών και διευκολύνσεων θα γίνεται σύμφωνα με τις τιμές της αγοράς από την Επιτροπή Ελέγχου.
32. Στην αποτίμηση περιλαμβάνεται και η εργασία που παρέχουν δημόσιοι υπάλληλοι αποσπασμένοι σε γραφεία υποψηφίων βουλευτών κ.λ.π. Εξαιρείται η εργασία εθελοντών.
Υποχρέωση δήλωσης προσφορών-δωρεών καθ' όλη την αιρετή θητεία Πλην της προεκλογικής περιόδου, δεν υπάρχουν για τους αιρετούς κάποιες ειδικές υποχρεώσεις που να επιβάλουν γνωστοποίηση και έλεγχο των προσφορών-δωρεών εις είδος κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Ο Ν. 3213/2003 (δήλωση και έλεγχος περιουσιακής κατάστασης βουλευτών, δημόσιων λειτουργών και υπαλλήλων, ιδιοκτητών μέσων μαζικής ενημέρωσης και άλλων κατηγοριών προσώπων) αναφέρεται μόνον σε χρηματικά ποσά και ακίνητη περιουσία ή συγκεκριμένες κατηγορίες κινητής περιουσίας (π.χ. αυτοκίνητα, σκάφη).
Προτείνεται
33. Να επεκταθούν οι υποχρεώσεις γνωστοποίησης και ελέγχου των προσφορών εις είδος/δωρεών καθ' όλη τη διάρκεια της αιρετής θητείας ενός προσώπου.
Βοήθεια κομμάτων σε δημοτικούς-περιφερειακούς συνδυασμούς κατά τις δημοτικές-περιφερειακές εκλογές Αν και είναι γνωστό τοις πάσι ότι τα πολιτικά κόμματα στηρίζουν οικονομικά δημοτικούς και περιφερειακούς συνδυασμούς καθώς και υποψηφίους προσκείμενους προς αυτά, στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών για τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές δεν αναφέρεται κάτι για αυτό το θέμα.
Προτείνεται
34. Η θέσπιση υποχρέωσης των κομμάτων και τοπικών συνδυασμών και υποψηφίων να δημοσιοποιούν τη στήριξη σε χρήμα και κυρίως σε είδος, περιλαμβανομένης και της αμειβόμενης εργασίας από κομματικά στελέχη και δημοσίους υπαλλήλους.
Δημοσιοποίηση δοσοληψιών εταιρειών διαφήμισης, δημοσκοπήσεων με πολιτικούς Ένα μεγάλο τμήμα της προεκλογικής δαπάνης των κομμάτων και υποψηφίων βουλευτών κατευθύνεται πλέον προς τις εταιρείες δημοσκοπήσεων, στρατηγικής, επικοινωνίας, διαφημιστικής προβολής, δικτυώσεως με τα ΜΜΕ κ.λ.π. Η δαπάνη αυτή δεν εξαντλείται μόνον κατά την προεκλογική περίοδο αλλά είναι σταθερή καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.
Προτείνεται
35. Διαφημιστικές εταιρείες, εταιρείες δημοσκοπήσεων, εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης οφείλουν να αποστέλλουν ετησίως προς την Επιτροπή ελέγχου το περιεχόμενο και την οικονομική αποτίμηση όλων των δοσοληψιών που έχουν με κόμματα, υποψήφιους βουλευτές και βουλευτές (εκλεγμένους ή μη). Αντιστοίχως, πρέπει να υπάρχουν κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης της συγκεκριμένης υποχρέωσης.
Τήρηση λογιστικών βιβλίων από τα κόμματα Ο Ν. 3023/2002, ενώ προβλέπει την τήρηση βιβλίων από τα κόμματα για τα έσοδα και έξοδά τους, δεν προσδιορίζει τον τρόπο λογιστικής τήρησης των βιβλίων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα κατά το παρελθόν να παρουσιασθούν χειρόγραφες καταστάσεις ως αντίγραφα από λογιστικά βιβλία κομμάτων.
Προτείνεται
36. Τα πολιτικά κόμματα να τηρούν λογιστικά βιβλία με βάση τη διπλογραφική μέθοδο (βιβλία Γ' κατηγορίας). Η πλήρης μηχανογράφηση των στοιχείων είναι αυτονόητη.
37. Τα βιβλία να ελέγχονται ετησίως από την Επιτροπή Ελέγχου και τα αποτελέσματα να δημοσιοποιούνται στο διαδίκτυο.
Περιορισμός των μεγάλων εκλογικών περιφερειών
Η ύπαρξη μεγάλων εκλογικών περιφερειών με ενδεικτικότερο παράδειγμα προς αποφυγή αυτό της Β΄ εκλογικής περιφέρειας Αθηνών αυξάνει τα έξοδα προβολής ενός υποψηφίου και δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για τη μεσολάβηση άλλων μηχανισμών (π.χ. η συστηματική προβολή από τα ΜΜΕ)

Προτείνεται
38. Η ανακατανομή του εκλογικού χάρτη ούτως ώστε κάθε εκλογική περιφέρεια να εκλέγει το πολύ 4-6 βουλευτές.
Διαφανείς διαδικασίες επιλογής υποψηφίων βουλευτών από τα κόμματα Η σωστή επιλογή των υποψηφίων βουλευτών από τα κόμματα είναι ένας σημαντικός παράγοντας αδιαφάνειας. Σήμερα είναι αποδεκτό ότι τουλάχιστον τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας έχουν ουσιαστικά εκχωρήσει το δικαίωμα της τελικής κρίσης για τους υποψηφίους βουλευτές στον πρόεδρο του κόμματος.
Προτείνεται
39. Η θέσπιση "νόμου Λειτουργίας των κομμάτων" με τον οποίον θα προβλέπεται η δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων, η διαφανής οικονομική διαχείριση και ο τρόπος επιλογής των υποψηφίων βουλευτών κατά τρόπο που το  δικαίωμα αυτό να ανήκει
στους πολίτες που ενδιαφέρονται ή
στα μέλη του κόμματος ή
στα μέλη και όσους πρόσκεινται φιλικά προς ένα συγκεκριμένο κόμμα.
40. Ο νόμος αυτός να περιέχει και άλλα θέματα, όπως κανόνες συμπεριφοράς , κανόνες αποδοχής δώρων κλπ. (πχ. όπως συμβαίνει στη Γερμανία, Βρετανία)
Εύκολη πληροφόρηση πολιτών στους δημοσιευμένους ισολογισμούς κομμάτων Για την ενημέρωση των πολιτών

Προτείνεται
41. Να αναρτώνται στο διαδίκτυο και κατά προτίμηση στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής Ελέγχου:
οι ετήσιοι προϋπολογισμοί, ισολογισμοί και απολογισμοί των κομμάτων (με παράλληλη ποινή τη μείωση της κρατικής χρηματοδότησης κατά ποσοστό 15% σε περίπτωση που παραλείπονται ουσιώδη στοιχεία).
τα οικονομικά των δημοτικών και περιφερειακών παρατάξεων.
οι ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής Ελέγχου για τον έλεγχο των λογιστικών βιβλίων των κομμάτων καθώς και το πόρισμα των ορκωτών ελεγκτών για τα έξοδα των υποψηφίων βουλευτών.
η ετήσια χρηματοδότηση των κομμάτων από το κράτος.
οι δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης βουλευτών, υπουργών, υφυπουργών, γενικών και ειδικών γραμματέων, δημαρχών, περιφερειαρχών και γενικώς όλων των προσώπων που ασκούν δημόσιο λειτούργημα και περιγράφεται στο άρθρο 2 του Ν. 3213/2003 (ΦΕΚ 309/Α΄/ 31-12-2003).
Κατάργηση των ειδικών διαδικασιών για υπουργούς και βουλευτές
Αν και απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση, πρέπει να επισημανθεί η ανάγκη για κατάργηση των ειδικών διαδικασιών που υπάρχουν και περιορίζουν την άσκηση δίωξης κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, μέχρι το πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου της βουλευτικής περιόδου που αρχίζει μετά την τέλεση του αδικήματος.

Προτείνεται
42. Η θέσπιση των ίδιων προθεσμιών που ισχύουν για όλους τους πολίτες για τα ποινικά που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους όσοι διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί.
Αύξηση κοινοβουλευτικής περιόδου από 4 σε 5 έτη
Απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση

Προτείνεται
43. Η αύξηση της Κοινοβουλευτικής περιόδου από τα 4 στα 5 χρόνια, που θα μείωνε το κόστος της Δημοκρατίας και κατά τεκμήριο τις εξαρτήσεις του πολιτικού προσωπικού.


Source : foutrounis.gr