Geopolitical Research Institute(GRI)/Εταιρεία Γεωπολιτικών Ερευνών(ΕΓΕ)

Σάββατο, 11 Ιουνίου 2011

Σκληρές αλήθειες

By John Sfakianakis*

Τα δραματικά γεγονότα των τελευταίων μηνών, καταδεικνύουν τις μεγάλες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ελλάδα. Στην πραγματικότητα όμως, η χώρα αντιμετωπίζει μια ακόμη βαθύτερη πολιτική και κοινωνική κρίση. Δεδομένου ότι αυτή την κρίση την δημιούργησαν οι περισσότεροι Έλληνες, πολιτικοί και κοινωνία ομοίως, θα χρειαστεί παραπάνω από μια αναδιάρθρωση για να διορθωθεί. 
Το πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας είναι συνυφασμένο με διαπλεκόμενα συμφέροντα, κλεπτοκρατία και δωροδοκία. Από τις ημέρες του Ανδρέα Παπανδρέου, οικονομολόγου και πατέρα του σημερινού πρωθυπουργού, η πολιτική μας περιπλέκεται γύρω από την επέκταση του δημοσίου τομέα, το πατρονάρισμα και τον δανεισμό. Ενώ όμως απέτυχε ως οικονομολόγος, ως πολιτικός ο πατέρας Παπανδρέου επέτυχε την μετατροπή του κινήματός του στον πιο ανταγωνιστικό πολιτικό παίχτη, με την άνευ όρων υποστήριξη των εργατικών συνδικάτων σε αντάλλαγμα για ρουσφέτια. 

Ως εκ τούτου, ήταν σχεδόν αδύνατο να ανατραπεί το ελληνικό σύστημα λαϊκιστικής υποστήριξης και αναθέσεων. Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ τριπλασιάστηκε από 28% το 1980 σε 89% το 1990. Οι συντηρητικοί εφάρμοσαν τις ίδιες πολιτικές που είναι αφιερωμένες στα διαπλεκόμενα συμφέροντα και την διαφθορά, οπότε σήμερα υποφέρουν και αυτοί από την ιστορία τους, ιστορία κουκουλώματος ελλειμμάτων και διαιώνισης της κουλτούρας των «κολλητών» και της κακοδιαχείρισης.
ο αποτέλεσμα είναι έλλειψη αρχηγών με ακεραιότητα και ειδίκευση. Η ευρύτερη αριστερά, η κομμουνιστές και η ακραία δεξιά, είναι διανοητικά χρεοκοπημένοι. Οι προοπτικές της Ελλάδας να αναδυθεί από την κρίση με την σημερινή πολιτική ελίτ είναι περιορισμένες, παρά τις διεθνείς εκκλήσεις για νέα πολιτική συναίνεση. Εν τω μεταξύ τα μήντια, παραδοσιακά διαπλεκόμενα με τους πολιτικούς, δεν μπορούν να θέσουν αυτή την ελίτ προ των ευθυνών της. 

Αυτή η έλλειψη ηγεσίας εξηγεί σε ένα βαθμό τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας. Έχουμε γίνει καθαρός εισαγωγέας ως κράτος και χάσαμε την διεθνή μας ανταγωνιστικότητα. Στην δεκαετία από το 2000 η Ελλάδα είχε εμπορικό έλλειμμα 10% του ΑΕΠ, με τις εξαγωγές να μειώνονται 12%. Εκεί που ήμασταν καθαρός εξαγωγέας αγροτικών προϊόντων το 1981, γίναμε καθαρός εισαγωγέας τροφίμων. Η βιομηχανία επίσης συρρικνώθηκε, εξαιτίας κακής ανταγωνιστικότητας και προσανατολισμού. 

Ακόμη και ο τουρισμός αναπτύχθηκε λιγότερο απ’όσο θα έπρεπε, ενώ το εργατικό κόστος αυξήθηκε 40% στην δεκαετία του 2000. Η ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη, για την οποία η κυβέρνηση πάσχισε πολύ και για πολύ, δημιούργησε παράλογες αυξήσεις τιμών, με τον πληθωρισμό να αυξάνεται 15% και πλέον σε σχέση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης μεταξύ 2000 και 2010. 

Την ίδια ώρα, οι υψηλότεροι φόροι οδήγησαν σε μείωση της παραγωγής, καθώς οι μικρές επιχειρήσεις έκλειναν με τον ταχύτερο ρυθμό στην σύγχρονη ιστορία. Η πολιτική των εσόδων, που θεωρητικά στηρίζεται στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, απέτυχε. Και αντί να μειωθούν οι υψηλότερες συντάξεις, μειώθηκαν οι συντάξεις σε όλο το φάσμα, δημιουργώντας κοινωνική δυσαρέσκεια και διεύρυνση της ψαλίδας της εισοδηματικής ανισότητας. 

Αν τα βάλουμε όλ’ αυτά μαζί, γίνεται βέβαιο ότι τα χρέη που έχουν μαζέψει οι Έλληνες δεν πρόκειται να πληρωθούν ποτέ στο ακέραιο. Για να γίνει κάτι τέτοιο, η Ελλάδα θα πρέπει να αναπτύσσεται 12% τον χρόνο σε πραγματικούς όρους, επί 30 χρόνια και πλέον. Όμως το 2001-08, ο μέσος όρος ανάπτυξης ήταν μόλις 3,9% (εκ των οποίων το 90% προερχόταν από τα ην κατανάλωση, συν το «μπόνους» των Ολυμπιακών Αγώνων 2004). 

Το «κούρεμα» και η αναδιάρθρωση του χρέους είναι, λοιπόν, αναπόφευκτα. Τα πράγματα θα ήταν ευκολότερα αν είχαν γίνει αναδιαρθρώσεις παλαιότερων χρεών πριν τις πρόσφατες επιχειρήσεις διάσωσης. Όμως εν τω μεταξύ χρειάζονται κι άλλες αλλαγές. 

Αναπόφευκτες είναι και οι περαιτέρω ιδιωτικοποιήσεις –και αυτές επίσης θα έπρεπε να έχουν γίνει στην αρχή της κρίσης. Τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις δεν θα φτάσουν στο αναμενόμενο ποσό, στην καταπονημένη από την ύφεση σημερινή οικονομία. Η Ελλάδα χρειάζεται μικρότερο δημόσιο τομέα, με λιγότερους εργαζόμενους. Τα μέτρα για την βελτίωση της ωριαίας παραγωγικότητας, που κινήθηκαν 44% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης το 2009, πρέπει επίσης να είναι προτεραιότητα. Κατά τα λοιπα, το ελληνικό κρατος –ο μεγαλυτερος ιδιοκτήτης γης στο έθνος- θα πρέπει να αξιοποιήσει και να ιδιωτικοποιήσει τα περιουσιακά του στοιχεία. 

Η Ελλάδα χαράμισε δύο χρόνια. Μπορεί τώρα να αντιμετωπίσει μια τραπεζική κρίση, καθώς η εμπιστοσύνη των νοικοκυριών στις τράπεζες φθίνει, ενώ η ανεργία θα κινηθεί πάνω από το 20% φέτος. Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη σταδιακά θα χάσει την υπομονή της. Όταν οι γαλλικές και γερμανικές τράπεζες απομακρυνθούν από το πρόβλημα και η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία κινδυνεύουν λιγότερο από την κρίση, οι νεοέλληνες μπορεί κάλλιστα να αφεθούν στην τραγωδία τους. 

Για να αποφευχθεί αυτό, θα πρέπει να ξεκινήσει μια οικονομική αναγέννηση, στην οποία οι Έλληνες θα πρέπει να επανεφεύρουν και να πειθαρχήσουν εαυτούς. Και αυτό πρέπει να αρχίσει με αλλαγή γενεάς –ηθικά, δεοντολογικά και πολιτικά. 


*Ο αρθρογράφος είναι chief economist της Banque Saudi Fransi 

Πανεπιστημιακές business και γεωπολιτική στην Αφρική

Μία µπίζνα  700 εκάτ.  δολαρίων  δίνει τέλος  στην  ξενοιασιά  και τις  βόλτες  µε το  ποδήλατο  για αυτά τα  παιδιά και  χιλιάδες  πρόσφυγες,  στην  Τανζανία
Το Χάρβαρντ και άλλα µεγάλα αµερικανικά πανεπιστήµια χρησιµοποιούν ιδιωτικά επενδυτικά κερδοσκοπικά κεφάλαια (hedge funds) από τη Βρετανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες προκειµένου να αγοράσουν ή να ενοικιάσουν τεράστιες περιοχές εύφορης αφρικανικής γης. Ορισµένες από τις συµφωνίες αυτές καταλήγουν στο να εκδιώκονται πολλές χιλιάδες άνθρωποι από τα µέρη όπου ζουν, σύµφωνα µε νέα έρευνα.

Οι ερευνητές του Ινστιτούτου του Οκλαντ κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι οι επενδυτές επωφελούνται από «αρπαγές εδαφών» και συχνά δεν υλοποιούν τις υποσχέσεις τους για δηµιουργία θέσεων εργασίας και οικονοµική ανάπτυξη, ενώ δεν αποκλείεται να προκαλούν περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήµατα σε µερικές από τις πιο φτωχές χώρες του κόσµου. Οπως γράφει η εφηµερίδα «Guardian», η νέα έρευνα για απόκτηση γαιών σε επτά αφρικανικές χώρες δείχνει ότι το Χάρβαρντ, το Βάντερµπιλντ και πολλά άλλα αµερικανικά πανεπιστήµια που δέχονται πολύ µεγάλες δωρεές, έχουν επενδύσει σηµαντικά ποσά σε αφρικανική γη τα τελευταία χρόνια. Πολλά από τα χρήµατα λέγεται ότι διακινούνται µέσω της επενδυτικής εταιρείας Emergent , που έχει έδρα το Λονδίνο και χειρίζεται ένα από τα µεγαλύτερα επενδυτικά κεφάλαια για απόκτηση γης στην Αφρική, µε επικεφαλής πρώην στελέχη της JP Morgan και της Goldman Sachs.

Εκπρόσωπος της Emergent δήλωσε ότι όλες οι συµφωνίες γίνονται µε υπευθυνότητα. «Τα κεφάλαια που επενδύονται ώστε να έχουν έσοδα τα πανεπιστήµια αποτελούν µακροπρόθεσµες επενδύσεις. Επενδύουµε στην αφρικανική γεωργία, δηµιουργούµε επιχειρήσεις και απασχολούµε εργαζόµενους. ∆εν αρπάζουµε εδάφη. Θέλουµε να κάνουµε αυτή τη γη να πάρει αξία». Σύµφωνα όµως µε το Ινστιτούτο του Οκλαντ, δυτικά επενδυτικά κεφάλαια βρίσκονται πίσω από τις πιο µεγάλες συµφωνίες. Η έρευνα αναφέρει πως οι επενδυτές υπερ βάλλουν για τα οφέλη προς τις τοπικές κοινότητες. «Οι εταιρείες δηµιουργούν πολύπλοκα στρώµατα εταιρειών και θυγατρικών τους προκειµένου να ξεγελάσουν τις αδύναµες Αρχές. Η ανάλυση των συµβολαίων όµως αποκαλύπτει ότι πολλές από αυτές τις συµφωνίες θα δηµιουργήσουν ελάχιστες θέσεις εργασίας και θα αναγκάζουν πολλές χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη γη τους», λέει η διευθύντρια του Ινστιτούτου Ανουράντα Μιτάλ.

ΣΤΗΝ ΤΑΝΖΑΝΙΑ το µνηµόνιο προθέσεων µεταξύ της τοπικής κυβέρνησης και της αµερικανικής εταιρείας AgriSol Energy, η οποία συνεργάζεται µε το Πανεπιστήµιο της Αϊόβα, αναφέρει ότι οι δύο βασικές περιοχές – Κατούµπα και Μισάµο – για το σχέδιο είναι καταυλισµοί προσφύγων, όπου φιλοξενούνται 162.000 άνθρωποι. Οι καταυλισµοί αυτοί πρέπει να κλείσουν πριν αρχίσει να εφαρµόζεται το σχέδιο αξίας 700 εκατ. δολαρίων. Στην Αιθιοπία, µια διαδικασία αστυφιλίας από την κυβέρνηση έχει ως αποτέλεσµα να µετακινούνται δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι από παραδοσιακές περιοχές σε νέες πόλεις και χωριά, ενώ µεγάλες αγροτικές περιοχές παραχωρούνται σε ξένες πολυεθνικές.

«Κανείς δεν πρέπει να πιστεύει ότι αυτοί οι επενδυτές βρίσκονται εκεί προκειµένου να ταΐσουν λιµοκτονούντες Αφρικανούς, να δηµιουργήσουν δουλειές ή να βελτιώσουν την κατάσταση», λέει ο Οµπάντ Μέτο από το Κίνηµα Αλληλεγγύης στη Νέα Αιθιοπία. «Αυτές οι συµφωνίες φέρνουν µόνο δολάρια στις τσέπες διεφθαρµένων ηγετών και ξένων επενδυτών».

Εταιρεία που συνεργάζεται µε το Πανεπιστήµιο της Αϊόβα κάνει έξωση σε 162.000 πρόσφυγες
Ελντοράντο
Περισσότερα από 500 εκατοµµύρια δολάρια στις πλέον εύφορες περιοχές της Αφρικής έχουν επενδύσει οι πελάτες της εταιρείας Emergent στις ΗΠΑ – µεταξύ των οποίων τα µεγαλύτερα πανεπιστήµια – υπολογίζοντας να έχουν κέρδη ύψους 25%

Εκανε επιστήµη το... real estate

Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Harvard Management διαχειρίζεται κεφάλαια ύψους 27,6 δισ. δολαρίων πουέχουν προέλθει κυρίως από δωρεές. Αλλα πανεπιστήµια χρησιµοποιούν εξωτερικούς µάνατζερ, όµως το Χάρβαρντ προτιµά στελέχη του τα οποία σπανίως αποκαλύπτουν τη στρατηγική τους. Οι επενδυτές υπό την πρόεδρο Τζέιν Μεντίλο εξερευνούν τις διεθνείς αγορές µε δεδηλωµένο στόχο να εντοπίσουν αναντιστοιχίες τιµής και αξίας, «διευρύνονταςτα όρια του παραδοσιακού µάνατζµεντ κεφαλαίων και προσθέτοντας νέες επενδύσεις σε φυσικές πηγές, γεωργία και ακίνητα». Από το 2005 έως το 2010 διπλασιάστηκαν οι επενδύσεις σε αναπτυσσόµενες αγορές σε ποσά που ξεπερνούν το 10% τουχαρτοφυλακίου. Οταν ανέλαβε η Μεντίλο, η εταιρεία βρισκόταν σε κρίση. Πέρσι η αξία της αυξήθηκε κατά 11% – προκλήθηκε όµως σάλος για την αγορά 17.600 στρεµµάτων στη Νέα Ζηλανδία έναντι 34 εκατ. δολαρίων και για τον σκανδαλώδη µισθό του Στίβεν Μπλάιθ, διευθυντή της Harvard Management:

8,4 εκατοµµύρια δολάρια.

Source : TA NEA