Geopolitical Research Institute(GRI)/Εταιρεία Γεωπολιτικών Ερευνών(ΕΓΕ)

Πέμπτη 17 Φεβρουαρίου 2011

Σχετικά με την εκμετάλλευση των πετρελαίων του Αιγαίου

του Άγγελου Μ. Συρίγου
δικηγόρου-επ. Καθηγητή Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Τον τελευταίο καιρό ακούγεται ότι πρέπει να προχωρήσουμε άμεσα σε εκμετάλλευση των πετρελαίων του Αιγαίου. Εάν η συζήτηση περιοριζόταν σε αυτή την πρόταση, θα την προσυπέγραφαν οι πάντες (πλην, ίσως, των οικολογούντων).
Καθήκον ενός κράτους είναι να αξιοποιεί προς όφελος του λαού του, τυχόν πλουτοπαραγωγικές πηγές με τις οποίες το προίκισε η φύση. Στην πρόταση για εκμετάλλευση, όμως, κυριαρχούν δύο περίεργες εμμονές.
Εμμονή πρώτη: Στο Αιγαίο υπάρχει απίστευτος πετρελαϊκός πλούτος.
Ξαφνικά ακούμε ότι το Αιγαίο είναι γεμάτο υδρογονάνθρακες. Η Κρήτη εμφανίζεται να κάθεται πάνω σε ωκεανούς πετρελαίου. Ποτάμια μαύρου χρυσού διατρέχουν εγκαρσίως, οριζοντίως και καθέτως τα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες, τις βόρειες και ανατολικές Σποράδες. Κάποιοι φθάνουν στο σημείο να μιλούν για τα μεγαλύτερα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα πετρελαίου παγκοσμίως.
Βεβαίως, οι έρευνες που γίνονται από τη δεκαετία του 1960 και εντεύθεν έδειξαν ότι υπάρχουν μάλλον περιορισμένα κοιτάσματα. Διευκρινίζεται ότι αναφερόμαστε μόνον στο Αιγαίο και όχι στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης, της Ρόδου ή του Καστελόριζου, όπου φαίνεται ότι, όντως, τα τελευταία χρόνια έχουν ανακαλυφθεί κοιτάσματα υδρογονανθράκων, χωρίς να είναι σαφές κατά πόσον είναι εκμεταλλεύσιμα. Τα μόνα σίγουρα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στο Αιγαίο είναι γύρω από τη Θάσο. Πιο γνωστό από αυτά είναι το κοίτασμα οκτώ μίλια ανατολικά από το ακρωτήριο Μπάμπουρας. Η πρόθεση της καναδικής εταιρείας που είχε τα σχετικά δικαιώματα να προχωρήσει σε εκμετάλλευση του συγκεκριμένου κοιτάσματος οδήγησε στην ελληνοτουρκική κρίση του Μαρτίου του 1987. Έκτοτε έχει μείνει ανεκμετάλλευτο. Ενδείξεις υπάρχουν και σε κάποια άλλα σημεία που συνήθως βρίσκονται πολύ μακριά από τις όποιες τουρκικές διεκδικήσεις (π.χ. στο Θερμαϊκό).
Οι ομιλούντες περί πετρελαϊκών ποταμών ξεπερνούν εύκολα τα στοιχεία από τις έρευνες χάρη στις θεωρίες συνωμοσίας. Εθνικά ύποπτες κυβερνήσεις (διαχρονικά) που δεν ήθελαν να έλθουν σε σύγκρουση με την Τουρκία, προτίμησαν να κρύψουν τον πλούτο του Αιγαίου. Τώρα, όμως, μάς λένε, που η χώρα βρίσκεται στη μέγγενη του ΔΝΤ δεν μπορούμε άλλο να κλείνουμε τα μάτια. Πρέπει να προχωρήσουμε στην εκμετάλλευση. Γιατί δεν προχωράμε παρ’ ότι οι περιοχές όπου βρίσκονται τα κοιτάσματα δεν διεκδικούνται από την Τουρκία; Η απάντηση δίνεται από τη δεύτερη εμμονή.
Εμμονή δεύτερη: Δεν μπορούν να γίνουν έρευνες ή εκμετάλλευση των πετρελαίων στο Αιγαίο πέραν των ελληνικών χωρικών υδάτων διότι το 1987 ο Ανδρέας Παπανδρέου συμφώνησε με τον Τουργκούτ Οζάλ να διακόψει οποιαδήποτε τέτοια δραστηριότητα. Πρόκειται για μία ιστορία που ανατρέχει στο 1987. Μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου 1987 οι δύο πρωθυπουργοί Παπανδρέου και Οζάλ αντήλλαξαν έξι επιστολές για την αποκατατάσταση των διμερών σχέσεων.
Στις επιστολές του ο Οζάλ ζήτησε μετ’ επιτάσεως αποχή των δύο χωρών από ενέργειες «στην υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου, έξω από τα χωρικά τους ύδατα». Ο Παπανδρέου αποδέχθηκε «την αποχή από πράξεις επί της υφαλοκρηπίδας». Πρόσθεσε, όμως, ότι η αποχή θα ίσχυε μόνον για όσο χρόνο διαρκούσαν οι διμερείς διαπραγματεύσεις. Οι διαπραγματεύσεις έληξαν τον Σεπτέμβριο του 1988. Συνεπώς, τότε έπαψε να ισχύει και η υποχρέωση αποχής από ερευνητικές ή άλλες δραστηριότητες επί της υφαλοκρηπίδας. Οι μετέπειτα κυβερνήσεις δεν δέχθηκαν κάποια σχετική δέσμευση. Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι Τούρκοι ισχυρίζονται πως η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα να προβεί σε έρευνες εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Δεν επικαλούνται, όμως, τη συμφωνία Παπανδρέου-Οζάλ του 1987 αλλά το Πρακτικό της Βέρνης του 1976.
Το γεγονός ότι οι όποιες δεσμεύσεις του Ανδρέα Παπανδρέου έληξαν εδώ και 23 χρόνια δεν απασχολεί τους ιεραποστόλους της εκμεταλλεύσεως των πετρελαίων. Επιμένουν ότι υπό τις παρούσες συνθήκες δεν υπάρχει δυνατότητα να εκμεταλλευθούμε τον τεράστιο πλούτο του Αιγαίου. Επικαλούμενοι ένα ιερό τέρας της πολιτικής, τον Ανδρέα Παπανδρέου, πατέρα του σημερινού πρωθυπουργού, καθιστούν την υποτιθέμενη δέσμευση, αξεπέραστο θέσφατο.
Άρα... συνεκμετάλλευση
Το συμπέρασμα είναι περίπου αυτονόητο: Πρέπει να τα βρούμε με την Τουρκία για να εκμεταλλευθούμε τον πετρελαϊκό πλούτο του Αιγαίου. Αυτό σημαίνει συνεκμετάλλευση. Η “φωνή της λογικής” (που -εννοείται ότι- ξεπερνά τα στερεότυπα και τις στείρες αντιπαραθέσεις του παρελθόντος) μάς δείχνει το δρόμο: Προκειμένου να μην εκμεταλλευθούμε τίποτα, ας κάνουμε μία υποχώρηση και ας δεχθούμε συνεκμετάλλευση των πετρελαίων με την Τουρκία. Άλλωστε, προτιμούμε να έχουμε μία τούρτα που δεν μπορεί να φάει κανείς; ή να ανεχθούμε να φάει και κάποιος άλλος τη στιγμή που η τούρτα είναι τόσο μεγάλη που φθάνει για όλους; (αυτό αποκαλείται στη γλώσσα της πολιτικής επιστήμης “κατάσταση win-win”, αφού και οι δύο πλευρές υποτίθεται ότι θα βγουν στο τέλος ωφελημένες).
Συνεκμετάλλευση σημαίνει ότι θα πρέπει να κάνουμε λίγο (ή πολύ) τα στραβά μάτια και να μην είμαστε τόσο “διεκδικητικοί” εν σχέσει προς τα δικαιώματα που έχουμε με βάση το διεθνές δίκαιο στο Αιγαίο. Τα πράγματα είναι απλά. Δεν θα χρειασθεί να οριοθετηθεί η υφαλοκρηπίδα, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει ανώφελες εντάσεις. Ελλάδα και Τουρκία θα μοιρασθούν κάποια θολά δικαιώματα εκμεταλλεύσεως του υπόγειου πλούτου της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου, δηλαδή όλων των περιοχών που βρίσκονται εκτός ελληνικών και τουρκικών χωρικών υδάτων. Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία δεν θα αντιδράσει όταν θα κάνουμε έρευνες στον Μπάμπουρα ή όπου αλλού.
Έτσι στο όνομα κάποιων περιορισμένων ή ανύπαρκτων πετρελαϊκών κοιτασμάτων υποτίθεται ότι θα επιτύχουμε οικονομική ανάπτυξη. Είναι αμφίβολο εάν αυτό θα αποφέρει κάποια χρήματα στον ελληνικό κρατικό κορβανά. Είναι όμως βέβαιο ότι θα νομιμοποιήσει την εγκατάσταση της Τουρκίας σε όλα τα διεθνή ύδατα του Αιγαίου. Παράλληλα θα θάψει το θέμα της οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδας. Αυτός όμως δεν είναι ο απώτερος στόχος; Να κλείνουμε όπως-όπως τα προβλήματα;
Source : ΤΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ

Η κρίση στην Αιγυπτο και οι σχέσεις Αιγύπτου - Ισραήλ

Γράφει η Ελένα Μπέλλη
Καταπέλτης ο Μίλτον Φρίντμαν κατά του Ισραήλ. Ως σε κραυγή απελπισίας, ο γνωστός Εβραίος αρθρογράφος εγκαλεί την κυβέρνηση του Τελ Αβίβ για τη στρεβλωμένη προσέγγιση στα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή. Το άρθρο -που σημειωτέον έκανε πάταγο στο Ισραήλ και προκάλεσε «έντυπο διάλογο» μεταξύ των ισραηλινών αναλυτών- φέρει για τίτλο ένα απλό ερώτημα, ένα ερώτημα που τα λέει όλα: «Γιατί ήσουν υπέρ του Φαραώ, Ισραήλ;»..
«Είμαι περισσότερο ανήσυχος από ποτέ για το μέλλον του Ισραήλ», γράφει ο Φρίντμαν και εξηγείται: «Το Ισραήλ σήμερα έχει μία κυβέρνηση εκτός πραγματικότητας, μία εσωστρεφή κυβέρνηση, χωρίς φαντασία που οδηγείται από κλισέ»...
Ο έγκυρος αρθρογράφος δεν διστάζει στα σκληρά λόγια: Τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, γράφει, η ισραηλινή κυβέρνηση ακολούθησε δύο πρακτικές: Πρώτον, να τηλεφωνεί πυρετωδώς στο Λευκό Οίκο καλώντας τον πρόεδρο να μην εγκαταλείψει τον Μουμπάρακ, σε βαθμό που ο Λευκός Οίκος αηδίασε με τους Ισραηλινούς συνομιλητές του. Και δεύτερον, να παράγει προπαγάνδα που προάγει το Ισραήλ ως τη μόνη δημοκρατική και άρα σταθερή χώρα στην ευρύτερη περιοχή.
«Η ισραηλινή κυβέρνηση αγνόησε την προφανή ειρωνεία του μηνύματος», γράφει ο Φρίντμαν: «Είμαστε οι μόνοι αξιόπιστοι σύμμαχοι διότι είμαστε δημοκρατικοί, αλλά ό,τι και να κάνετε μην εγκαταλείψετε τον Μουμπάρακ και μην ανοίξετε το δρόμο προς τη δημοκρατία». Είναι αλήθεια ότι το Ισραήλ έχει λόγους να ανησυχεί: Ο Μουμπάρακ ήταν ο σύμμαχος στην ειρήνη, ο διαμεσολαβητής στον πόλεμο (με τους Παλαιστινίους). Και η διάδοχη κατάσταση παραμένει άγνωστη, άρα προκαλεί φόβο.
Αλλά αυτή ακριβώς η άγνοια για τη διάδοχη κατάσταση υποδηλώνει ότι η επανάσταση στην πλατεία Απελευθέρωσης δεν έχει ηγετικό όνομα, δεν είναι «γέννημα» κανενός. Ο Φρίντμαν επισημαίνει την έλλειψη πανό και συνθημάτων κατά των ΗΠΑ ή του Ισραήλ. Και θυμίζει, αντιθέτως, κάποια πανό που ανέγραφαν ένα μάλλον φιλικό προς το Τελ Αβίβ σύνθημα: «Αν ο Μουμπάρακ είναι Φαραώ, είμαστε όλοι Μωυσής»...
«Το μόνο που το Ισραήλ έπρεπε να πει είναι ότι εκτιμά τη μακρά συνεργασία με τον Μουμπάρακ, αλλά ότι τώρα βρίσκεται στο πλευρό των Αιγυπτίων στον αγώνα τους για αξιοπρέπεια, ελευθερία και δικαιοσύνη. Ετσι απλά», γράφει και ρωτά την κυβέρνηση του Τελ Αβίβ αν προτιμά «τη νεκρή σταθερότητα του Μουμπάρακ που οδηγεί τους φανατικούς στον εξτρεμισμό ή την Αίγυπτο που κυβερνάται από πολίτες και σταδιακά βρίσκει το δρόμο προς το δημοκρατικό της μέλλον».
Είναι αυτή, η τελευταία εκδοχή της μελλοντικής Αιγύπτου που πρέπει να προτιμήσει το Ισραήλ, αποφαίνεται ο Φρίντμαν και καταφεύγει στη ρήση του -μοναδικού κατά τη γνώμη του Ισραηλινού με τη σωστή άποψη- Νατάν Σαράνσκι: «Οι συμμαχίες με τις δικτατορίες δεν είναι διατηρήσιμες, οι λαοί δεν μπορεί να καταπιέζονται εσαεί, θα δώσουν τη μάχη για την ελευθερία ακριβώς τη στιγμή που θα διαισθανθούν την αδυναμία των τυραννικών ηγεσιών τους». Στη συνέντευξή του στην Jerusalem Post, ο Σαράνσκι προτείνει τη λύση: «Αν ο ελεύθερος κόσμος βοηθούσε το λαό στους δρόμους και, αντί να κάνει συμμάχους τους δικτάτορες, έκανε αυτούς συμμάχους, τότε θα υπήρχε μία μοναδική ευκαιρία να δομηθεί μία νέα 'συνθήκη' μεταξύ του ελεύθερου κόσμου και του αραβικού κόσμου»...
Source : Ημερησία

Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου 2011

USA : Building Moderate Muslim Networks

Radical and dogmatic interpretations of Islam have gained ground in recent years in many Muslim societies via extensive Islamist networks spanning the Muslim world and the Muslim diaspora communities of North America and Europe. Although a majority throughout the Muslim world, moderates have not developed similar networks to amplify their message and to provide protection from violence and intimidation. With considerable experience fostering networks of people committed to free and democratic ideas during the Cold War, the United States has a critical role to play in leveling the playing field for Muslim moderates. The authors derive lessons from the U.S. and allied Cold War network-building experience, determine their applicability to the current situation in the Muslim world, assess the effectiveness of U.S. government programs of engagement with the Muslim world, and develop a “road map” to foster the construction of moderate Muslim networks.
Source : RAND Corporation

What did Davutoglu mean?

Evaluating recent developments in Egypt and the Middle East on CNN Türk on Saturday, Foreign Minister Ahmet Davutoğlu said “a common awareness that is outside the nation-state” was emerging in the region. Davutoğlu also characterized this as the “start of a historic turnover” in the Middle East which cannot be rolled back.

At first glance this appears an innocent enough remark given that he went on to stress the importance of democracy and the will of the people as this process unfolded. However, a deeper look at this remark may merit a different assessment of what he is saying.

It is clear that “a common awareness” is spreading across the Middle East which has the notion of “people power” at its heart. It is also clear that the driving force of this awareness is a demand for justice, equality and higher standards of living. From a secular perspective these are commendable views.

However, if one is to take Davutoğlu’s remarks from the perspective of political Islam, it is clear that the hope is that this “awareness” will channel “the democratic will of the people” toward more Islamic regimes, which ultimately have less to do with the notion of a nation-state and more to do with the idea of international Islamic unity.

This, at any rate, is Iran’s open desire judging by the statements of the highest echelons of the mullah regime in that country concerning developments in Egypt.

If Davutoğlu is referring to the emergence of a common awareness which, while being above the notion of being a nation-state, has at its heart a call for justice and democracy in the universal sense, then there is no problem. If, on the other hand, he is talking of a common awareness that is emerging which has Islamic identity at its core, then there are problems in what he is saying.

The notion of “Dar al-Islam” (“the House of Islam”), like the notion of “Christendom” throughout much of European history, is a universal concept as far as orthodox Muslims are concerned. Therefore, it can be debated whether an Islamic outlook on life is in the final analysis compatible with the “nation-state,” which ultimately divides the “House of Islam.”

Assessing Davutoğlu’s remarks in this light, one cannot help but wonder if this is what he suggests when referring to an “emerging awareness above the concept of nation-state.” Given the closeness the Justice and Development Party, or AKP, feels toward Islamic regimes and groups, as well as some of its practices at home that upset Turkish nationalists and secularists alike, one is forced to ask this question.

Of course Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan is using the nationalism card now on certain issues with a view to gaining the nationalist votes in the general elections to be held in June. But he has given enough signs during his political career that suggest his Islamic identity comes first while his Turkish identity comes second.

Put more bluntly, it is not inconceivable, given this backdrop, that what Davutoğlu meant in his remarks to CNN Türk was that a common Islamic awareness is emerging in the region which would unite people above their sense of belonging to a specific nation-state.

If this is indeed so, and we still give him the benefit of the doubt since it could be that this is not what he meant at all, then it is clear that he is misreading developments in the region.

If we take the case of Egypt, for example, the sense of being “Egyptian” was much more apparent among the anti-Mubarak protestors than the notion of being Muslim. One cannot remember how many times one heard the remark, “Today I am proud to be Egyptian,” from jubilant demonstrators after Hosni Mubarak announced his resignation.

Neither was the sense of solidarity displayed by Egyptians since Jan. 25 based specifically on an Islamic awareness. The reason for this we think is that Egyptians – the majority of whom are Sunni Muslims – are highly aware of their religion anyway, which is intertwined with their national identity.

We will, as mentioned, give Davutoğlu the benefit of the doubt and assume that what he meant is that a common secular democratic awareness is on the rise in the region, and this is what cannot be rolled back.

Source : Hurriyet Daily News

Τρίτη 15 Φεβρουαρίου 2011

Οι σχέσεις Ισραήλ - Κύπρου

Οι Ισραηλινοί όπως και η συντριπτική πλειοψηφία της κυπριακής κοινής γνώμης (90%) επιθυμούν όπως οι σχέσεις Ισραήλ-Κύπρου αναπτυχθούν ακόμα περισσότερο. Οκτώ στους δέκα Κύπριοι θεωρούν το Ισραήλ φιλική προς την Κύπρο, χώρα, και αξιόπιστο στις συνεργασίες του. Το 85% πιστεύει ότι μια οικονομική συνεργασία με το Ισραήλ θα συμβάλει και στην επίλυση του Κυπριακού. Οι Κύπριοι δεν παραγνωρίζουν ότι η κατοχική Τουρκία ενδεχομένως να δημιουργήσει προβλήματα, ενώ δεν αποκλείουν αραβικές χώρες να δυσαρεστηθούν από τη συνεργασία μας με το Ισραήλ.


Όμως, αυτό δεν φαίνεται να συμβεί ή μπορεί να εξουδετερωθεί αν η Λευκωσία πολιτευθεί με φρόνηση, με επιδεξιότητα, με σοβαρότητα και αξιοπιστία. Εδώ και χρόνια διατηρεί πολύ καλές σχέσεις με τα αραβικά κράτη και με το Ισραήλ. Μετά την ένταξή μας στην Ε.Ε., Άραβες και Ισραηλινοί θεωρούν ότι έχουν πρόσβαση στην Ευρώπη μέσω της Κύπρου, που είναι και προς τις δύο πλευρές φιλική χώρα. Οι δραματικές ή και κοσμογονικές αλλαγές που συντελούνται ή θα συντελεσθούν στο μέλλον στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, αναμένεται να αναδιατάξουν φιλίες, συμμαχίες, συνεργασίες ή να δημιουργήσουν νέους αντιπάλους. Ένας άγνωστος «Χ» είναι η πιθανή αναρρίχηση στην εξουσία σε αραβικές χώρες, όπως η Τυνησία, η Αλγερία, η Αίγυπτος, η Υεμένη, ισλαμιστών και ποια θα είναι η πολιτική τους έναντι των Αμερικανών, των Ευρωπαίων και των Ισραηλινών.

Οι εξελίξεις στην Αίγυπτο έχουν θορυβήσει τα μέγιστα τις δυτικές καγκελαρίες και ειδικά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, επειδή,

πρώτον, η μεγάλη αυτή χώρα είναι ηγέτιδα του αραβικού κόσμου και όσα συντελούνται σε αυτήν έχουν ευρύτερες επιπτώσεις.

Δεύτερον, επειδή οι ΗΠΑ επένδυσαν σε αυτήν τη μεσανατολική στρατηγική τους και το Ισραήλ την ασφάλειά του στα νότια σύνορά του. Είναι δεδομένο ότι μια νέα τάξη πραγμάτων αναδύεται αργά αλλά σταθερά στον αραβικό κόσμο. Ουδείς μπορεί να εκτιμήσει προς ποια κατεύθυνση τα πράγματα θα οδηγηθούν. Εξάλλου, η χειροτέρευση στις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις ευνοεί την Κύπρο και την Ελλάδα επειδή, συν τοις άλλοις, ενισχύει τις σχέσεις τους ενεργειακά, γεωπολιτικά, αμυντικά, κτλ.

Οι Ισραηλινοί έχουν ξεκαθαρίσει ότι προσβλέπουν σε στενότερη συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο επειδή τις θεωρούν ως τις πιο σταθερές και δημοκρατικές χώρες σε μια περιοχή αυταρχικών καθεστώτων.

Μιλώντας στο συνάδελφο, Μάριο Δημητρίου, ο επικεφαλής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του ισραηλινού Υπουργείου Εξωτερικών, είπε: «Το Ισραήλ έχει πολλή αυτοπεποίθηση, ξέρουμε πού στεκόμαστε, έχουμε τα δικά μας αποθέματα φυσικού πλούτου». Άλλος ανώτερος αξιωματούχος πρόσθεσε: «Η Κύπρος είναι σημαντική για μας, την κάνει ακόμα πιο σημαντική ο ρόλος της ως μέλος της ΕΕ». Για να προσθέσουν και οι δύο ότι το Ισραήλ είναι έτοιμο για μπίζνες με την Κύπρο.

Ο Πρόεδρος Χριστόφιας πραγματοποιεί, στις 14 Μαρτίου, μια κρίσιμης σημασίας επίσκεψη στο Ισραήλ. Από αυτήν θα κριθούν πολλά, κυρίως η αξιοπιστία μας ως σοβαρού εταίρου, που ξέρει τι θέλει και τι ζητεί. Ο Πρόεδρος καλείται να συνομιλήσει με τους Ισραηλινούς με ανοικτό πνεύμα και ειλικρίνεια. Θέλουν ξεκάθαρες κουβέντες για μια win-win συναλλαγή ή και συμμαχία. Τώρα είναι η ευκαιρία της Κύπρου, χωρίς να παραγνωρίζει άλλες παραμέτρους, συμφέροντα μεγάλων χωρών και τις σχέσεις της με τον υπό εξέγερση αραβικό κόσμο.
Source : http://www.sigmalive.com/simerini/columns/antistaseis/355320

Η γέννηση ενός νέου κράτους

ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΜΑΚΡΗ
mitsimakris@gmail.com
Οι κάτοικοι της Τζούμπα, της πόλης που θα γίνει η νέα πρωτεύουσα του Νότιου Σουδάν αλλά και συνολικά τα 8,7 εκατομμύρια άτομα που κατοικούν στην περιοχή πανηγύρισαν στο άκουσμα του επίσημου αποτελέσματος του δημοψηφίσματος του Ιανουαρίου. Το 98,8% ψήφισε την ανεξαρτητοποίησή του από το Βορρά. Αισθάνονται δικαιωμένοι, ανακουφισμένοι έπειτα από χρόνια καταπίεσης, αποφασισμένοι να προχωρήσουν μπροστά. Ο Βορράς ήταν πάντα ισλαμικός, ο Νότος χριστιανικός και ανιμιστικός. Ο Βορράς ήλεγχε και ελέγχει τα κοιτάσματα πετρελαίου που βρίσκονται στο Νότο
. Εκατομμύρια άτομα πέθαναν σε εμφύλιες διαμάχες, ενώ όσοι επιβίωσαν ζουν σε μία από τις πλέον υπανάπτυκτες χώρες παγκοσμίως. Αξίζει να αναφερθεί ότι το 85% των κατοίκων του Νότιου Σουδάν είναι αναλφάβητοι… ή ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των 15χρονων κοριτσιών είναι πιθανότερο να πεθάνουν κατά τη γέννηση των παιδιών τους παρά να μορφωθούν. Ωστόσο, η ατμόσφαιρα στην Τζούμπα είναι πανηγυρική. Αισθάνονται έτοιμοι να αντιμετωπίσουν το μέλλον τους μόνοι τους, να θέσουν πιο γερά θεμέλια για ένα νέο κράτος, να φτιάξουν δρόμους, να χτίσουν σχολεία και νοσοκομεία. Οι επενδυτές σιγά σιγά μεταβαίνουν στην πόλη, καθώς δεν υπάρχουν ούτε ξενοδοχεία για να φιλοξενήσουν τις διπλωματικές αποστολές. Από εδώ και στο εξής στο Νότιο Σουδάν θα επικρατεί εργασιακός και κατασκευαστικός οργασμός.

Στην αντίπερα όχθη, το δημοψήφισμα δημιουργεί κι ένα ακόμη κράτος. Εκείνο του Βορρά, το οποίο θα πρέπει να μάθει να ζει με την πιο σκληρή εφαρμογή της σαρία, καθώς ο πρόεδρός του, Ομάρ Αλ Μπασίρ, δήλωσε ξεκάθαρα την πρόθεσή του αυτήν, αν και στην περιοχή ζουν κι άλλες εθνικότητες και πιστοί άλλων θρησκειών. Θα πρέπει ακόμη να διευθετήσει με το Νότο κι άλλα ακανθώδη θέματα, όπως τα σύνορα, το καθεστώς της Αμπιγέι, μιας διαφιλονικούμενης αλλά εύφορης περιοχής η οποία θα αποφασίσει με δημοψήφισμα σε ποια πλευρά των γραμμών θέλει να ενταχθεί. Θα πρέπει να διευθετήσει το θέμα του πετρελαίου, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο χρηματοδότη του Βορρά -όπου βρίσκονται, δηλαδή, και οι αγωγοί που το διοχετεύουν παντού, αν και οι πηγές του βρίσκονται στο Νότο.

ητήματα
Πάρα πολλά είναι τα ζητήματα που προκύπτουν ή ενδέχεται να προκύψουν από τη δημιουργία του καινούργιου κράτους. Τι θα γίνει ακόμη με το χρέος της χώρας των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων; Θα απομονωθεί περισσότερο ο Βορράς λόγω ισλαμοποίησής του προσεταιριζόμενος το Ιράν ή τη Συρία; Υπάρχει περίπτωση λόγω της δημιουργίας του νέου κράτους και λόγω του αιγυπτιακού ρεύματος της αντίδρασης να συμβεί κάτι αντίστοιχο στο Βορρά;

Μια, επίσης, έντονη ανησυχία κυριεύει σύσσωμη την αφρικανική ήπειρο. Οι αφρικανικές χώρες απέκτησαν τα σύνορά τους εδώ και διακόσια χρόνια με αυθαίρετο τρόπο, όταν οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις απλώς τράβηξαν κάθετες γραμμές, χωρίζοντας φυλές, έθνη ακόμη και οικογένειες μεταξύ τους. Μπορεί, λοιπόν, να ζητήσουν κι άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα με το Σουδάν τη διενέργεια αντίστοιχων δημοψηφισμάτων; ‘Η μήπως η ανεξαρτητοποίηση του νότιου Σουδάν μπορεί να σημάνει την απαρχή αλλαγών; Δηλαδή, για να μη βρεθούν προ εκπλήξεων άλλες κυβερνήσεις, να ξεκινήσουν να ασχολούνται περισσότερο με αντίστοιχα αιτήματα απομακρυσμένων περιοχών και περιθωριοποιημένων ατόμων; Ειδικοί, πάντως, εκτιμούν ότι είναι αρκετά μακρινό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν κι άλλες χώρες το δρόμο που χαράζει το νότιο Σουδάν, καθώς οι αγορές πιέζουν την ήπειρο για περισσότερη ολοκλήρωση και την ίδρυση θεσμών ένωσης και όχι διάσπασης.
Source : Αγγελιοφόρος

Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου 2011

Η μυστική ελπίδα της Τουρκίας

Είναι η μυστική ελπίδα της τουρκικής διπλωματίας στις Βρυξέλλες: «Οι τυνησιακή και αιγυπτιακή κρίσεις θα ανοίξουν ίσως τα μάτια των Ευρωπαίων και θα εξετάσουν το σταθεροποιητικό ρόλο που μπορούμε να παίζουμε σε αυτό το μέρος του κόσμου», δηλώνει ένα μέλος του τουρκικού λόμπι στις Βρυξέλλες, μια δήλωση που εκφράζει προφανώς την επιθυμία της Αγκύρας για την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ.
Από το 2005, οι συζητήσεις βυθίζονται και μπορεί, κατά τον Πρόεδρο της Επιτροπής José Manuel Barroso, να συνεχιστούν μέχρι το 2021. Περίπου το ένα τρίτο από τα 35 προβλεπόμενα κεφάλαια έχουν ανοίξει. Δεν υπάρχει κανένα - εκτός από την επιστήμη – που να έχει κλείσει, λόγω της άλυτης διαφοράς μεταξύ της Άγκυρας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Άλλα θέματα για συζήτηση είναι παγωμένα. Πέντε κεφάλαια υπόκεινται σε βέτο από τη Γαλλία, που αρνείται να δεχτεί ότι αποτελούν μια προϋπόθεση για την ένταξη. Η Γερμανία και η Αυστρία είναι άλλοι αδιάλλακτοι πολέμιοι της εισόδου των Τούρκων στην ΕΕ.


Το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Σκανδιναβικές χώρες, η Κατερίνα Άστον, επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, και ο Anders Fogh Rasmussen, Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ όπως και η αμερικανική διπλωματία είναι οι καλύτεροι συνήγοροι για το άνοιγμα προς την Τουρκία. Οι άλλοι Ευρωπαίοι διστάζουν: γνωρίζουν ότι μέρος της κοινής γνώμης τους είναι εχθρικό, αλλά φοβούνται ότι η απόρριψη της υποψηφιότητας της Άγκυρας θα προκαλέσει την αναβίωση του αντί-Δυτικισμού. "Οι επτά στους δέκα Τούρκους δήλωναν υπέρ της Ευρώπης το 2004, δεν είναι παρά μόνο τέσσερις σήμερα », υπογραμμίζει ένας διπλωμάτης της ΕΕ, «ανήσυχος» για το φιλοϊρανικό συναίσθημα που διέπεται μέρος του τουρκικού πληθυσμού.


"Τα πρόσφατα γεγονότα ενισχύουν τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας και του ρόλου της ως μια ζωντανή δημοκρατία, αλλά οι φάκελοι δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς», συμπεραίνει ένας Γάλλος διπλωμάτης. "Πρέπει να καθοριστεί ο ρόλος που θα διαδραματίσει η Άγκυρα σε αυτό το μέρος του κόσμου, όπου η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, δήλωσε ένας άλλος ανώτερος υπεύθυνος. Δεν είμαι σίγουρος ότι οποιαδήποτε τουρκική επέμβαση στην Αίγυπτο θα ήτανι αποδεκτή. "


Οι εξεγέρσεις στην Τυνησία και στο Κάιρο δεν θα πρέπει να παραμείνουν χωρίς συνεπεία,
παραδέχονται οι αντίπαλοι της ένταξης. Τρία άλλα κεφάλαια (ανταγωνισμός, δημόσιες συμβάσεις, απασχόληση και κοινωνική πολιτική) θα μπορούσαν να ανοιχθούν γρήγορα. Θα πρέπει επίσης να προταθεί στην Άγκυρα να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην αναβίωση μιας εταιρικής σχέσης για τη Μεσόγειο, επεκταμένο και να γίνει πιο συγκεκριμένο, με οικονομικά σχέδια, περιβαλλοντικά, αλλά και «κοινωνικά» προκειμένου να ενδυναμωθούν οι δημοκρατικές προοπτικές της περιοχής.


Υπάρχει δυνατότητα να βγουν από το κώμα τους οι σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και της Τουρκίας; αναρωτιέται ο πολιτικός επιστήμονας Soli Οζέλ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Bilgi της Κωνσταντινούπολης. "Ο κίνδυνος δεν είναι η ενδεχόμενη διακοπή των διαπραγματεύσεων με το ένα ή το άλλο τρόπο, αλλά μια αργή κατάρρευση », κάνει διάγνωση ο Stephen Larrabee, εμπειρογνώμονας της RAND Corporation στο περιοδικό Europe's World.


Η ελπίδα της ευρωπαϊκής διπλωματίας, που έχει εμπλακεί με υποδιαιρέσεις της, είναι, στην πραγματικότητα, να φέρει το τουρκικό καθεστώς να αποδεχθεί μια ενδιάμεση προοπτική. Μια "προνομιακή εταιρική σχέση», η καλύτερα, μια κατάσταση συγκρίσιμη με εκείνη της Νορβηγίας, η οποία αποφάσισε η ίδια να μην ενταχθεί στην ΕΕ, ενώ συνεργάζεται στενά μαζί της.


Την Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου, κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος απέσυρε μια τροπολογία που ζητούσε από την διπλωματία των Είκοσι Επτά να προσφέρει στην Άγκυρα μια "προνομιακή εταιρική σχέση». Η χρονική στιγμή ήταν ακατάλληλη. Σε αντάλλαγμα, η Σοσιαλιστική Ομάδα είδε τις τροπολογίες της που αφορούσαν "τον κοινό στόχο της ένταξης της Τουρκίας." να απωθούν.


Μια απεικόνιση των δυσκολιών της άσκησης ισορροπίας που προσπαθούν να λύσουν οι Ευρωπαίοι: να μη χάνουν την επαφή με την Τουρκία και να απολαύσουν το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στο Ιράν, στη Βόρεια Αφρική ή στα Βαλκάνια. Αλλά, ταυτόχρονα, να μην υποκύψουν στα αιτήματά της.
Jean-Pierre Stroobants


Source : Le Monde