Το καυτό πρόβλημα των μεταναστευτικών ρευμάτων στην εποχή της παγκοσμιοποίησης απαιτεί διεθνείς συνεργασίες, αλλά και δικαιότερη κατανομή των παγκόσμιων πόρων.
Οταν ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών υποστηρίζει ότι μέσα στα προσεχή δέκα χρόνια θα μετακινηθούν σε παγκόσμιο επίπεδο περίπου 160 εκατομμύρια άτομα από τις φτωχές χώρες στις πιο πλούσιες, ίσως η εκτίμηση αυτή να είναι χαμηλή.
Διότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις του αμερικανικού Ιδρύματος Brookings, δεν πρέπει να αποκλείεται καθόλου ένα παγκόσμιο μεταναστευτικό ρεύμα άνω των 200 εκατομμυρίων ψυχών. Δεν πρέπει έτσι να αποκλείεται και μία Ευρώπη που θα έχει στο έδαφός της περί τα 150 εκατομμύρια μετανάστες, με μία Τουρκία 82 εκατομμυρίων κατοίκων δίπλα της.
Από την άλλη πλευρά, όλες οι εκτιμήσεις λένε ότι, παρά τη χρηματοοικονομική κρίση που ξέσπασε το 2008, η παγκοσμιοποίηση θα συνεχίζεται, θα αποκτά δε και διαφορετικό απ' ό,τι στο παρελθόν περιεχόμενο, λόγω των ταχύτατα μεταβαλλόμενων τεχνολογιών. Ομως, παρά τη θετική ανακατανομή του παγκόσμιου πλούτου, που συνοδεύεται από υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης στην Ασία κυρίως, οι θύλακες φτώχειας θα μεγαλώνουν και αυτοί, γεγονός που στον παγκόσμιο ανταγωνισμό θα στηρίζει ενέργειες «κοινωνικού λόμπινγκ».
Η παγκοσμιοποίηση είναι παλαιό, αλλά πολύπλοκο σήμερα φαινόμενο. Και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που έχει και πολλούς εχθρούς -κυρίως δε αυτούς που όχι μόνον δεν την καταλαβαίνουν, αλλά που επωφελούνται από τις θετικές πλευρές της, οι οποίες είναι εντυπωσιακές. Παρά την κρίση που ξέσπασε το 2008, τα τελευταία δέκα χρόνια Κίνα και Ινδία αναπτύσσονται με ρυθμούς 7% και 10% το χρόνο. Πόλεις όπως το Χονγκ-Κονγκ και η Σιγκαπούρη, πρώην αποθήκες της βρετανικής αυτοκρατορίας, είναι πλουσιότερες από το πάλαι ποτέ αφεντικό τους.
Ομως οι ρυθμοί αυτοί δεν παρατηρούνται σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Δημιουργούνται έτσι θύλακες φτώχειας, ενώ την ίδια στιγμή αυξάνουν και οι φτωχοί στο δυτικό κόσμο, με την αύξηση της ανεργίας. Πέρα, λοιπόν, από τη χρηματοοικονομική κρίση, ο δυτικός κόσμος καλείται να τα βγάλει πέρα και με μία αυξανόμενη φτώχεια στο εσωτερικό του, τη στιγμή που πλουτίζουν φτωχές χώρες.
«Κοινωνικό ντάμπινγκ»
Συμβαίνει ωστόσο η διαδικασία αυτή να αποτελεί εφιάλτη για τη Δύση, η οποία φοβάται πλέον ότι, πέρα από τον οικονομικό ανταγωνισμό, θα έχει να αντιμετωπίσει και το αποκαλούμενο «κοινωνικό ντάμπινγκ» των αναπτυσσομένων χωρών, το οποίο θα συνοδεύεται και από κύματα μετανάστευσης προς τις αναπτυγμένες χώρες που σήμερα ανησυχούν. Το ερώτημα που τίθεται, όμως, είναι αν πρέπει να ληφθούν προστατευτικά μέτρα κατά της μετανάστευσης τη στιγμή που αγαθά, υπηρεσίες και κεφάλαια κυκλοφορούν ελεύθερα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τι είναι, συνεπώς, αυτός ο νέος προστατευτισμός; Προστατεύει όντως το δυτικό κοινωνικό κράτος ή μήπως τελικά το υπονομεύει, υπαγορεύοντας στις φτωχές χώρες μέτρα εμπορικού προστατευτισμού για την ενίσχυση της εσωτερικής τους οικονομικής δραστηριότητας;
Στο ερώτημα αυτό προσπαθούν να δώσουν απάντηση δύο διαφορετικές σχολές σκέψης. Η πρώτη είναι αυτή που υποστηρίζει ότι οι αναπτυγμένες χώρες δεν πρέπει να εφαρμόσουν προστατευτισμό στην ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων, όταν κεφάλαια και αγαθά κυκλοφορούν ελεύθερα.
Κατά τον καθηγητή Μπράνκο Μιλάνοβιτς, συνεργάτη του Ινστιτούτου Μπρούκινγκς στις ΗΠΑ, παγκοσμιοποίηση σημαίνει ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, αγαθών, τεχνολογίας, ιδεών και βεβαίως ανθρώπων. Οποιαδήποτε μορφή παγκοσμιοποίησης, που περιορίζεται στις τρεις από τις τέσσερις πρώτες ελευθερίες, παραβλέποντας την τελευταία, είναι ατελής και μη βιώσιμη. Από τη στιγμή που οι άνθρωποι δεν δύνανται να μετακινηθούν, οι κυβερνήσεις δεν απέχουν πολύ από το να λάβουν αποφάσεις που θα περιορίζουν την ελεύθερη διακίνηση αγαθών ή άλλων παραγόντων της παραγωγικής διαδικασίας.
Στο κάτω - κάτω, εάν οι χώρες με πρόβλημα υπερπληθυσμού και υψηλό ποσοστό ανεργίας δεν είναι σε θέση να «εξαγάγουν» ανθρώπους, γιατί να μην προχωρήσουν στην επιβολή υψηλότερων δασμών για να προστατεύσουν τις θέσεις εργασίας τις οποίες ήδη έχουν;
Τι γίνεται όμως με εκείνους τους δυτικούς ανέργους, που καταλήγουν «εγκλωβισμένοι» στις ίδιες τις κοινωνίες τους; Ηδη, ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας έχει καταστήσει φανερούς τους κινδύνους που μπορούν να εμφανισθούν εξαιτίας της κοινωνικής απογοήτευσης που προκαλείται. Παρ' όλα αυτά, η «ανύψωση ενός φράκτη» γύρω από τις πλούσιες χώρες συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό και θα ενταθεί μετά τα γεγονότα στην Μέση Ανατολή.
Στις ΗΠΑ υπάρχει ήδη -και βελτιώνεται- το αποκαλούμενο «Μεξικανικό Τείχος», το οποίο εμποδίζει φτωχούς μετανάστες να πάνε στην Καλιφόρνια ή στο Τέξας, ενώ στην Ευρώπη πολλές χώρες, με πρώτη την Ιταλία, ακολουθούν σοβαρές πολιτικές αντιμετώπισης και περιορισμού των μεταναστευτικών ρευμάτων. Αρκετοί είναι έτσι αυτοί που ισχυρίζονται ότι, πίσω από την παράνομη μετανάστευση, ο ακραίος ισλαμισμός προσπαθεί να εισβάλει και να πλήξει την Ευρώπη εκ των έσω. Δυστυχώς δε, τα φαινόμενα που ενισχύουν την άποψη αυτή είναι αρκετά, με αποτέλεσμα έγκυροι αναλυτές να ομιλούν για ένα σιωπηρό, αυτή τη φορά, τρίτο παγκόσμιο πόλεμο.
Στην αντίπερα όχθη, εξίσου έγκυροι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι οι προσπάθειες περιορισμού στη μετακίνηση ανθρώπων μεταξύ κρατών αποκαλύπτουν την «αχίλλειο πτέρνα» της παγκοσμιοποίησης. Δηλαδή τη διεύρυνση του χάσματος του μέσου εισοδήματος μεταξύ των κρατών. Αντί οι φτωχές χώρες να αναπτύσσονται ταχύτερα έναντι των πλουσίων, παρατηρείται ακριβώς η αντίστροφη τάση.
Στο πλαίσιο αυτό, ο καθηγητής και συγγραφέας Μπράνκο Μιλάνοβιτς υποστηρίζει ότι, την περίοδο 1980-2008, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των εισοδημάτων στη Δύση ήταν σχεδόν 2%, την στιγμή που σε 42 λιγότερο αναπτυγμένες χώρες δεν ξεπερνούσε το 0,1%. Συνεπώς, κατά την άποψή του, αυτό το τεράστιο χάσμα ενισχύει τη μετανάστευση. Οι άνθρωποι σήμερα γνωρίζουν πολύ περισσότερα για τις συνθήκες διαβίωσης σε διαφορετικές χώρες, συγκριτικά με όσα γνώριζαν στο παρελθόν. Εάν λοιπόν γνωρίζουν ότι η διέλευση των συνόρων μπορεί να τους οδηγήσει στην αύξηση του εισοδήματος, δεν θα διστάσουν να διασχίσουν την συνοριακή γραμμή.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο τα πλέον «ευπαθή» σύνορα βρίσκονται μεταξύ κρατών με οικονομίες όπου καταγράφονται οι μεγαλύτερες διαφορές σε επίπεδο εισοδημάτων. Σήμερα, υπάρχουν διεθνώς τέσσερις «καυτές» συνοριακές γραμμές: τα σύνορα μεταξύ ΗΠΑ και Μεξικού, Ισπανίας και Μαρόκου, Ελλάδας (και Ιταλίας) και των νότιων βαλκανικών χωρών, και Ινδονησίας και Σιγκαπούρης (ή Μαλαισίας). Η αναλογία του χάσματος στα εισοδήματα είναι μεγαλύτερη από 7 προς 1 την τελευταία περίπτωση και 4 προς 1 στην περίπτωση Ισπανίας-Μαρόκου.
Ομως, κατά το Γάλλο καθηγητή Ντανιέλ Κοέν, οι εισοδηματικές ανισότητες δεν ήταν πάντα τόσο μεγάλες. Το 1980, το μέσο εισόδημα στις ΗΠΑ ήταν περίπου 3 φορές μεγαλύτερο σε σύγκριση με εκείνο του Μεξικού. Το χάσμα μεταξύ Σιγκαπούρης και Ινδονησίας ήταν 5,3 προς 1 και η διαφορά μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου ήταν 3,5 προς 1. Ακόμα και μεταξύ Ελλάδος και Αλβανίας η διαφορά ήταν 3 προς 1, μικρότερη έναντι της σημερινής. Η παραπάνω σύγκριση δείχνει ότι οι εισοδηματικές διαφορές μεταξύ αυτών των κρατών με κοινά σύνορα διευρύνθηκαν σημαντικά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα. Ετσι, δεν αποτελεί έκπληξη ότι στις συγκεκριμένες περιοχές καταγράφεται η μεγαλύτερη παράνομη μετανάστευση και διακίνηση ανθρώπων από δουλεμπόρους, οι οποίοι δεν δίνουν καμία απολύτως σημασία στην ανθρώπινη ζωή.
Διεύρυνση του χάσματος
Υπό αυτές τις συνθήκες, στην περίπτωση που η παγκοσμιοποίηση στη σημερινή της μορφή θα συνεχίσει να διευρύνει το χάσμα εισοδήματος, τα μεταναστευτικά κύματα θα αυξηθούν ακόμα περισσότερο. Στο πλαίσιο αυτό, ενστικτωδώς ο πλούσιος κόσμος θα επιχειρήσει να ορθώσει ακόμα υψηλότερα τείχη για να εμποδίσει τις μαζικές μετακινήσεις.
Εάν η παγκοσμιοποίηση συνεχισθεί με άνισο ρυθμό, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αναζητήσουν πιο δίκαιους τρόπους κατανομής των εισοδημάτων. Στην αντίθετη περίπτωση, η σημερινή προσπάθεια ανόρθωσης τειχών προστασίας των πλουσίων κρατών θα αυξήσει τον κίνδυνο περιορισμού της ελεύθερης διακίνησης αγαθών και κεφαλαίων, σε συνδυασμό με πολιτική αστάθεια που θα ενταθεί από την τρομοκρατία. Η ανακατανομή από τις πλούσιες χώρες του παγκόσμιου εισοδήματος δεν θα πρέπει να θεωρείται πράξη ελεημοσύνης, αλλά έξυπνη πράξη διασφάλισης των συμφερόντων τους. Αυτό εξάλλου υπογραμμίζει προς κάθε κατεύθυνση και ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου, Πασκάλ Λαμί.
Είναι λοιπόν θέμα ενός ευφυούς μεταναστευτικού μάνατζμεντ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα αντιμετωπίζεται αυστηρά και η πληγή της ισλαμικής τρομοκρατίας. Μία πληγή πολύ σοβαρή και αποτελεί όντως, από πολλές πλευρές, μία νέα και ιδιόμορφη βεβαίως μορφή πολέμου. Γι' αυτό, ίσως, η δικαιότερη κατανομή του παγκόσμιου πλούτου να αποτελεί ένα από τα αποτελεσματικά όπλα στον πόλεμο αυτόν. Κατανομή πλούτου η οποία θα πρέπει να συμβαδίζει και με μία παγκοσμιοποίηση της δημοκρατίας, η οποία ίσως να έχει ήδη δρομολογηθεί. Ομως, όπως επεσήμανε προσφάτως και ο Εκόνομιστ, μια τέτοια εξέλιξη θα έπρεπε να οδηγήσει τις αναπτυγμένες χώρες προς ριζική επαναθεώρηση των σχέσεών τους με αυταρχικά και διεφθαρμένα καθεστώτα.
ΑΘΑΝ. Χ. ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ
Αναδημοσίευση από τη «Ναυτεμπορική»
Geopolitical Research Institute(GRI)/Εταιρεία Γεωπολιτικών Ερευνών(ΕΓΕ)
Παρασκευή 8 Απριλίου 2011
What unites and divides Turkey and Iran on Israel
Karim Sadjadpour, an associate at the Carnegie Endowment for International Peace, recently recalled what an Arab Shiite friend of his reminded him: “Iran wants to fight America and Israel down to the last Palestinian, Lebanese and Iraqi.” In contrast, Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan’s Turkey, most probably, wants to fight America and Israel down to the last Palestinian, Lebanese, Iraqi and Iranian.
Since the spectacular ascension to power in late 2002 of Erdoğan’s Justice and Development Party, or AKP, secularist Turks have accused Turkey’s new elite of having a hidden agenda to turn Turkey into Iran. This column, however, has invariably argued that Iran would be the last role model for Turkey’s Islamist rulers. No, it was not only the unbridgeable sectarian difference; it was far more complex than that.
True, Iranian petrodollars are used to finance Islamic radicals like Khaled Meshaal in Syria, Moktada al-Sadr in Iraq and Hassan Nasrallah in Lebanon. True, the same petrodollars may have been used to finance less radical Turks through lucrative energy deals in Iran for the power center’s most beloved in Turkey.
True, President Mahmoud Ahmadinejad’s Iran and Erdoğan’s Turkey may be sharing a lot not necessarily in terms of love but of hate – hatred for the damned infidels. It is also true that the two neighbors have enjoyed a war-less history since 1639, despite long periods of hostility, rivalry, deep hostility, near-war, almost-war and cold war. But their differences are by nature divided and often mutually exclusive despite their common unnamed foreign policy doctrine in favor of “neo-Third Worldism.”
Erdoğan and his men, for the Shiite mullahs in Tehran, are too Western, too little Muslim, too Sunni and too shrewd (for a Turk); they are probably a modern-day Trojan Horse in the eyes of their Shiite neighbors. And Ahmadinejad’s Iran, for the Sunni mullahs in Ankara, is too Shiite, discreetly too hostile/rivaling, too ambitious and possibly too unreliable. As one AKP “foreign policy connoisseur” recently told me: “We know they are suspicious about us despite all the polish on the outset. And they know we know.” Sounds like a challenging chess game.
Tehran’s suspicion that Ankara is probably “too Western and a modern-day Trojan Horse” was once again confirmed when late last month Turkey announced that it seized a cache of small arms and ammunitions aboard an Iranian cargo plane bound for Syria. Complying with and successfully executing a U.N. mandate that bans Iranian arms exports, Turkey, deservedly, won Western hearts and minds.
And the confirmation for Ankara’s suspicion that Tehran is probably too unreliable did not come too late when Iran touched a raw Turkish nerve. The mullahs have permitted the screening of Rigran Khzmalyan’s “Armin Wegner – Genocide Photographer” film which Tehran will host on April 24, adding flavor to the political meaning. The film on the Armenian genocide may also be broadcast on one of Iranian TV channels, newspapers reported. So, the show has been not much different across the Turkish-Iranian border since 1639.
Fast forward to 2005, an article in the British satire publication Private Eye read: “America and Britain today gave a stark warning to Iran that, unless it curbs its nuclear ambitions, they will do nothing. The fact that – the article then quotes former President George W. Bush as saying – unlike Iraq, Iran actually will have weapons of mass destruction that means both [British Prime Minister] Tony [Blair] and I are committed to doing nothing.” Those were the days when, as the headline of an article in this column read, Iran was “trouble, opportunity or both.” Six years later, “both” looks like the right answer.
And then fast forward to 2011, the fundamental – though not fundamental enough to block opportunist deals – differences between the makers and traders of fine Iranian carpets – Iranians and Turks – are still there: Muslim Turks want “smaller Israel,” whereas Muslim Iranians want “no Israel.”
The trouble is that the mullahs think they are smarter than all evil foreign men. They may be right. But they should not underestimate the Sunni mullahs, be they in Ankara or in Pennsylvania.
Source : Hurriyet Daily News
Since the spectacular ascension to power in late 2002 of Erdoğan’s Justice and Development Party, or AKP, secularist Turks have accused Turkey’s new elite of having a hidden agenda to turn Turkey into Iran. This column, however, has invariably argued that Iran would be the last role model for Turkey’s Islamist rulers. No, it was not only the unbridgeable sectarian difference; it was far more complex than that.
True, Iranian petrodollars are used to finance Islamic radicals like Khaled Meshaal in Syria, Moktada al-Sadr in Iraq and Hassan Nasrallah in Lebanon. True, the same petrodollars may have been used to finance less radical Turks through lucrative energy deals in Iran for the power center’s most beloved in Turkey.
True, President Mahmoud Ahmadinejad’s Iran and Erdoğan’s Turkey may be sharing a lot not necessarily in terms of love but of hate – hatred for the damned infidels. It is also true that the two neighbors have enjoyed a war-less history since 1639, despite long periods of hostility, rivalry, deep hostility, near-war, almost-war and cold war. But their differences are by nature divided and often mutually exclusive despite their common unnamed foreign policy doctrine in favor of “neo-Third Worldism.”
Erdoğan and his men, for the Shiite mullahs in Tehran, are too Western, too little Muslim, too Sunni and too shrewd (for a Turk); they are probably a modern-day Trojan Horse in the eyes of their Shiite neighbors. And Ahmadinejad’s Iran, for the Sunni mullahs in Ankara, is too Shiite, discreetly too hostile/rivaling, too ambitious and possibly too unreliable. As one AKP “foreign policy connoisseur” recently told me: “We know they are suspicious about us despite all the polish on the outset. And they know we know.” Sounds like a challenging chess game.
Tehran’s suspicion that Ankara is probably “too Western and a modern-day Trojan Horse” was once again confirmed when late last month Turkey announced that it seized a cache of small arms and ammunitions aboard an Iranian cargo plane bound for Syria. Complying with and successfully executing a U.N. mandate that bans Iranian arms exports, Turkey, deservedly, won Western hearts and minds.
And the confirmation for Ankara’s suspicion that Tehran is probably too unreliable did not come too late when Iran touched a raw Turkish nerve. The mullahs have permitted the screening of Rigran Khzmalyan’s “Armin Wegner – Genocide Photographer” film which Tehran will host on April 24, adding flavor to the political meaning. The film on the Armenian genocide may also be broadcast on one of Iranian TV channels, newspapers reported. So, the show has been not much different across the Turkish-Iranian border since 1639.
Fast forward to 2005, an article in the British satire publication Private Eye read: “America and Britain today gave a stark warning to Iran that, unless it curbs its nuclear ambitions, they will do nothing. The fact that – the article then quotes former President George W. Bush as saying – unlike Iraq, Iran actually will have weapons of mass destruction that means both [British Prime Minister] Tony [Blair] and I are committed to doing nothing.” Those were the days when, as the headline of an article in this column read, Iran was “trouble, opportunity or both.” Six years later, “both” looks like the right answer.
And then fast forward to 2011, the fundamental – though not fundamental enough to block opportunist deals – differences between the makers and traders of fine Iranian carpets – Iranians and Turks – are still there: Muslim Turks want “smaller Israel,” whereas Muslim Iranians want “no Israel.”
The trouble is that the mullahs think they are smarter than all evil foreign men. They may be right. But they should not underestimate the Sunni mullahs, be they in Ankara or in Pennsylvania.
Source : Hurriyet Daily News
Πέμπτη 7 Απριλίου 2011
"Φούρνε μου, εγώ σε έκτισα κι' εγώ θά σε γκρεμίσω"
Ο τίτλος του κειμένου είναι μιά παλιά Κυπριακή παροιμία.
Το newstime.gr προσπαθεί να προσεγγίσει την άγνωστη, μυστική κοινότητα των εξισλαμισθέντων Εβραίων από τη Θεσσαλονίκη που σήμερα ζουν στην Τουρκία. Ποιοι είναι οι περίφημοι «Θεσσαλονικείς» ή «Ντονμέδες» και γιατί αποτελούν την αγαπημένη εμμονή του τουρκικού αντισημιτισμού; Γιατί έχει αποδυθεί η χώρα σε ένα «κυνήγι μαγισσών»; Τι είναι αληθές και τι κακόηθες από όσα προσάπτονται στην κοινότητα, στην οποία ανήκουν οι Ραχσάν Έτσεβιτ, Κεμάλ Ντερβίς, οι εκλιπόντες Αμπντί Ιπεκτσί και Ισμαήλ Τζεμ, και μερικοί από τους σημαντικότερους επιχειρηματίες της χώρας; Ήταν ο Μουσταφά Κεμάλ Ντονμέ; Πώς αισθάνεται η νέα γενιά που έχει τις ρίζες της στην ομάδα;
Σε όλες τις χώρες του δυτικού κόσμου και της Μέσης Ανατολής, οι Εβραίοι (και σε μικρότερο βαθμό οι μασόνοι, οι Τσιγγάνοι, οι ομοφυλόφιλοι και οι «αιρετικοί» της κρατούσας θρησκείας) υπήρξαν αγαπημένοι αποδιοπομπαίοι τράγοι. Οι Εβραίοι εξακολουθούν να αποτελούν τους βαρβάρους – που τι θα κάναμε αν δεν υπήρχαν. Η εχθρότητα προς το γένος και τη θρησκεία των Εβραίων, ο αντισημιτισμός, βρίσκεται πίσω από τις περισσότερες θεωρίες συνωμοσίας, που αν και κωμικές αποτελούν αντικείμενο ακράδαντης, ανόητης και απόλυτης πίστης για πολύ κόσμο.
Ο αντισημιτισμός λοιπόν εξισούται με την απέχθεια και τον αταβιστικό φόβο των Εβραίων. Σε όλες τις χώρες, πλην μίας, τα κατεξοχήν θύματά του και ταυτόχρονα οι πρωταγωνιστές των θεωριών συνωμοσίας που παράγει είναι οι Εβραίοι. Την εξαίρεση αποτελεί η Τουρκία. Εδώ στο μάτι της εθνικής και συλλογικής φοβίας δε βρίσκονται πρώτοι «οι Εβραίοι», αλλά μία άλλη, άγνωστη και αφανής, κατηγορία προσώπων: οι «κρυπτο-Εβραίοι», γνωστοί ιστορικά ως «Σαμπεταϊστές» ή «Ντονμέδες». Πρόκειται για μία μυστική αίρεση του μεσσιανικού εβραϊσμού, τα μέλη της οποίας ζούσαν εξωτερικά ως Μουσουλμάνοι κυρίως στη Θεσσαλονίκη μέχρι την Ανταλλαγή των Πληθυσμών Ελλάδος – Τουρκίας. Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και την ιερή πόλη της αίρεσης. Με την Ανταλλαγή οι Ντονμέδες, που – τουλάχιστον τυπικά εμφανίζονταν ως Μουσουλμάνοι – αναγκάσθηκαν να μετοικήσουν στην Τουρκία. Έκτοτε, κύκλοι εθνικιστών και ισλαμιστών τους κατηγορούν για όλα όσα αντιλαμβάνονται ως δεινά που πλήττουν την Τουρκία.
Τα τελευταία χρόνια ο αντισημισμός μεσουρανεί στην Τουρκία, και μάλιστα προτού οι σχέσεις με το Ισραήλ πάρουν την κατιούσα και, από σχέσεις στρατηγικού εταίρου μετατραπούν σε σχέσεις ανοικτής ρήξης. Το Mein Kampf του Χίτλερ αποτέλεσε bestseller στην Τουρκία, ενώ δύο βιβλία μάλλον ύποπτων προθέσεων του (αριστερού, υποτίθεται) δημοσιογράφου Soner Yalçın πώλησαν ασύλληπτα για την Τουρκία νούμερα αντιτύπων. Το πρώτο, με τον τίτλο Efendi, Beyaz Türklerin Büyük Sırrı (Efendi, το Μέγα Μυστικό των Λευκών Τούρκων) ισχυρίζεται πως αποκαλύπτει τη μυστική εβραϊκή ταυτότητα της κοσμικής ελίτ που κυβερνά τη χώρα τον τελευταίο αιώνα. Το δεύτερο, Efendi II, υποτίθεται πως «ξεσκεπάζει» την εβραϊκή ταυτότητα επιφανών οικογενειών θρήσκων Μουσουλμάνων. Προστέθηκε το βιβλίο Tekelistan του Yalcın Küçük, που ασχολείται με την επιρροή των Ντονμέδων στην οικονομική ζωή της χώρας. Ογδόντα χρόνια μετά την άφιξη της περίεργης αυτής μυστικής κοινότητας στην Τουρκία, η χώρα έχει αποδυθεί σε ένα κυνήγι μαγισσών, με εθνικιστές, ισλαμιστές και «υπερπατριώτες» πάσας αποχρώσεων να προσπαθούν να βρουν ποιοοι ανάμεσα στους διάσημους της πολιτικής, της τέχνης και των επιχειρήσεων είναι Ντονμέ, ποια η δήθεν δράση και υποτιθέμενοι σκοποί τους.
Η κοινότητα των Ντονμέδων ζει ανέκαθεν μια ζωή κρυφή, όπως της επιβάλλουν οι δοξασίες της αποκρυφιστικής της θρησκείας. Από την εποχή όμως του ξεριζωμού από την πολυεθνική, πολυφωνική τότε ακόμη Θεσσαλονίκη και τη μετοικεσία σε μία Τουρκία κατειλημμένη από εθνικιστική υστερία, οι Ντονμέδες ζουν μες στο φόβο και την προσπάθεια άρνησης της ίδιας τους της ύπαρξης. Ποιοι είναι όμως αυτοί οι Ντονμέδες που τόσο απασχολούν την τουρκική λαϊκή φαντασία; Είναι πράγματι κρυφοί Εβραίοι, είναι «προοδευτικοί Μουσουλμάνοι καλής κοινωνίας»; Πώς αυτοπροσδιορίζονται; Υφίσταται κάποια κοινότητα και ίχνη κοινοτικής ζωής, ή αποτελούν όλα αυτά μία ιστορία του παρελθόντος; Τα ερωτήματα απασχολούν πολλούς, αλλά η διαλεύκανσή τους μοιάζει περισσότερο με κατασκοπεία και αστυνομικό μυθιστόρημα παρά με έρευνα: ο φόβος και οι κανόνες μυστικότητας δυσκολεύουν πολύ κάθε σχετική έρευνα.
Σαμπετάι Σεβή, ο «Μεσσίας της Σμύρνης»
Αν και στην Ελλάδα η σχετική ιστορία δεν είναι γνωστή, η Θεσσαλονίκη υπήρξε επί αιώνες μία πόλη με απόλυτη πλειοψηφία Εβραίων. Στο λιμάνι αυτό, συγκοινωνιακό κόμβο των Βαλκανίων, εγκατέστησαν οι Οθωμανικές αρχές μεγάλο αριθμό των Σεφαρδιτών, των Εβραίων της Ιβηρίας που απήλασαν οι Καθολικοί Βασιλείς το 1492 με το Έδικτο της Γρανάδας. Ο Σουλτάνος Μπεγιαζήτ Β τους προσκάλεσε να εγκατασταθούν στα Οθωμανικά εδάφη, καθώς το κράτος του είχε επιτακτική ανάγκη από πρόσωπα με τεχνικές γνώσεις, που θα μπορούσαν να μεταφυτεύσουν τους νεωτερισμούς της Ευρώπης. Παράλληλα, ο Σουλτάνος ήθελε να αναζοωγονήσει το εμπόριο, που είχε πληγεί από τους αιώνες των πολέμων στα Βαλκάνια πριν την Οθωμανική κατάκτηση.
Η Θεσσαλονίκη θεωρήθηκε πρόσφορο έδαφος για την εγκατάσταση των Εβραίων, πάντοτε με την ελπίδα της αναζωογόνησης του εμπορίου. Από το 1500 ως τις αρχές του 20ού αιώνα, η πόλη είχε σταθερά πλειοψηφία Εβραϊκή και Ισπανόφωνη. Την αποκάλεσαν «Μητέρα του Ισραήλ» και «Βαρκελώνη του Αιγαίου». Αναδείχθηκε στο σημαντικότερο κέντρο του Σεφαρδιτικού εβραϊσμού, την πιο ισπανόφωνη πόλη εκτός της Ιβηρίας και της Λατινικής Αμερικής, ενώ γέμισε συναγωγές και Ταλμουδικές σχολές και Εβραίους μυστικιστές της Καμπάλα.
Οι Εβραίοι της Ιβηρίας αποτελούσαν την πιο πολυάριθμη και πιο εκλεπτυσμένη ίσως ομάδα της Εβραϊκής διασποράς της εποχής της. Η μεσαωνική Ισπανία, τόσο η μουσουλμανική όσο και τα χριστιανικά της βασίλεια, αποτέλεσαν το κέντρο της καμπαλιστικής φιλοσοφίας και του εβραϊκού μεσσιανικού κινήματος. Το Έδικτο της Γρανάδας κάλεσε τους Σεφαρδίτες είτε να βαπτισθούν είτε να φύγουν από τις ισπανικές χώρες. Σύμφωνα με τη Σεφαρδιτική παράδοση, το ένα τρίτο των Σεφαρδιτών βαπτίσθηκε, το ένα τρίτο έφυγε στο Μαρόκο και τις Οθωμανικές χώρες και το ένα τρίτο μαρτύρησε για την πίστη του στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης. Η έξοδος του 1492 προκάλεσε ένα βαθύ τραύμα για τον απανταχού Εβραϊσμό. Μεσσιανικές και μυστικιστικές αιρέσεις ξεφύτρωσαν απ’ άκρη σ’ άκρη του εβραϊκού κόσμου. Η καταστροφή, συμφορά του ξεριζωμού, οι συνεχείς διωγμοί και η οδύνη έκαναν πολλούς να πιστέψουν πως έφθανε η συντέλεια του κόσμου και ο Μεσσίας θα εμφανιζόταν «από στιγμή σε στιγμή». Ήταν η εποχή που στις θεολογικές σχολές των Εβραίων κυριαρχούσε η μελέτη των μυστικιστικών κειμένων της Καμπαλά.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον ευάλωτο σε μεσσιανικά κηρύγματα γεννήθηκε στη Σμύρνη, έτερη πόλη με σημαντική κοινότητα Σεφαρδιτών, ο Σαμπετάι Σεβή. Ο πατέρας του ήταν Εβραίος έμπορος υφασμάτων της Θεσσαλονίκης που μετοίκησε στη Σμύρνη. Η εικογένεια εικάζεται πως δεν ήταν Σεφαρδίτες, αλλά Ρωμανιώτες (ελληνοεβραίοι) με ρίζες στην Πάτρα. Ο Σεβή, προσωπικότητα χαρισματική, αναδείχθηκε Ραββίνος σε ηλικία δεκαεννέα μόλις ετών, και άρχισε να μελετά την Καμπάλα. Ο Σεβή υπέφερε από επιληπτικές κρίσεις και μάλλον ήταν μανιοκαταθλιπτικός.
Ο Σαμπετάι ξύπνησε μία ωραία πρωΐα το 1648 και ανακοίνωσε σε ένα στενό κύκλο μαθητών πως ναι, αυτός ήταν ο Μεσσίας. Οι ραββινικές αρχές της Σμύρνης, που προφανώς είδαν την εξουσία τους να κλονίζεται, τον αφόρισαν και ο Σεβή κατέφυγε στη «Μητέρα του Ισραήλ», τη γενέτειρα του πατέρα του, Θεσσαλονίκη. Έγινε δεκτός μετά βαΐων και κλάδων από την εκεί Εβραϊκή κοινότητα, και συνέχισε τα μεσσιανικά του κυρήγματα. Οι Ραββίνοι, σοκαρισμένοι από την αντισυμβατική συμπεριφορά του, τον εξεδίωξαν και από τη Θεσσαλονίκη, και αφού περιπλανήθηκε τις εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδος κατέληξε στην Πόλη. Μετά από μια σύντομη στάση εκεί συνέχισε τις περιπλανήσεις του, και ξεσήκωσε με τα κηρύγματά του τον Εβραϊκό κόσμο στο πόδι. Σκανδάλισε παντρευόμενος μια πρώην πόρνη, αλλά το πλήθος των Εβραίων που τον ακολούθησε μεγάλωνε μέρα με την ημέρα. Από το Άμστερνταμ ως τη Βαγδάτη, από τη Λισαβώνα ως την Υεμένη Εβραίοι πωλούσαν τα υπάρχοντά τους και ετοιμάζονταν να μεταναστεύουν στη Γη του Ισραήλ, πιστεύοντας ότι το 1666 θα εμφανιζόταν ο Μεσσίας και ότι αυτός ήταν ο Σαμπετάι Σεβή. Στις Οθωμανικές πόλεις του εμπορίου με σημαντικές εβραϊκές κοινότητες, όπως η Θεσσαλονίκη, η Σμύρνη, η Κωνσταντινούπολη, η Προύσσα, το εβραϊκό εμπόριο νέκρωσε.
Θορυβημένες οι Οθωμανικές αρχές ζήτησαν από εκείνες της Σμύρνης να στείλουν το Σεβή στην Πόλη για να ανακριθεί για το χάος που προκαλούσε. Ο Σεβή, ύστερα από περιπλάνηση στις κρατικές φυλακές, εμφανίσθηκε ενώπιον του Σουλτάνου στην Αδριανούπολη. Τον είχαν κατηγορήσει πως ετοίμαζε στάση, και ονειρευόταν να αποχωρίσει την Παλαιστίνη από την Οθωμανική διοίκηση. Ο Σουλτάνος Μεχμέτ Δ του έδωσε την επιλογή είτε να ασπασθεί το Ισλάμ, είτε να προτιμήσει το θάνατο. Προς μεγάλη απογοήτευση χιλιάδων οπαδών του, ο Σεβή επέλεξε να γίνει Μουσουλμάνος, το 1666.
Οι περισσότεροι από τις χιλιάδες των οπαδών του τον αποκήρυξαν ως ψευδοπροφήτη. Πολλοί μάλιστα αυτοκτόνησαν απογοητευμένοι. Ωστόσο, περίπου 300 οικογένειες (1500-2000 άτομα) τον ακολούθησαν, ασπαζόμενα οικειοθελώς το Ισλάμ. Έγιναν γνωστοί ως «Ντονμέδες», δηλαδή «γυριστοί» (από το τουρκικό ρήμα dönmek, γυρίζω) γιατί το «γύρισαν» στο Ισλάμ. Οι ίδιοι ωστόσο αναφέρονται στους εαυτούς τους ως «Μααμίν», από την εβραϊκή λέξη «πιστοί».
Marranos
Η πράξη του Σεβή δεν ήταν εντελώς παράδοξη κατά τα δεδομένα της τότε πρόσφατης εβραϊκής ιστορίας. Χιλιάδες Εβραίοι της Ισπανίας και της Πορτογαλίας είχαν προτιμήσει να βαπτισθούν Χριστιανοί για να γλιτώσουν την άμεση εξορία. Έμειναν γνωστή ως Conversos (προσήλυτοι) στην Ισπανία, ως Cristâos Novos (Νεοχριστιανοί) στην Πορτογαλία και με το περιφρονητικό παρώνυμο Marranos («χοιρινά») και στις δύο χώρες, ονομασία την οποία αργότερα αποδέχθηκαν με υπερηφάνεια. Οι περισσότεροι Marranos βαπτίσθηκαν μόνο «για τα μάτια του κόσμου», ενώ συνέχισαν να τηρούν τα εβραϊκά έθιμα μυστικά. Πολλοί κατέφυγαν μόλις μπόρεσαν στο Μαρόκο και την Οθωμανική επικράτεια, όπου, ελεύθεροι από τις πιέσεις της Ιεράς Εξέτασης επέστρεψαν στην πατρογονική τους θρησκεία. Πολλοί άλλοι κάηκαν ζωντανοί στα autos da fé της Ιεράς Εξέτασης. Ωστόσο, οι Ντονμέδες ασπάσθηκαν το Ισλάμ οικειοθελώς, όχι λόγο πιέσεων, και σε αυτό διαφέρουν από τους Marranos. Οι Εβραίοι τους διέγραψαν ως αποστάτες.
Γύρω από τον εξισλαμισμό του Σεβή αναπτύχθηκε μία παράδοξη θελογία. Ο ίδιος ισχυρίσθηκε πως ο εξισλαμισμός του δεν είχε σχέση με τη σταύρωση του Ιησού. Επρόκειτο για μία «κάθοδο στο κακό», με απώτατο στόχο την καταστροφή του σκότους. Οι οπαδοί του μίλησαν για την «ιερότητα της αμαρτίας», και, όπως και ο Σεβή, τηρούσαν εξωερικά τους τύπους του Ισλάμ και κατ’ ιδίαν έθιμα Εβραϊκά. Δημιουργήθηκε έτσι στη Θεσσαλονίκη μία ολιγάριθμη αλλά περίεργη κοινότητα, κλειστή και μυστική, που διατήρησε ως την Ανταλλαγή τη συνείδηση της καταγωγής της και εν πολλοίς την ισπανοεβραϊκή γλώσσα (djudeo – espanyol). H κοινότητα χωρίσθηκε αργότερα σε τρεις διαφορετικές ομάδες – Γιακουμπή, Καρατάς και Καπαντζή – ως αποτέλεσμα παιγνίων εξουσίας. Οι τρεις ομάδες διατηρούσαν κάκιστες σχέσεις και δεν παντρεύονταν μεταξύ τους.
Εβραϊκός Μυστικισμός υπό την μπέρτα του Ισλάμ, εσωστρέφεια και «περίεργα έθιμα»
Η προσωπικότητα του Σαμπετάι Σεβή, ψευδο-Μεσσία για όλους τους υπολοίπους, βρίσκεται στη βάση των ιδιαζουσών δοξασιών των Ντονμέδων. Η κοινότητα, που είναι γνωστή στην Τουρκία και ως Sabetaycılar (Σαμπεταϊστές) ή Selâniklilar (Θεσσαλονικείς) ζούσε μία ζωή μετεωριζόμενη μεταξύ δύο κόσμων. Στην εξωτερική, κοινωνική τους ζωή, τηρούσαν απαρεγκλίτως όλα τα έθιμα του Ισλάμ. Πήγαιναν στο τζαμί για τις καθημερινές προσευχές, οι γυναίκες τους κάλυπταν την κώμη τους, τηρούσαν την πολυγαμία, τη νηστεία του Ραμαζανίου, πήγαιναν στη Μέκκα για να το Χατζ. Στον ιδιωτικό τους βίο, ωστόσο, ακολουθούσαν το εβραϊκό ημερολόγιο, απήγγειλαν εβραϊκές προσευχές, διάβαζαν την Τορά και τηρούσαν τις εορτές του εβραϊσμού. Η βασική αρχή της κοινότητας, όπως μου τη μετέφεραν μέλη της, ήταν «μοιάσε [με Μουσουλμάνο] αλλά μη γίνεις» (benzet ama benzeme).
Το βασικό χαρακτηριστικό της κοινότητας ήταν οι αποκρυφιστικές, καμπαλιστικές δοξασίες της και μία ολόκληρη κουλτούρα μυστικότητας. Για το λόγο αυτό, πολλοί αρέσκονται να παρομοιάζουν τους Ντονμέδες με τους Μασόνους. Ο Σαμπετάι διέταξε τους οπαδούς του να τηρούν από τα Μουσουλμανικά έθιμα «ό,τι βλέπει το μάτι» και να μην ξεχωρίζουν κατ’ όψιν από τους πιστούς του Ισλάμ. Κατ’ ιδίαν, όμως, οι Σαμπεταϊστές παρέκκλιναν από όλους τους κανόνες της νέας τους θρησκείας. Για παράδειγμα, φρόντιζαν πάντα να τερματίζουν τη νηστεία τους του Ραμαζανίου πέντε λεπτά πριν αναφωνήσει το τέλος της ο μουεζίνης, ακυρώνοντάς την.
Στο κοινωνικό επίπεδο, το βασικό χαρακτηριστικό των Ντονμέδων ήταν η ενδογαμία. Απαγορευόταν αυστηρότατα ο γάμος με μέλη εκτός της κοινότητας, και μάλιστα τα μέλη των τριών της κλάδων ούτε παντρεύονταν ούτε συνεταιρίζονταν μεταξύ τους. Οι Ντονμέδες ζούσαν τη μυστική ζωή τους υπό ασφυκτική πειθαρχία. Παρά τον αρτηριοσκληρωτικό αυτό συντηρητισμό, η κοινότητα των «κρυπτο-Εβραίων» ήταν ανοικτή στους νεωτερισμούς του 19ου αιώνα. Διακρίθηκε στο εμπόριο, πρωτοστάτησε στην ίδρυση σχολείων – των πρώτων μεταξύ των μη Χριστιανών της Αυτοκρατορίας – που παρείχαν σύγχρονη εκπαίδευση, αλλά και στο κίνημα του Οθωμανικού εκσυχρονισμού.
Η κοινότητα είχε, σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες, ιδιάζουσες δοξασίες και «παράδοξα» έθιμα. Και οι τρεις κλάδοι της πίστευαν στη μετεμψύχωση. Εκείνο για το οποίο γίνεται ο περισσότερος λόγος είναι η φήμη πως κατά τη διάρκεια μιας εορτής, της «Εορτής του Αρνιού» (Kuzu Bayramı) διαπράττονταν από μία από τις τρεις ομάδες, τους Καρακάς, σεξουαλικά όργια. Σύμφωνα με τη μυθολογία, που έχουν θρέψει αμέτρητα κείμενα και η προφορική παράδοση, οι Σαμπεταϊστές δεν επιτρεπόταν να αγγίξουν αρνίσιο κρέας ως την πρώτη ημέρα μετά την εαρινή ισημερία (21 Μαρτίου). Τα ξημερώματα της 22ας Μαρτίου, της πρώτης μέρας του χρόνου, στηνόταν ένα μεγαλόπρεπο δείπνο μεταξύ των ενηλίκων, με αρνίσιο κρέας. Μετά το φαγητό και τη διασκέδαση, έσβηναν, λέει η φήμη, τα κεριά, και στο σκοτάδι τα ζευγάρια αντάλασσαν ερωτικούς συντρόφους. Τα παιδιά που γεννιούνταν από εκείνη την ένωση τα θεωρούσαν ιερά.
«Όλοι οι Ντονμέδες έχουμε ακούσει αυτές τις φήμες, αλλά κανείς μας δεν ξέρει αν αποτελούν αλήθεια η μυθοπλασία. Αναφέρονται πάντως σε ένα απότερο παρελθόν» εξηγεί η Ν.Σ. Η στάση των Εβραίων και των Μουσουλμάνων μυστικιστών έναντι του σεξ ήταν πολύ ανοικτή και κατέρριπτε κοινωνικά ταμπού. Το γεγονός αυτό κάνει τις ιστορίες σχετικά με το Kuzu Bayramı να μη μοιάζουν απλές τερατολογίες. Ωσόσο, επιβάλλεται να συνυπολογίσει κανείς πως Μουσουλμάνοι και Εβραίοι συνήθιζαν να εκτοξεύουν κατηγορίες περί σεξουαλικής ασυδοσίας προς τις «αιρετικές» ομάδες που ήθελαν να απαξιώσουν ενώπιον της κοινής γνώμης ή που τις έβλεπαν ανταγωνιστικά. Σε κάθε περίπτωση, οι φήμες αυτές έχουν, σε μία κοινωνία όπως η τουρκική που διατηρεί πολύ προβληματική σχέση με τη σεξουαλικότητα, επισκιάσει κάθε άλλη πτυχή της έρευνας για τις παραδόσεις και το πολιτιστικό corpus της κοινότητας. Αποτελούν δε άλλη μία αιτία που τροφοδοτεί την απέχθεια των θρησκόλητπων και της δεξιάς προς τους Σαμπεταϊστές.
Γενί Τζαμί
Τα τελευταία χρόνια της Αυτοκρατορίας οι Ντονμέδες βγήκαν κάπως από το παραδοσιακό σκοτάδι, στο οποίο ζούσαν μια λάθρα ζωή, για να καταλάβουν ηγετικές θέσεις στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Θεσσαλονίκης. Οι επαύλεις των επιφανών μελών του κλάδου των Καπαντζή, οι γνωστές στους Θεσσαλονικείς βίλλες Αχμέτ και Μεχμέτ Καπαντζή, και το στολισμένο με αστέρια του Δαυίδ Γενί Τζαμί που κτίσθηκε για να εξυπηρετεία αποκελιστικά τους Ντονμέδες, αποτελούν την αρχιτεκτονική της μνήμη. Τα ιερά και τα νεκροταφεία της δε σώζονται.
Πρωτοστάτες στο Κίνημα των Νεοτούρκων: το μίσος των Ισλαμιστών
Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι αρχές ουδέποτε ασχολήθηκαν με την ειλικρίνεια του ισλαμικού προσωπείου των Ντονμέ. Ο βασικός λόγος ήταν ότι οι περισσότεροι «Τούρκοι» ήταν προσήλυτοι Χριστιανοί οι ίδιοι, Έλληνες, Σλάβοι και Αρμένιοι, που μαζί με το Ισλάμ είχαν υιοθετήσει και την τουρκική γλώσσα. Ήταν απολύτως αδιάφορη για τους Οθωμανούς η εβραϊκή τους καταγωγή. Η είσοδός τους στη «σφαίρα του Ισλάμ» αρκούσε για να τους δώσει όλα τα προνόμια του Μουσουλμάνου, σε ένα κράτος όπου αυτή ήταν η επίσημη θρησκεία. Ούτε και ενδιέφερε εάν οι Ντονμέδες τηρούσαν «περίεργα έθιμα» κατ’ ιδίαν, η απέφευγαν τις επιμιξίες με άλλες ομάδες. Στο τουρκικό Ισλάμ έβριθαν τα τάγματα με περίεργες, συγκρητικές δοξασίες.
Βίλλα Αλλατίνι
Οι Ντονμέδες ήρθαν στο προσκήνιο και κατέστησαν αντικείμενο μίσους και καχυποψίας από τον ισλαμικό χώρο τα χρόνια της πολιτικής μεταρρύθμισης που κατέληξε στην καθαίρεση του Αμπντούλ Χαμίτ, τον εγκλεισμό του στη Βίλλα Αλλατίνι (της γνωστής οικογενείας Σεφαρδιτών) της Θεσσαλονίκης και την ανακήρυξη του Οθωμανικού Συντάγματος, το 1908. Χάρη στις διεθνείς εμπορικές τους διασυνδέσεις, τα συχνά ταξίδια τους στο εξωτερικό για εμπορικούς λόγους, την πολυγλωσσία και την καλή μόρφωσή τους, οι Ντονμέδες – μαζί με την κοινότητα των Σεφαρδιτών – έφεραν στη Θεσσαλονίκη όλες τις νέες ιδέες του διαφωτισμού από την Ευρώπη, και όλα τα πολιτικά ρεύματα της περιόδου. Αν ο ιδρυτής του Κομμουνιστικού Κινήματος στην Ελλάδα ήταν ο Σεφαρδίτης Αβραάμ Μπεναρόγια, πολύ νωρίτερα οι Ντονμέδες ήταν που προετοίμασαν την Επανάσταση του 1908. Οι ιδέες του Διαφωτισμού είχαν από τα τέλη του 18ου αιώνα μεταλαμπαδευθεί στους Έλληνες και τα άλλα χριστιανικά έθνη της Αυτοκρατορίας, και ενέπνευσαν τα κινήματα ανεξαρτησίας τους. Καθώς όμως οι Ντονμέδες ανήκαν τυπικά στη Μουσουλμανική κοινότητα, οι νέες ιδέες που έφεραν από την Ευρώπη χρησιμποιήθηκαν για τον πολιτικό εκσυχρονισμό του Σουλτανικού κράτους. Χάρη στους Ντονμέδες, η Θεσσαλονίκη έγινε το επίκεντρο της Οθωμανικής πολιτικής σκέψης και του κινήματος για συνταγματική διακυβέρνηση και εκσυγχρονισμό.
Πολλοί από τους ηγέτες του Κομιτάτου Ένωση και Πρόοδος (İttihad ve Terakkî Cemiyeti) ήταν Ντονμέδες. Είναι αδύνατο να προσδιορίσουμε ποιοι και πόσοι ακριβώς. Ακανθώδες ερώτημα για πολλούς Τούρκους, ερώτημα όχι ανοικτό στη δημόσια συζήτηση, είναι το αν ο ίδιος ο Μουσταφά Κεμάλ, ο ιδρυτής της κοσμικής Τουρκικής Δημοκρατίας, ήταν Ντονμέ. Η τουρκική συνείδηση έχει ταυτίσει όλες τις φωνές εκσυγχρονισμού, που ξεπήδησαν από την Οθωμανική Θεσσαλονίκη, με τους Σαμπαταϊστές. Στο λόγο του Nutuk, ο Κεμάλ αναφέρει πως υπήρξε σπίτι του υπήρξε έντονη διαφωνία σχετικά με την εκπαίδευση που θα του δινόταν. Η μητέρα του επιθυμούσε να σταλεί στο ιεροδιδασκαλείο, ενώ ο πατέρας του, κρατικός υπάλληλος, επιθυμούσε να λάβει σύγχρονη εκπαίδευση στο πρότυπο σχολείο που είχε ιδρύσει ο Ντονμέ Σεμσί Εφέντης. Ο Μουσταφά Κεμάλ κατέληξε στο τελευταίο. Αυτό δεν αποτελεί επ ουδενί απόδειξη πως ο πατέρας του εθνάρχη ήταν Ντονμέ. Πιθανότερη φέρεται η Αλβανική καταγωγή. Ωστόσο, οι Ισλαμιστές στην Τουρκία, που επιθυμούν να στηλιτεύσουν το όλο κίνημα του κεμαλικού εκσυγχρονισμού, προσάπτουν στον Κεμάλ πως ήταν «κρυπτο-Εβραίος».
Μουσταφά Κεμάλ, ιδρυτής της κοσμικής Τουρκικής Δημοκρατίας
Οι ισλαμιστές και ισλαμο-εθνικιστές δε συγχωρούν στους Ντονμέδες τη σημαντική τους συμμετοχή στο Κίνημα των Νοετούρκων. Θεωρούν ότι η το Κομιτάτο Ένωση και Πρόοδος διέπραξε μεγάλο ατόπημα με το να καθαιρέσει το Σουλτάνο – Χαλίφη και να εγκαθιδρύσει συνταγματική διακυβέρνηση. Αργότερα, ο «κρυπτο-Εβραίος» Μουσταφά Κεμάλ κατήργησε το Σουλτανάτο και το Χαλιφάτο ολωσδιόλου, αντικαθιστώντας τα με μία «άθεη Δημοκρατία», αντι-ισλαμική και «όργανο σιωνιστικών σχεδίων». Το ισλαμιστικό κίνημα, αν και όχι δημοσίως και υψηλοφώνως, καταδικάζει το κοσμικό κράτος ως προϊόν των κρυπτο-Εβραίων, και την κατάργηση της Σαρίας (ισλαμικού νόμου) ως άλλο ένα σχέδιο του «διεθνούς εβραϊσμού». Για τους ισλαμιστές, οι Ντονμέδες εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να ελέγχουν τη χώρα, και αυτοί είναι υπεύθυνοι για τη στενή συμπόρευσή της (μέχρι πρόσφατα) με το Ισραήλ. Φθάνουν στο σημείο να ισχυρίζονται ότι η Τουρκική Δημοκρατία αποτέλεσε «το πρώτο κράτος που δημιούργησαν οι Εβραίοι για τον εαυτό τους!»
«Ξένοι», υποκριτές και συνομώτες
Οι Ισλαμιστές καταλογίζουν λοιπόν στους Ντονμέδες τις πολιτικές αλλαγές που άρχισαν το 1908 και κατέληξαν το 1923 στην ίδρυση της «άθεης» Τουρκικής Δημοκρατίας. Η ακροδεξιά πάλι, που προωθεί και το σουνιτικό Ισλάμ αλλά και μία έννοια του τουρκισμού με φυλετικές βάσεις, θεωρεί τους Ντονμέδες «φυλετικά, θρησκευτικά, πολιτιστικά και ηθικά μη Τούρκους». Τους καταλογίζεται πως «εμφανίζονται» ως Τούρκοι και παρουσιάζονται ως Μουσουλμάνοι, με μόνο στόχο να προωθήσουν τις πολιτικές και θρησκευτικές τους επιδιώξεις για κηδεμονία.
Ο φασιστικών αντιλήψεων εθνικιστής Ριζά Νουρ, που αποτέλεσε μέρος της τουρκικής αντιπροσωπείας στη Συνθήκη της Λωζάννης, περιέγραψε στα απομνημονεύματά του τα συναισθήματά του για τους Ντονμέ. «Η καταστροφή είναι ότι εμφανίζονται σαν Τούρκοι. Είναι χειρότεροι από τους Έλληνες και τους Αρμενίους, γιατί είναι κρυφοί. Αυτό το ξένο στοιχείο, αυτό το παράσιτο, κρύβεται μέσα στο αίμα μας. Βάφουν τα πρόσωπά τους και τα μάτια τους με το αίμα μας για να μας μοιάσουν». Οι απόψεις αυτές αποτυπώνουν επακριβώς τις απόψεις των εθνικιστών και των θρήσκων μέχρι σήμερα. Για τους εθνικιστές, πρόσθετος λόγος μίσους είναι το γεγονός ότι πολλοί Σαμπεταϊστές δημοσιογράφοι και πολιτικοί υιοθέτησαν σοσιαλιστικές αντιλήψεις. Οι ακροδεξιοί τονίζουν πως ο Μαρξ ήταν εβραϊκής καταγωγής, και προπαγανδίζουν πως ο κομμουνισμός και ο σοσιαλισμός, αλλά και κάθε άλλη ιδέα «που εχθρεύεται το Ισλάμ», είναι αποκύημα των Εβραίων – φανερών ή κρυφών.
Από τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, στη δημιουργία της οποίας τόσο βοήθησαν, οι Ντονμέδες βρίσκονται σε συνεχή διωγμό. Από τη Θεσσαλονίκη και τις πόλεις της Μακεδονίας όπου ζούσαν μετοίκησαν κυρίως στην Πόλη και τη Σμύρνη, αλλά και σε πλήθος άλλες τουρκικές πόλεις. Ο Ατατούρκ επέμεινε να εγκατασταθούν σε πόλεις όπως η Κωνσταντινούπολη, η Σμύρνη και η Προύσσα, για να τονωθεί το εκεί εμπόριο. Ο Ινονού, πάλι, που διαπνεόταν από έναν εθνικισμό φασιστικών αποχρώσεων, είχε επιχειρήσει να τους διασπείρει σε όλη την επικράτεια, ώστε να αφομοιωθούν στη μουσουλμανική πλειοψηφία. «Ο ξεριζωμός έκανε τους Μα’αμίν να χάσουν την κοινοτική τους οργάνωση, τη συνοχή και τον ιστό τους. Εξανάγκασε πολλούς να εξοιμοιωθούν στο τουρκικό – μουσουλμανικό περιβάλλον» μου εξηγεί ο Μ.Σ, μέλος της κοινότητας, που διατηρεί σημαντική θέση εντός της ιεραρχίας του κλάδου των Καρακάς.
Σμύρνη
Μετά την εγκατάστασή τους στην Τουρκία, οι Σαμπεταϊστές διακρίθηκαν στη δημοσιογραφία, την πολιτική και το εμπόριο. Από τους κόλπους της κοινότητας ξεπήδησαν από πολύ νωρίς διανοούμενοι του εθνικιστικού χώρου, όπως η Χαλιντέ Εντίπ Αντιβάρ, δημοσιογράφοι, όπως ο Αχμέτ Εμίν Γιαλμάν, η Σαμπίχα Σερτέλ και ο Σεντάτ Σιμαβί, και δυναστείες επιχειρηματιών, όπως οι οικογένειες Ετζατζήμπασι και Ακκιόκ. Η επιτυχία των Ντονμέδων, που εν πολλοίς οφείλεται στην καλή μόρφωση και τις εμπειρίες τους από τη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε το φθόνο του τουρκικού κοινού. Μετά τη γενοκτονία των Αρμενίων και την έξοδο των Ελλήνων, οι μουσουλμάνοι ήλπιζαν πως θα αναλάμβαναν πια τα ηνία του εμπορίου. Είδαν όμως στην εμπροσθοφυλακή της οικονομικής ζωής μια ομάδα που ο εθνικισμός της νέας Δημοκρατίας – που παρά τη διακηρυγμένη εκκοσμίκευσή της έθετε το σουνιτικό Ισλάμ, μαζί με την τουρκική γλώσσα, ως βάση για την αποδοχή – και φυλετικά και θρησκευτικά «ξένους».
Ντονμέδες και Εβραίοι δεν είχαν ποτέ καλές σχέσεις. «Οι Μααμίν αποτελούμε ξεχωριστή θρησκευτική ομάδα, χωρισμένη στα τρία παρακλάδια της. Δεν είμαστε Εβραίοι, ούτε κρυπτο-Εβραίοι, και δε θέλουμε να θεωρούμαστε τέτοιοι» εξηγεί ο Μ.Σ. «Οι Σαμπεταϊστές θα μπορούσαν να επιστρέψουν στον εβραϊσμό αν ήθελαν, μετά την κατάργηση της Σαρία. Μόνο ένας όμως το έκανε, από την ανακήρυξη της Δημοκρατίας. Και να θέλαμε όμως να γυρίσουμε στον Εβραϊσμό, δε θα μας δέχονταν οι Ραββίνοι».
Τόσο οι Εβραίοι όσο και οι Σαμπεταϊστές αφοσιώθηκαν με πάθος στην εξυπηρέτηση του τουρκικού εθνικιστικού ιδεώδους, σε μία προσπάθεια να γίνουν αποδεκτοί. Η συνταγή, ωστόσο, δεν πέτυχε. Η τραγικότερη απόδειξη της αποτυχίας ήταν ο Φόρος Περιουσίας, που επιβλήθηκε το 1942. Ο υπολογισμός υπέρογκων ποσών δεν έπληξε μόνο τους Έλληνες, Αρμενίους και Εβραίους, αλλά και τους Ντονμέδες. Από το γεγονός ότι το κράτος γνώριζε τα μέλη της αίρεσης πολλοί συνάγουν το συμπέρασμα πως οι μυστικές υπηρεσίες τηρούσαν λίστες με τα ονόματα των μελών της αίρεσης. «Αν και η κοινωνία δεν γνωρίζει τους περισσότερους από εμάς, οι υπηρεσίες ασφαλείας μας έχουν καταγεγραμμένους, όπως και τους Αλεβίτες, τη φιλελεύθερη αυτή Ισλαμική αίρεση. Ξέρουν ποιοι είμαστε» λέει ο Μ.Σ.
Η κοινότητα επεβίωσε του Φόρου Περιουσίας, και πολλά μέλη της διακρίθηκαν σε κάθε τομέα της δημόσιας ζωής. Πολιτικές μορφές όπως η Ραχσάν Έτζεβιτ, ο Ισμαήλ Τζεμ [Ιπεκτσί], ο Κεμάλ Ντερβίς, ηθοποιοί, τραγουδιστές, συγγραφείς, στρατιωτικοί, διπλωμάτες, επιχειρηματίες όπως οι Cem Boyner και Dinç Bilgin προέρχονται από την κοινότητα αυτή των «Θεσσαλονικέων». Κάποιοι υπολογίζουν τα μέλη της σε 25 – 50 000 άτομα, αλλά οι διαφωνίες είναι πολύ έντονες σήμερα σχετικά με το εάν υφίσταται όντως κοινότητα και κοινοτική και θρησκευτική ζωή. Και ο ισχυρισμός ότι δήθεν ελέγχουν τη χώρα μοιάζει κωμικός, καθώς υπήρξαν πολλοί περισσότεροι οι Αλεβίτες και οι ελευθεροτέκτονες (όπως ο Ντεμιρέλ) που ανέλαβαν τα ηνία του κράτους.
«Τα πάντα ανήκουν στο παρελθόν, θρησκεία μας είναι η εκκοσμίκευση»
«Κρατούμε την καταγωγή μας κρυφή, επειδή η χώρα ολόκληρη έχει επιδοθεί σε ένα κυνήγι μαγισσών. Οι ισλαμιστές ειδικότερα μας αποδίδουν όλα τα στοιχεία και όλες τις ευθύνες που παραδοσιακά αποδίδονται στους Εβραίους από τους αντισημίτες. Φοβόμαστε» μου λέει ο νεαρός που έχει ρίζες Ντονμέ και συστήνεται με το ψευδώνυμο Barry Kapanci. Έχει τις ρίζες του στη γνωστή οικογένεια των Μααμίν, που μας άφησε τις δύο βίλλες στη Θεσσαλονίκη. «Μόνο το 10% των ονομάτων μας είναι κτυπητά. Εμείς είμαστε οι άτυχοι. Όσο για τους άλλους, δεν μπορείς να φανταστείς το μυστικό τους» λέει. «Και δε ζούσαν όλοι οι Μααμίν στη Θεσσαλονίκη. Πολλοί διέμεναν σε άλλες πόλεις της Μακεδονίας, στη Ρόδο, στη Βουλγαρία.
Η γιαγιά του πατέρα του Barry γεννήθηκε το 1910 στη βίλλα Αχμέτ Καπαντζή στη Θεσσαλονίκη. Η μητέρα του, που πέθανε νέα, όταν ο Barry ήταν έφηβος, ήταν Αμερικανίδα. Ο νεαρός εξηγεί πως από τα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας έλαβε τέλος, σε μεγάλο βαθμό, η παλαιότερη απαγόρευση των γάμων εκτός κοινότητας. «Ήμουν εννέα χρονών όταν ο πατέρας μου μού είπε το μυστικό. Τότε ζούσαμε στις ΗΠΑ» λέει ο Barry, που είναι μοναχοπαίδι. «Με κάθισε μπροστά του στον καναπέ και μου είπε πως οι πρόγονοί του ήταν όλοι Εβραίοι, που αναγκάσθηκαν να αλλάξουν θρησκεία το 17ο αιώνα. Ανέφερε και το όνομα του Μεσσία. Δε χρησιμοποίησε τη λέξη Μεσσίας, αλλά Προφήτης. Όλοι όσοι τον πίστεψαν, μου είπε, αναγκάσθηκαν να γίνουν Μουσουλμάνοι και να πάρουν Τουρκικά ονόματα για να ζήσουν. Αλλά έμεναν κρυφά Εβραίοι. Ταυτόχρονα με εξόρκισε να το κρατήσω μυστικό, να μην το πω σε κανένα».
Είναι όμως άπειρες οι οικογένειες που απέκρυψαν την καταγωγή αυτή από τα παιδιά τους. «Δυστυχώς μας μισούν όλοι, θρήσκοι, φασίστες, αριστεροί, για διαφορετικούς ο καθένας λόγους. Το να βγεις και να δηλώσεις την ταυτότητά σου δε θα σου έφερνε τίποτε καλό. Κάθε μήνα σχεδόν βγαίνει ένα νέο βιβλίο με δυσφημιστικό για μας περιεχόμενο. Εκθέτουν τα ονόματά μας. Μας εμπλέκουν σε κάθε είδος συνομωσίες». Ήδη από την εγκατάστασή τους στην Τουρκία, πολλοί γονείς θέλησαν να θάψουν την καταγωγή αυτή και όλες τις παραδόσεις και τα έθιμα της Σαμπεταϊκής θρησκείας, ώστε τα παιδιά τους να ενσωματωθούν στον εθνικό κορμό.
Ο G.O από τη Σμύρνη επιβεβαιώνει τα όσα λέει ο Barry Kapancı. «Ανακάλυψα μόνος μου στα δεκαπέντε μου ότι είχαμε αυτή την καταγωγή. Διασταύρωσα τις ιστορίες της γιαγιάς μου με ονόματα συγγενών μας, που όσοι μας κυνηγούν τους κατονομάζουν ως Σαμπεταϊστές. Και έτσι κατάλαβα» εξηγεί ο G.O. «Ο πατέρας μου είναι verde, μόνο η μητέρα μου είναι Μααμίν» εξηγεί, χρισιμοποιώντας για τον πατέρα του την ισπανική λέξη για το χρώμα πράσινο. Οι «Θεσσαλονικείς» τη χρησιμοποιούν για να δηλώσουν τους Τούρκους, καθώς το πράσινο είναι το χρώμα του Ισλάμ.
«Δεν κατάγονται όλοι οι Μααμίν από τη Θεσσαλονίκη. Ούτε ήταν όλοι μεγαλοαστοί. Η δική μου οικογένεια δεν έχει σχέση με εκείνη του Barry. Ήταν χωριάτες, και κατάγονταν από ένα χωριό κοντά στην Καβάλα. Το όνομα της γιαγιάς μου συγκαταλέγεται στον κλάδο των Καρακάς, όπως με πληροφόρησαν» λέει. «Μισώ τη γιαγιά μου. Πώς μπορεί να μας το έκρυψε; Αυτή δεν είναι μόνο δική της προσωπική ιστορία, αλλά ιστορία όλων μας. Είναι μια γριά εγωίστρια». Παραπονιέται πως είναι πάρα πολύ δύσκολο να ερευνήσεις την κοινότητα και να μάθεις για το πολιτιστικό της απόθεμα από παραδόσεις, ακόμη και αν έχεις καταγωγή Ντονμέ. «Όλοι είναι τρομοκρατημένοι, καθώς όσοι συνήθως ενδιαφέρονται για το παρελθόν μας είναι είτε για να μας στιγματίσουν, είτε από κάποιο νοσηρό ενδιαφέρον για τα όργια της Γιορτής του Αρνού. Το να πλησιάζεις και να ρωτάς τους Ντονμέ είναι σα να χώνεις ένα ραβδί μέσα σε μία τεράστια σφηγκοφωλιά. Πανικοβάλλονται, σε εχθρεύονται, σε απειλούν».
Ο G.O. έπαθε αρχικά σοκ όταν έμαθε τα της καταγωγής του, ενώ η μητέρα του έπαθε ακόμη μεγαλύτερο σοκ. Τον ικέτευσε να μην αποκαλύψει τίποτε στον κοινωνικό τους περίγυρο. Η γιαγιά του ακόμη αρνείται όσα της λέει, υπεκφεύγει και δεν επιβεβαιώνει τίποτε. «Αρνείται να απαντήσει σε ερωτήσεις, κάνει πως δεν καταλαβαίνει τι τη ρωτώ». Εκείνος λέει πως δεν τον απασχολεί. Δε φοβάται τους θρήσκους και τους φασίστες, ενώ θέλει να ζήσει μόνιμα στην Ιταλία.
Οι δύο νέοι αντιπροσωπεύουν δύο εντελώς διαφορετικές στάσεις έναντι στην ιδιαίτερη αυτή τους καταγωγή. Ο G.O ετοιμάζεται να αλλάξει θρησκεία, προσχωρώντας στον Εβραϊσμό. Έχει μάλιστα χτυπήσει στο μπράτσο ένα μεγάλο τατουάζ με τα εβραϊκά γράμματα עמת . Σχηματίζουν τη λέξη «emet», αλήθεια, στην εβραϊκή. Πρόκειται για καμπαλιστικό σύμβολο. «Αισθανόμουν μία έλξη για τον εβραϊσμό και πριν ακόμη μάθω για την καταγωγή μου. Τώρα στη Ρώμη ετοιμάζομαι να περάσω κατήχηση και μαθαίνω εβραϊκά. Στην ίδια την Τουρκία δε μου επιτρέπουν να αλλάξω. Η Αρχιραββινεία εδώ μεριμνά ιδιαίτερα να μη σχετίζεται με τους Μααμίν, για να μη τη συνδέει η κοινή γνώμη με όσες θεωρίες συνομωσίας μας καταλογίζουν.» Σε ολόκληρη την τουρκική ιστορία μόνο μία φορά επετράπη σε Μουσουλμάνο (Ντονμέ) να αλλαξοπιστήσει και να ασπασθεί τον Εβραϊσμό από τις εδώ ραββινικές αρχές. Πρόκειται για το συγγραφέα και ερευνητή Ιλγκάζ Ζορλού. «Αλλά ήδη πήγα στην αστυνομία και ζήτησα να αντικατασταθεί η λέξη Ισλάμ στην ταυτότητά μου με Εβραίος. Σήμερα μπορείς πια να δηλώσεις ό,τι θρησκεία επιθυμείς, και δε σε ρωτούν. Έκανα μία αίτηση και μου άλλαξαν αμέσως την καταχώρηση. Δεν αισθάνομαι Τούρκος και δεν επιθυμώ να με συγχέουν με αυτό το γκρουπ. Οι συγγενείς μου, πάλι, δεν αισθάνονται καθόλου Εβραίοι. Αισθάνονται Τούρκοι 100%, αλλά Τούρκοι χωρίς θρησκεία».
Ο Barry πάλι τονίζει πως δεν αισθάνεται καθόλου μειονότητα. «Δεν είμαι μειονότητα εθνικά, ίσως μόνο πολιτικά, καθώς για μένα και την οικογένειά μου οι αρχές του κοσμικού κράτους και ο απόλυτος περιορισμός της θρησκείας στην ιδιωτική ζωή έχουν μέγιστη σημασία» λέει. «Εβραίοι ήταν οι απώτεροι πρόγονοί μας. Εμείς δεν είμαστε Εβραίοι. Δεν είμαστε ούτε Μουσουλμάνοι. Είμαστε ίσως η πρώτη ομάδα παγκοσμίως που αποδέχθηκε ως θρησκεία της την ίδια την εκκοσμίκευση.» Για τον απόγονο των Kapancı, η περίπτωση του G.O. είναι μοναδική, κάτι που παραδέχεται και ο ίδιος ο φίλος του. «Από το 1880 και μετά, οι νέοι των Μααμίν εγκατέλειψαν σε μεγάλο βαθμό τη θρησκεία. Μόνο κάποιες ομάδες των Καρακάς, όπως ο Μ.Σ, τηρούν ακόμη κάποια έθιμα, γνωρίζουν κάποιες προσευχές. Οι περισσότερες οικογένειες θέλησαν να κάνουν τα παιδιά τους άθρησκους, μορφωμένους Τούρκους αστούς. Ακόμη και μετά την εγκατάλειψη των δοξασιών μας, οι οικογένειες διατήρησαν κάποια έθιμα, κάποιες φράσεις της djudeo – espanyol, ενώ έφτιαχναν σεφαρδίτικα φαγητά. Και αυτά όμως έχουν όλα χαθεί. Ακόμη και η απαγόρευση του γάμου εκτός της συγκεκριμένης ομάδας Μααμίν εξέλιπε πριν δύο γενιές. Η κοινότητα δεν υπάρχει πλέον ως κοινότητα. Επιβιώνουν μόνο κάποιες μνήμες, κάποια συνείδηση καταγωγής, ανάμεσα σε νέους που βλέπουν με νοσταλγία και ρομαντισμό την ιδιαιτερότητα αυτή της οικογενειακής τους ιστορίας».
Ο Barry προβλέπει πως σε σαράντα χρόνια το πολύ δε θα υπάρχει στην Τουρκία ούτε ένας Σαμπεταϊστής που να γνωρίζει τα έθιμα, τις προσευχές, τις δοξασίες της ομάδας. «Κανείς νέος εξάλλου δεν ενδιαφέρεται για την παλιά θρησκεία. Αυτό που μας ενώνει είναι η αντίθεσή μας στους Ισλαμιστές». Και τελικά; Ήταν ο Κεμάλ Ντονμέ; «Δεν το ξέρω. Δεν υπάρχει κανένα τέτοιο στοιχείο. Αλλά και να ήξερα κάτι σχετικά, δε θα το έλεγα. Θα επιβεβαίωνε όλες τις θεωρίες των ισλαμιστών, για έναν κρυπτο-Εβραίο που διέλυσε το Χαλιφάτο και ίδρυσε ένα κοσμικό κράτος. Αυτό το κοσμικό κράτος δεν είναι για Εβραίους. Είναι για τους Τούρκους, για όλους μας.»
Source : newstime
Το newstime.gr προσπαθεί να προσεγγίσει την άγνωστη, μυστική κοινότητα των εξισλαμισθέντων Εβραίων από τη Θεσσαλονίκη που σήμερα ζουν στην Τουρκία. Ποιοι είναι οι περίφημοι «Θεσσαλονικείς» ή «Ντονμέδες» και γιατί αποτελούν την αγαπημένη εμμονή του τουρκικού αντισημιτισμού; Γιατί έχει αποδυθεί η χώρα σε ένα «κυνήγι μαγισσών»; Τι είναι αληθές και τι κακόηθες από όσα προσάπτονται στην κοινότητα, στην οποία ανήκουν οι Ραχσάν Έτσεβιτ, Κεμάλ Ντερβίς, οι εκλιπόντες Αμπντί Ιπεκτσί και Ισμαήλ Τζεμ, και μερικοί από τους σημαντικότερους επιχειρηματίες της χώρας; Ήταν ο Μουσταφά Κεμάλ Ντονμέ; Πώς αισθάνεται η νέα γενιά που έχει τις ρίζες της στην ομάδα;
Σε όλες τις χώρες του δυτικού κόσμου και της Μέσης Ανατολής, οι Εβραίοι (και σε μικρότερο βαθμό οι μασόνοι, οι Τσιγγάνοι, οι ομοφυλόφιλοι και οι «αιρετικοί» της κρατούσας θρησκείας) υπήρξαν αγαπημένοι αποδιοπομπαίοι τράγοι. Οι Εβραίοι εξακολουθούν να αποτελούν τους βαρβάρους – που τι θα κάναμε αν δεν υπήρχαν. Η εχθρότητα προς το γένος και τη θρησκεία των Εβραίων, ο αντισημιτισμός, βρίσκεται πίσω από τις περισσότερες θεωρίες συνωμοσίας, που αν και κωμικές αποτελούν αντικείμενο ακράδαντης, ανόητης και απόλυτης πίστης για πολύ κόσμο.
Ο αντισημιτισμός λοιπόν εξισούται με την απέχθεια και τον αταβιστικό φόβο των Εβραίων. Σε όλες τις χώρες, πλην μίας, τα κατεξοχήν θύματά του και ταυτόχρονα οι πρωταγωνιστές των θεωριών συνωμοσίας που παράγει είναι οι Εβραίοι. Την εξαίρεση αποτελεί η Τουρκία. Εδώ στο μάτι της εθνικής και συλλογικής φοβίας δε βρίσκονται πρώτοι «οι Εβραίοι», αλλά μία άλλη, άγνωστη και αφανής, κατηγορία προσώπων: οι «κρυπτο-Εβραίοι», γνωστοί ιστορικά ως «Σαμπεταϊστές» ή «Ντονμέδες». Πρόκειται για μία μυστική αίρεση του μεσσιανικού εβραϊσμού, τα μέλη της οποίας ζούσαν εξωτερικά ως Μουσουλμάνοι κυρίως στη Θεσσαλονίκη μέχρι την Ανταλλαγή των Πληθυσμών Ελλάδος – Τουρκίας. Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και την ιερή πόλη της αίρεσης. Με την Ανταλλαγή οι Ντονμέδες, που – τουλάχιστον τυπικά εμφανίζονταν ως Μουσουλμάνοι – αναγκάσθηκαν να μετοικήσουν στην Τουρκία. Έκτοτε, κύκλοι εθνικιστών και ισλαμιστών τους κατηγορούν για όλα όσα αντιλαμβάνονται ως δεινά που πλήττουν την Τουρκία.
Τα τελευταία χρόνια ο αντισημισμός μεσουρανεί στην Τουρκία, και μάλιστα προτού οι σχέσεις με το Ισραήλ πάρουν την κατιούσα και, από σχέσεις στρατηγικού εταίρου μετατραπούν σε σχέσεις ανοικτής ρήξης. Το Mein Kampf του Χίτλερ αποτέλεσε bestseller στην Τουρκία, ενώ δύο βιβλία μάλλον ύποπτων προθέσεων του (αριστερού, υποτίθεται) δημοσιογράφου Soner Yalçın πώλησαν ασύλληπτα για την Τουρκία νούμερα αντιτύπων. Το πρώτο, με τον τίτλο Efendi, Beyaz Türklerin Büyük Sırrı (Efendi, το Μέγα Μυστικό των Λευκών Τούρκων) ισχυρίζεται πως αποκαλύπτει τη μυστική εβραϊκή ταυτότητα της κοσμικής ελίτ που κυβερνά τη χώρα τον τελευταίο αιώνα. Το δεύτερο, Efendi II, υποτίθεται πως «ξεσκεπάζει» την εβραϊκή ταυτότητα επιφανών οικογενειών θρήσκων Μουσουλμάνων. Προστέθηκε το βιβλίο Tekelistan του Yalcın Küçük, που ασχολείται με την επιρροή των Ντονμέδων στην οικονομική ζωή της χώρας. Ογδόντα χρόνια μετά την άφιξη της περίεργης αυτής μυστικής κοινότητας στην Τουρκία, η χώρα έχει αποδυθεί σε ένα κυνήγι μαγισσών, με εθνικιστές, ισλαμιστές και «υπερπατριώτες» πάσας αποχρώσεων να προσπαθούν να βρουν ποιοοι ανάμεσα στους διάσημους της πολιτικής, της τέχνης και των επιχειρήσεων είναι Ντονμέ, ποια η δήθεν δράση και υποτιθέμενοι σκοποί τους.
Η κοινότητα των Ντονμέδων ζει ανέκαθεν μια ζωή κρυφή, όπως της επιβάλλουν οι δοξασίες της αποκρυφιστικής της θρησκείας. Από την εποχή όμως του ξεριζωμού από την πολυεθνική, πολυφωνική τότε ακόμη Θεσσαλονίκη και τη μετοικεσία σε μία Τουρκία κατειλημμένη από εθνικιστική υστερία, οι Ντονμέδες ζουν μες στο φόβο και την προσπάθεια άρνησης της ίδιας τους της ύπαρξης. Ποιοι είναι όμως αυτοί οι Ντονμέδες που τόσο απασχολούν την τουρκική λαϊκή φαντασία; Είναι πράγματι κρυφοί Εβραίοι, είναι «προοδευτικοί Μουσουλμάνοι καλής κοινωνίας»; Πώς αυτοπροσδιορίζονται; Υφίσταται κάποια κοινότητα και ίχνη κοινοτικής ζωής, ή αποτελούν όλα αυτά μία ιστορία του παρελθόντος; Τα ερωτήματα απασχολούν πολλούς, αλλά η διαλεύκανσή τους μοιάζει περισσότερο με κατασκοπεία και αστυνομικό μυθιστόρημα παρά με έρευνα: ο φόβος και οι κανόνες μυστικότητας δυσκολεύουν πολύ κάθε σχετική έρευνα.
Σαμπετάι Σεβή, ο «Μεσσίας της Σμύρνης»
Αν και στην Ελλάδα η σχετική ιστορία δεν είναι γνωστή, η Θεσσαλονίκη υπήρξε επί αιώνες μία πόλη με απόλυτη πλειοψηφία Εβραίων. Στο λιμάνι αυτό, συγκοινωνιακό κόμβο των Βαλκανίων, εγκατέστησαν οι Οθωμανικές αρχές μεγάλο αριθμό των Σεφαρδιτών, των Εβραίων της Ιβηρίας που απήλασαν οι Καθολικοί Βασιλείς το 1492 με το Έδικτο της Γρανάδας. Ο Σουλτάνος Μπεγιαζήτ Β τους προσκάλεσε να εγκατασταθούν στα Οθωμανικά εδάφη, καθώς το κράτος του είχε επιτακτική ανάγκη από πρόσωπα με τεχνικές γνώσεις, που θα μπορούσαν να μεταφυτεύσουν τους νεωτερισμούς της Ευρώπης. Παράλληλα, ο Σουλτάνος ήθελε να αναζοωγονήσει το εμπόριο, που είχε πληγεί από τους αιώνες των πολέμων στα Βαλκάνια πριν την Οθωμανική κατάκτηση.
Η Θεσσαλονίκη θεωρήθηκε πρόσφορο έδαφος για την εγκατάσταση των Εβραίων, πάντοτε με την ελπίδα της αναζωογόνησης του εμπορίου. Από το 1500 ως τις αρχές του 20ού αιώνα, η πόλη είχε σταθερά πλειοψηφία Εβραϊκή και Ισπανόφωνη. Την αποκάλεσαν «Μητέρα του Ισραήλ» και «Βαρκελώνη του Αιγαίου». Αναδείχθηκε στο σημαντικότερο κέντρο του Σεφαρδιτικού εβραϊσμού, την πιο ισπανόφωνη πόλη εκτός της Ιβηρίας και της Λατινικής Αμερικής, ενώ γέμισε συναγωγές και Ταλμουδικές σχολές και Εβραίους μυστικιστές της Καμπάλα.
Οι Εβραίοι της Ιβηρίας αποτελούσαν την πιο πολυάριθμη και πιο εκλεπτυσμένη ίσως ομάδα της Εβραϊκής διασποράς της εποχής της. Η μεσαωνική Ισπανία, τόσο η μουσουλμανική όσο και τα χριστιανικά της βασίλεια, αποτέλεσαν το κέντρο της καμπαλιστικής φιλοσοφίας και του εβραϊκού μεσσιανικού κινήματος. Το Έδικτο της Γρανάδας κάλεσε τους Σεφαρδίτες είτε να βαπτισθούν είτε να φύγουν από τις ισπανικές χώρες. Σύμφωνα με τη Σεφαρδιτική παράδοση, το ένα τρίτο των Σεφαρδιτών βαπτίσθηκε, το ένα τρίτο έφυγε στο Μαρόκο και τις Οθωμανικές χώρες και το ένα τρίτο μαρτύρησε για την πίστη του στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης. Η έξοδος του 1492 προκάλεσε ένα βαθύ τραύμα για τον απανταχού Εβραϊσμό. Μεσσιανικές και μυστικιστικές αιρέσεις ξεφύτρωσαν απ’ άκρη σ’ άκρη του εβραϊκού κόσμου. Η καταστροφή, συμφορά του ξεριζωμού, οι συνεχείς διωγμοί και η οδύνη έκαναν πολλούς να πιστέψουν πως έφθανε η συντέλεια του κόσμου και ο Μεσσίας θα εμφανιζόταν «από στιγμή σε στιγμή». Ήταν η εποχή που στις θεολογικές σχολές των Εβραίων κυριαρχούσε η μελέτη των μυστικιστικών κειμένων της Καμπαλά.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον ευάλωτο σε μεσσιανικά κηρύγματα γεννήθηκε στη Σμύρνη, έτερη πόλη με σημαντική κοινότητα Σεφαρδιτών, ο Σαμπετάι Σεβή. Ο πατέρας του ήταν Εβραίος έμπορος υφασμάτων της Θεσσαλονίκης που μετοίκησε στη Σμύρνη. Η εικογένεια εικάζεται πως δεν ήταν Σεφαρδίτες, αλλά Ρωμανιώτες (ελληνοεβραίοι) με ρίζες στην Πάτρα. Ο Σεβή, προσωπικότητα χαρισματική, αναδείχθηκε Ραββίνος σε ηλικία δεκαεννέα μόλις ετών, και άρχισε να μελετά την Καμπάλα. Ο Σεβή υπέφερε από επιληπτικές κρίσεις και μάλλον ήταν μανιοκαταθλιπτικός.
Ο Σαμπετάι ξύπνησε μία ωραία πρωΐα το 1648 και ανακοίνωσε σε ένα στενό κύκλο μαθητών πως ναι, αυτός ήταν ο Μεσσίας. Οι ραββινικές αρχές της Σμύρνης, που προφανώς είδαν την εξουσία τους να κλονίζεται, τον αφόρισαν και ο Σεβή κατέφυγε στη «Μητέρα του Ισραήλ», τη γενέτειρα του πατέρα του, Θεσσαλονίκη. Έγινε δεκτός μετά βαΐων και κλάδων από την εκεί Εβραϊκή κοινότητα, και συνέχισε τα μεσσιανικά του κυρήγματα. Οι Ραββίνοι, σοκαρισμένοι από την αντισυμβατική συμπεριφορά του, τον εξεδίωξαν και από τη Θεσσαλονίκη, και αφού περιπλανήθηκε τις εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδος κατέληξε στην Πόλη. Μετά από μια σύντομη στάση εκεί συνέχισε τις περιπλανήσεις του, και ξεσήκωσε με τα κηρύγματά του τον Εβραϊκό κόσμο στο πόδι. Σκανδάλισε παντρευόμενος μια πρώην πόρνη, αλλά το πλήθος των Εβραίων που τον ακολούθησε μεγάλωνε μέρα με την ημέρα. Από το Άμστερνταμ ως τη Βαγδάτη, από τη Λισαβώνα ως την Υεμένη Εβραίοι πωλούσαν τα υπάρχοντά τους και ετοιμάζονταν να μεταναστεύουν στη Γη του Ισραήλ, πιστεύοντας ότι το 1666 θα εμφανιζόταν ο Μεσσίας και ότι αυτός ήταν ο Σαμπετάι Σεβή. Στις Οθωμανικές πόλεις του εμπορίου με σημαντικές εβραϊκές κοινότητες, όπως η Θεσσαλονίκη, η Σμύρνη, η Κωνσταντινούπολη, η Προύσσα, το εβραϊκό εμπόριο νέκρωσε.
Θορυβημένες οι Οθωμανικές αρχές ζήτησαν από εκείνες της Σμύρνης να στείλουν το Σεβή στην Πόλη για να ανακριθεί για το χάος που προκαλούσε. Ο Σεβή, ύστερα από περιπλάνηση στις κρατικές φυλακές, εμφανίσθηκε ενώπιον του Σουλτάνου στην Αδριανούπολη. Τον είχαν κατηγορήσει πως ετοίμαζε στάση, και ονειρευόταν να αποχωρίσει την Παλαιστίνη από την Οθωμανική διοίκηση. Ο Σουλτάνος Μεχμέτ Δ του έδωσε την επιλογή είτε να ασπασθεί το Ισλάμ, είτε να προτιμήσει το θάνατο. Προς μεγάλη απογοήτευση χιλιάδων οπαδών του, ο Σεβή επέλεξε να γίνει Μουσουλμάνος, το 1666.
Οι περισσότεροι από τις χιλιάδες των οπαδών του τον αποκήρυξαν ως ψευδοπροφήτη. Πολλοί μάλιστα αυτοκτόνησαν απογοητευμένοι. Ωστόσο, περίπου 300 οικογένειες (1500-2000 άτομα) τον ακολούθησαν, ασπαζόμενα οικειοθελώς το Ισλάμ. Έγιναν γνωστοί ως «Ντονμέδες», δηλαδή «γυριστοί» (από το τουρκικό ρήμα dönmek, γυρίζω) γιατί το «γύρισαν» στο Ισλάμ. Οι ίδιοι ωστόσο αναφέρονται στους εαυτούς τους ως «Μααμίν», από την εβραϊκή λέξη «πιστοί».
Marranos
Η πράξη του Σεβή δεν ήταν εντελώς παράδοξη κατά τα δεδομένα της τότε πρόσφατης εβραϊκής ιστορίας. Χιλιάδες Εβραίοι της Ισπανίας και της Πορτογαλίας είχαν προτιμήσει να βαπτισθούν Χριστιανοί για να γλιτώσουν την άμεση εξορία. Έμειναν γνωστή ως Conversos (προσήλυτοι) στην Ισπανία, ως Cristâos Novos (Νεοχριστιανοί) στην Πορτογαλία και με το περιφρονητικό παρώνυμο Marranos («χοιρινά») και στις δύο χώρες, ονομασία την οποία αργότερα αποδέχθηκαν με υπερηφάνεια. Οι περισσότεροι Marranos βαπτίσθηκαν μόνο «για τα μάτια του κόσμου», ενώ συνέχισαν να τηρούν τα εβραϊκά έθιμα μυστικά. Πολλοί κατέφυγαν μόλις μπόρεσαν στο Μαρόκο και την Οθωμανική επικράτεια, όπου, ελεύθεροι από τις πιέσεις της Ιεράς Εξέτασης επέστρεψαν στην πατρογονική τους θρησκεία. Πολλοί άλλοι κάηκαν ζωντανοί στα autos da fé της Ιεράς Εξέτασης. Ωστόσο, οι Ντονμέδες ασπάσθηκαν το Ισλάμ οικειοθελώς, όχι λόγο πιέσεων, και σε αυτό διαφέρουν από τους Marranos. Οι Εβραίοι τους διέγραψαν ως αποστάτες.
Γύρω από τον εξισλαμισμό του Σεβή αναπτύχθηκε μία παράδοξη θελογία. Ο ίδιος ισχυρίσθηκε πως ο εξισλαμισμός του δεν είχε σχέση με τη σταύρωση του Ιησού. Επρόκειτο για μία «κάθοδο στο κακό», με απώτατο στόχο την καταστροφή του σκότους. Οι οπαδοί του μίλησαν για την «ιερότητα της αμαρτίας», και, όπως και ο Σεβή, τηρούσαν εξωερικά τους τύπους του Ισλάμ και κατ’ ιδίαν έθιμα Εβραϊκά. Δημιουργήθηκε έτσι στη Θεσσαλονίκη μία ολιγάριθμη αλλά περίεργη κοινότητα, κλειστή και μυστική, που διατήρησε ως την Ανταλλαγή τη συνείδηση της καταγωγής της και εν πολλοίς την ισπανοεβραϊκή γλώσσα (djudeo – espanyol). H κοινότητα χωρίσθηκε αργότερα σε τρεις διαφορετικές ομάδες – Γιακουμπή, Καρατάς και Καπαντζή – ως αποτέλεσμα παιγνίων εξουσίας. Οι τρεις ομάδες διατηρούσαν κάκιστες σχέσεις και δεν παντρεύονταν μεταξύ τους.
Εβραϊκός Μυστικισμός υπό την μπέρτα του Ισλάμ, εσωστρέφεια και «περίεργα έθιμα»
Η προσωπικότητα του Σαμπετάι Σεβή, ψευδο-Μεσσία για όλους τους υπολοίπους, βρίσκεται στη βάση των ιδιαζουσών δοξασιών των Ντονμέδων. Η κοινότητα, που είναι γνωστή στην Τουρκία και ως Sabetaycılar (Σαμπεταϊστές) ή Selâniklilar (Θεσσαλονικείς) ζούσε μία ζωή μετεωριζόμενη μεταξύ δύο κόσμων. Στην εξωτερική, κοινωνική τους ζωή, τηρούσαν απαρεγκλίτως όλα τα έθιμα του Ισλάμ. Πήγαιναν στο τζαμί για τις καθημερινές προσευχές, οι γυναίκες τους κάλυπταν την κώμη τους, τηρούσαν την πολυγαμία, τη νηστεία του Ραμαζανίου, πήγαιναν στη Μέκκα για να το Χατζ. Στον ιδιωτικό τους βίο, ωστόσο, ακολουθούσαν το εβραϊκό ημερολόγιο, απήγγειλαν εβραϊκές προσευχές, διάβαζαν την Τορά και τηρούσαν τις εορτές του εβραϊσμού. Η βασική αρχή της κοινότητας, όπως μου τη μετέφεραν μέλη της, ήταν «μοιάσε [με Μουσουλμάνο] αλλά μη γίνεις» (benzet ama benzeme).
Το βασικό χαρακτηριστικό της κοινότητας ήταν οι αποκρυφιστικές, καμπαλιστικές δοξασίες της και μία ολόκληρη κουλτούρα μυστικότητας. Για το λόγο αυτό, πολλοί αρέσκονται να παρομοιάζουν τους Ντονμέδες με τους Μασόνους. Ο Σαμπετάι διέταξε τους οπαδούς του να τηρούν από τα Μουσουλμανικά έθιμα «ό,τι βλέπει το μάτι» και να μην ξεχωρίζουν κατ’ όψιν από τους πιστούς του Ισλάμ. Κατ’ ιδίαν, όμως, οι Σαμπεταϊστές παρέκκλιναν από όλους τους κανόνες της νέας τους θρησκείας. Για παράδειγμα, φρόντιζαν πάντα να τερματίζουν τη νηστεία τους του Ραμαζανίου πέντε λεπτά πριν αναφωνήσει το τέλος της ο μουεζίνης, ακυρώνοντάς την.
Στο κοινωνικό επίπεδο, το βασικό χαρακτηριστικό των Ντονμέδων ήταν η ενδογαμία. Απαγορευόταν αυστηρότατα ο γάμος με μέλη εκτός της κοινότητας, και μάλιστα τα μέλη των τριών της κλάδων ούτε παντρεύονταν ούτε συνεταιρίζονταν μεταξύ τους. Οι Ντονμέδες ζούσαν τη μυστική ζωή τους υπό ασφυκτική πειθαρχία. Παρά τον αρτηριοσκληρωτικό αυτό συντηρητισμό, η κοινότητα των «κρυπτο-Εβραίων» ήταν ανοικτή στους νεωτερισμούς του 19ου αιώνα. Διακρίθηκε στο εμπόριο, πρωτοστάτησε στην ίδρυση σχολείων – των πρώτων μεταξύ των μη Χριστιανών της Αυτοκρατορίας – που παρείχαν σύγχρονη εκπαίδευση, αλλά και στο κίνημα του Οθωμανικού εκσυχρονισμού.
Η κοινότητα είχε, σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες, ιδιάζουσες δοξασίες και «παράδοξα» έθιμα. Και οι τρεις κλάδοι της πίστευαν στη μετεμψύχωση. Εκείνο για το οποίο γίνεται ο περισσότερος λόγος είναι η φήμη πως κατά τη διάρκεια μιας εορτής, της «Εορτής του Αρνιού» (Kuzu Bayramı) διαπράττονταν από μία από τις τρεις ομάδες, τους Καρακάς, σεξουαλικά όργια. Σύμφωνα με τη μυθολογία, που έχουν θρέψει αμέτρητα κείμενα και η προφορική παράδοση, οι Σαμπεταϊστές δεν επιτρεπόταν να αγγίξουν αρνίσιο κρέας ως την πρώτη ημέρα μετά την εαρινή ισημερία (21 Μαρτίου). Τα ξημερώματα της 22ας Μαρτίου, της πρώτης μέρας του χρόνου, στηνόταν ένα μεγαλόπρεπο δείπνο μεταξύ των ενηλίκων, με αρνίσιο κρέας. Μετά το φαγητό και τη διασκέδαση, έσβηναν, λέει η φήμη, τα κεριά, και στο σκοτάδι τα ζευγάρια αντάλασσαν ερωτικούς συντρόφους. Τα παιδιά που γεννιούνταν από εκείνη την ένωση τα θεωρούσαν ιερά.
«Όλοι οι Ντονμέδες έχουμε ακούσει αυτές τις φήμες, αλλά κανείς μας δεν ξέρει αν αποτελούν αλήθεια η μυθοπλασία. Αναφέρονται πάντως σε ένα απότερο παρελθόν» εξηγεί η Ν.Σ. Η στάση των Εβραίων και των Μουσουλμάνων μυστικιστών έναντι του σεξ ήταν πολύ ανοικτή και κατέρριπτε κοινωνικά ταμπού. Το γεγονός αυτό κάνει τις ιστορίες σχετικά με το Kuzu Bayramı να μη μοιάζουν απλές τερατολογίες. Ωσόσο, επιβάλλεται να συνυπολογίσει κανείς πως Μουσουλμάνοι και Εβραίοι συνήθιζαν να εκτοξεύουν κατηγορίες περί σεξουαλικής ασυδοσίας προς τις «αιρετικές» ομάδες που ήθελαν να απαξιώσουν ενώπιον της κοινής γνώμης ή που τις έβλεπαν ανταγωνιστικά. Σε κάθε περίπτωση, οι φήμες αυτές έχουν, σε μία κοινωνία όπως η τουρκική που διατηρεί πολύ προβληματική σχέση με τη σεξουαλικότητα, επισκιάσει κάθε άλλη πτυχή της έρευνας για τις παραδόσεις και το πολιτιστικό corpus της κοινότητας. Αποτελούν δε άλλη μία αιτία που τροφοδοτεί την απέχθεια των θρησκόλητπων και της δεξιάς προς τους Σαμπεταϊστές.
Γενί Τζαμί
Τα τελευταία χρόνια της Αυτοκρατορίας οι Ντονμέδες βγήκαν κάπως από το παραδοσιακό σκοτάδι, στο οποίο ζούσαν μια λάθρα ζωή, για να καταλάβουν ηγετικές θέσεις στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Θεσσαλονίκης. Οι επαύλεις των επιφανών μελών του κλάδου των Καπαντζή, οι γνωστές στους Θεσσαλονικείς βίλλες Αχμέτ και Μεχμέτ Καπαντζή, και το στολισμένο με αστέρια του Δαυίδ Γενί Τζαμί που κτίσθηκε για να εξυπηρετεία αποκελιστικά τους Ντονμέδες, αποτελούν την αρχιτεκτονική της μνήμη. Τα ιερά και τα νεκροταφεία της δε σώζονται.
Πρωτοστάτες στο Κίνημα των Νεοτούρκων: το μίσος των Ισλαμιστών
Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι αρχές ουδέποτε ασχολήθηκαν με την ειλικρίνεια του ισλαμικού προσωπείου των Ντονμέ. Ο βασικός λόγος ήταν ότι οι περισσότεροι «Τούρκοι» ήταν προσήλυτοι Χριστιανοί οι ίδιοι, Έλληνες, Σλάβοι και Αρμένιοι, που μαζί με το Ισλάμ είχαν υιοθετήσει και την τουρκική γλώσσα. Ήταν απολύτως αδιάφορη για τους Οθωμανούς η εβραϊκή τους καταγωγή. Η είσοδός τους στη «σφαίρα του Ισλάμ» αρκούσε για να τους δώσει όλα τα προνόμια του Μουσουλμάνου, σε ένα κράτος όπου αυτή ήταν η επίσημη θρησκεία. Ούτε και ενδιέφερε εάν οι Ντονμέδες τηρούσαν «περίεργα έθιμα» κατ’ ιδίαν, η απέφευγαν τις επιμιξίες με άλλες ομάδες. Στο τουρκικό Ισλάμ έβριθαν τα τάγματα με περίεργες, συγκρητικές δοξασίες.
Βίλλα Αλλατίνι
Οι Ντονμέδες ήρθαν στο προσκήνιο και κατέστησαν αντικείμενο μίσους και καχυποψίας από τον ισλαμικό χώρο τα χρόνια της πολιτικής μεταρρύθμισης που κατέληξε στην καθαίρεση του Αμπντούλ Χαμίτ, τον εγκλεισμό του στη Βίλλα Αλλατίνι (της γνωστής οικογενείας Σεφαρδιτών) της Θεσσαλονίκης και την ανακήρυξη του Οθωμανικού Συντάγματος, το 1908. Χάρη στις διεθνείς εμπορικές τους διασυνδέσεις, τα συχνά ταξίδια τους στο εξωτερικό για εμπορικούς λόγους, την πολυγλωσσία και την καλή μόρφωσή τους, οι Ντονμέδες – μαζί με την κοινότητα των Σεφαρδιτών – έφεραν στη Θεσσαλονίκη όλες τις νέες ιδέες του διαφωτισμού από την Ευρώπη, και όλα τα πολιτικά ρεύματα της περιόδου. Αν ο ιδρυτής του Κομμουνιστικού Κινήματος στην Ελλάδα ήταν ο Σεφαρδίτης Αβραάμ Μπεναρόγια, πολύ νωρίτερα οι Ντονμέδες ήταν που προετοίμασαν την Επανάσταση του 1908. Οι ιδέες του Διαφωτισμού είχαν από τα τέλη του 18ου αιώνα μεταλαμπαδευθεί στους Έλληνες και τα άλλα χριστιανικά έθνη της Αυτοκρατορίας, και ενέπνευσαν τα κινήματα ανεξαρτησίας τους. Καθώς όμως οι Ντονμέδες ανήκαν τυπικά στη Μουσουλμανική κοινότητα, οι νέες ιδέες που έφεραν από την Ευρώπη χρησιμποιήθηκαν για τον πολιτικό εκσυχρονισμό του Σουλτανικού κράτους. Χάρη στους Ντονμέδες, η Θεσσαλονίκη έγινε το επίκεντρο της Οθωμανικής πολιτικής σκέψης και του κινήματος για συνταγματική διακυβέρνηση και εκσυγχρονισμό.
Πολλοί από τους ηγέτες του Κομιτάτου Ένωση και Πρόοδος (İttihad ve Terakkî Cemiyeti) ήταν Ντονμέδες. Είναι αδύνατο να προσδιορίσουμε ποιοι και πόσοι ακριβώς. Ακανθώδες ερώτημα για πολλούς Τούρκους, ερώτημα όχι ανοικτό στη δημόσια συζήτηση, είναι το αν ο ίδιος ο Μουσταφά Κεμάλ, ο ιδρυτής της κοσμικής Τουρκικής Δημοκρατίας, ήταν Ντονμέ. Η τουρκική συνείδηση έχει ταυτίσει όλες τις φωνές εκσυγχρονισμού, που ξεπήδησαν από την Οθωμανική Θεσσαλονίκη, με τους Σαμπαταϊστές. Στο λόγο του Nutuk, ο Κεμάλ αναφέρει πως υπήρξε σπίτι του υπήρξε έντονη διαφωνία σχετικά με την εκπαίδευση που θα του δινόταν. Η μητέρα του επιθυμούσε να σταλεί στο ιεροδιδασκαλείο, ενώ ο πατέρας του, κρατικός υπάλληλος, επιθυμούσε να λάβει σύγχρονη εκπαίδευση στο πρότυπο σχολείο που είχε ιδρύσει ο Ντονμέ Σεμσί Εφέντης. Ο Μουσταφά Κεμάλ κατέληξε στο τελευταίο. Αυτό δεν αποτελεί επ ουδενί απόδειξη πως ο πατέρας του εθνάρχη ήταν Ντονμέ. Πιθανότερη φέρεται η Αλβανική καταγωγή. Ωστόσο, οι Ισλαμιστές στην Τουρκία, που επιθυμούν να στηλιτεύσουν το όλο κίνημα του κεμαλικού εκσυγχρονισμού, προσάπτουν στον Κεμάλ πως ήταν «κρυπτο-Εβραίος».
Μουσταφά Κεμάλ, ιδρυτής της κοσμικής Τουρκικής Δημοκρατίας
Οι ισλαμιστές και ισλαμο-εθνικιστές δε συγχωρούν στους Ντονμέδες τη σημαντική τους συμμετοχή στο Κίνημα των Νοετούρκων. Θεωρούν ότι η το Κομιτάτο Ένωση και Πρόοδος διέπραξε μεγάλο ατόπημα με το να καθαιρέσει το Σουλτάνο – Χαλίφη και να εγκαθιδρύσει συνταγματική διακυβέρνηση. Αργότερα, ο «κρυπτο-Εβραίος» Μουσταφά Κεμάλ κατήργησε το Σουλτανάτο και το Χαλιφάτο ολωσδιόλου, αντικαθιστώντας τα με μία «άθεη Δημοκρατία», αντι-ισλαμική και «όργανο σιωνιστικών σχεδίων». Το ισλαμιστικό κίνημα, αν και όχι δημοσίως και υψηλοφώνως, καταδικάζει το κοσμικό κράτος ως προϊόν των κρυπτο-Εβραίων, και την κατάργηση της Σαρίας (ισλαμικού νόμου) ως άλλο ένα σχέδιο του «διεθνούς εβραϊσμού». Για τους ισλαμιστές, οι Ντονμέδες εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να ελέγχουν τη χώρα, και αυτοί είναι υπεύθυνοι για τη στενή συμπόρευσή της (μέχρι πρόσφατα) με το Ισραήλ. Φθάνουν στο σημείο να ισχυρίζονται ότι η Τουρκική Δημοκρατία αποτέλεσε «το πρώτο κράτος που δημιούργησαν οι Εβραίοι για τον εαυτό τους!»
«Ξένοι», υποκριτές και συνομώτες
Οι Ισλαμιστές καταλογίζουν λοιπόν στους Ντονμέδες τις πολιτικές αλλαγές που άρχισαν το 1908 και κατέληξαν το 1923 στην ίδρυση της «άθεης» Τουρκικής Δημοκρατίας. Η ακροδεξιά πάλι, που προωθεί και το σουνιτικό Ισλάμ αλλά και μία έννοια του τουρκισμού με φυλετικές βάσεις, θεωρεί τους Ντονμέδες «φυλετικά, θρησκευτικά, πολιτιστικά και ηθικά μη Τούρκους». Τους καταλογίζεται πως «εμφανίζονται» ως Τούρκοι και παρουσιάζονται ως Μουσουλμάνοι, με μόνο στόχο να προωθήσουν τις πολιτικές και θρησκευτικές τους επιδιώξεις για κηδεμονία.
Ο φασιστικών αντιλήψεων εθνικιστής Ριζά Νουρ, που αποτέλεσε μέρος της τουρκικής αντιπροσωπείας στη Συνθήκη της Λωζάννης, περιέγραψε στα απομνημονεύματά του τα συναισθήματά του για τους Ντονμέ. «Η καταστροφή είναι ότι εμφανίζονται σαν Τούρκοι. Είναι χειρότεροι από τους Έλληνες και τους Αρμενίους, γιατί είναι κρυφοί. Αυτό το ξένο στοιχείο, αυτό το παράσιτο, κρύβεται μέσα στο αίμα μας. Βάφουν τα πρόσωπά τους και τα μάτια τους με το αίμα μας για να μας μοιάσουν». Οι απόψεις αυτές αποτυπώνουν επακριβώς τις απόψεις των εθνικιστών και των θρήσκων μέχρι σήμερα. Για τους εθνικιστές, πρόσθετος λόγος μίσους είναι το γεγονός ότι πολλοί Σαμπεταϊστές δημοσιογράφοι και πολιτικοί υιοθέτησαν σοσιαλιστικές αντιλήψεις. Οι ακροδεξιοί τονίζουν πως ο Μαρξ ήταν εβραϊκής καταγωγής, και προπαγανδίζουν πως ο κομμουνισμός και ο σοσιαλισμός, αλλά και κάθε άλλη ιδέα «που εχθρεύεται το Ισλάμ», είναι αποκύημα των Εβραίων – φανερών ή κρυφών.
Από τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, στη δημιουργία της οποίας τόσο βοήθησαν, οι Ντονμέδες βρίσκονται σε συνεχή διωγμό. Από τη Θεσσαλονίκη και τις πόλεις της Μακεδονίας όπου ζούσαν μετοίκησαν κυρίως στην Πόλη και τη Σμύρνη, αλλά και σε πλήθος άλλες τουρκικές πόλεις. Ο Ατατούρκ επέμεινε να εγκατασταθούν σε πόλεις όπως η Κωνσταντινούπολη, η Σμύρνη και η Προύσσα, για να τονωθεί το εκεί εμπόριο. Ο Ινονού, πάλι, που διαπνεόταν από έναν εθνικισμό φασιστικών αποχρώσεων, είχε επιχειρήσει να τους διασπείρει σε όλη την επικράτεια, ώστε να αφομοιωθούν στη μουσουλμανική πλειοψηφία. «Ο ξεριζωμός έκανε τους Μα’αμίν να χάσουν την κοινοτική τους οργάνωση, τη συνοχή και τον ιστό τους. Εξανάγκασε πολλούς να εξοιμοιωθούν στο τουρκικό – μουσουλμανικό περιβάλλον» μου εξηγεί ο Μ.Σ, μέλος της κοινότητας, που διατηρεί σημαντική θέση εντός της ιεραρχίας του κλάδου των Καρακάς.
Σμύρνη
Μετά την εγκατάστασή τους στην Τουρκία, οι Σαμπεταϊστές διακρίθηκαν στη δημοσιογραφία, την πολιτική και το εμπόριο. Από τους κόλπους της κοινότητας ξεπήδησαν από πολύ νωρίς διανοούμενοι του εθνικιστικού χώρου, όπως η Χαλιντέ Εντίπ Αντιβάρ, δημοσιογράφοι, όπως ο Αχμέτ Εμίν Γιαλμάν, η Σαμπίχα Σερτέλ και ο Σεντάτ Σιμαβί, και δυναστείες επιχειρηματιών, όπως οι οικογένειες Ετζατζήμπασι και Ακκιόκ. Η επιτυχία των Ντονμέδων, που εν πολλοίς οφείλεται στην καλή μόρφωση και τις εμπειρίες τους από τη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε το φθόνο του τουρκικού κοινού. Μετά τη γενοκτονία των Αρμενίων και την έξοδο των Ελλήνων, οι μουσουλμάνοι ήλπιζαν πως θα αναλάμβαναν πια τα ηνία του εμπορίου. Είδαν όμως στην εμπροσθοφυλακή της οικονομικής ζωής μια ομάδα που ο εθνικισμός της νέας Δημοκρατίας – που παρά τη διακηρυγμένη εκκοσμίκευσή της έθετε το σουνιτικό Ισλάμ, μαζί με την τουρκική γλώσσα, ως βάση για την αποδοχή – και φυλετικά και θρησκευτικά «ξένους».
Ντονμέδες και Εβραίοι δεν είχαν ποτέ καλές σχέσεις. «Οι Μααμίν αποτελούμε ξεχωριστή θρησκευτική ομάδα, χωρισμένη στα τρία παρακλάδια της. Δεν είμαστε Εβραίοι, ούτε κρυπτο-Εβραίοι, και δε θέλουμε να θεωρούμαστε τέτοιοι» εξηγεί ο Μ.Σ. «Οι Σαμπεταϊστές θα μπορούσαν να επιστρέψουν στον εβραϊσμό αν ήθελαν, μετά την κατάργηση της Σαρία. Μόνο ένας όμως το έκανε, από την ανακήρυξη της Δημοκρατίας. Και να θέλαμε όμως να γυρίσουμε στον Εβραϊσμό, δε θα μας δέχονταν οι Ραββίνοι».
Τόσο οι Εβραίοι όσο και οι Σαμπεταϊστές αφοσιώθηκαν με πάθος στην εξυπηρέτηση του τουρκικού εθνικιστικού ιδεώδους, σε μία προσπάθεια να γίνουν αποδεκτοί. Η συνταγή, ωστόσο, δεν πέτυχε. Η τραγικότερη απόδειξη της αποτυχίας ήταν ο Φόρος Περιουσίας, που επιβλήθηκε το 1942. Ο υπολογισμός υπέρογκων ποσών δεν έπληξε μόνο τους Έλληνες, Αρμενίους και Εβραίους, αλλά και τους Ντονμέδες. Από το γεγονός ότι το κράτος γνώριζε τα μέλη της αίρεσης πολλοί συνάγουν το συμπέρασμα πως οι μυστικές υπηρεσίες τηρούσαν λίστες με τα ονόματα των μελών της αίρεσης. «Αν και η κοινωνία δεν γνωρίζει τους περισσότερους από εμάς, οι υπηρεσίες ασφαλείας μας έχουν καταγεγραμμένους, όπως και τους Αλεβίτες, τη φιλελεύθερη αυτή Ισλαμική αίρεση. Ξέρουν ποιοι είμαστε» λέει ο Μ.Σ.
Η κοινότητα επεβίωσε του Φόρου Περιουσίας, και πολλά μέλη της διακρίθηκαν σε κάθε τομέα της δημόσιας ζωής. Πολιτικές μορφές όπως η Ραχσάν Έτζεβιτ, ο Ισμαήλ Τζεμ [Ιπεκτσί], ο Κεμάλ Ντερβίς, ηθοποιοί, τραγουδιστές, συγγραφείς, στρατιωτικοί, διπλωμάτες, επιχειρηματίες όπως οι Cem Boyner και Dinç Bilgin προέρχονται από την κοινότητα αυτή των «Θεσσαλονικέων». Κάποιοι υπολογίζουν τα μέλη της σε 25 – 50 000 άτομα, αλλά οι διαφωνίες είναι πολύ έντονες σήμερα σχετικά με το εάν υφίσταται όντως κοινότητα και κοινοτική και θρησκευτική ζωή. Και ο ισχυρισμός ότι δήθεν ελέγχουν τη χώρα μοιάζει κωμικός, καθώς υπήρξαν πολλοί περισσότεροι οι Αλεβίτες και οι ελευθεροτέκτονες (όπως ο Ντεμιρέλ) που ανέλαβαν τα ηνία του κράτους.
«Τα πάντα ανήκουν στο παρελθόν, θρησκεία μας είναι η εκκοσμίκευση»
«Κρατούμε την καταγωγή μας κρυφή, επειδή η χώρα ολόκληρη έχει επιδοθεί σε ένα κυνήγι μαγισσών. Οι ισλαμιστές ειδικότερα μας αποδίδουν όλα τα στοιχεία και όλες τις ευθύνες που παραδοσιακά αποδίδονται στους Εβραίους από τους αντισημίτες. Φοβόμαστε» μου λέει ο νεαρός που έχει ρίζες Ντονμέ και συστήνεται με το ψευδώνυμο Barry Kapanci. Έχει τις ρίζες του στη γνωστή οικογένεια των Μααμίν, που μας άφησε τις δύο βίλλες στη Θεσσαλονίκη. «Μόνο το 10% των ονομάτων μας είναι κτυπητά. Εμείς είμαστε οι άτυχοι. Όσο για τους άλλους, δεν μπορείς να φανταστείς το μυστικό τους» λέει. «Και δε ζούσαν όλοι οι Μααμίν στη Θεσσαλονίκη. Πολλοί διέμεναν σε άλλες πόλεις της Μακεδονίας, στη Ρόδο, στη Βουλγαρία.
Η γιαγιά του πατέρα του Barry γεννήθηκε το 1910 στη βίλλα Αχμέτ Καπαντζή στη Θεσσαλονίκη. Η μητέρα του, που πέθανε νέα, όταν ο Barry ήταν έφηβος, ήταν Αμερικανίδα. Ο νεαρός εξηγεί πως από τα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας έλαβε τέλος, σε μεγάλο βαθμό, η παλαιότερη απαγόρευση των γάμων εκτός κοινότητας. «Ήμουν εννέα χρονών όταν ο πατέρας μου μού είπε το μυστικό. Τότε ζούσαμε στις ΗΠΑ» λέει ο Barry, που είναι μοναχοπαίδι. «Με κάθισε μπροστά του στον καναπέ και μου είπε πως οι πρόγονοί του ήταν όλοι Εβραίοι, που αναγκάσθηκαν να αλλάξουν θρησκεία το 17ο αιώνα. Ανέφερε και το όνομα του Μεσσία. Δε χρησιμοποίησε τη λέξη Μεσσίας, αλλά Προφήτης. Όλοι όσοι τον πίστεψαν, μου είπε, αναγκάσθηκαν να γίνουν Μουσουλμάνοι και να πάρουν Τουρκικά ονόματα για να ζήσουν. Αλλά έμεναν κρυφά Εβραίοι. Ταυτόχρονα με εξόρκισε να το κρατήσω μυστικό, να μην το πω σε κανένα».
Είναι όμως άπειρες οι οικογένειες που απέκρυψαν την καταγωγή αυτή από τα παιδιά τους. «Δυστυχώς μας μισούν όλοι, θρήσκοι, φασίστες, αριστεροί, για διαφορετικούς ο καθένας λόγους. Το να βγεις και να δηλώσεις την ταυτότητά σου δε θα σου έφερνε τίποτε καλό. Κάθε μήνα σχεδόν βγαίνει ένα νέο βιβλίο με δυσφημιστικό για μας περιεχόμενο. Εκθέτουν τα ονόματά μας. Μας εμπλέκουν σε κάθε είδος συνομωσίες». Ήδη από την εγκατάστασή τους στην Τουρκία, πολλοί γονείς θέλησαν να θάψουν την καταγωγή αυτή και όλες τις παραδόσεις και τα έθιμα της Σαμπεταϊκής θρησκείας, ώστε τα παιδιά τους να ενσωματωθούν στον εθνικό κορμό.
Ο G.O από τη Σμύρνη επιβεβαιώνει τα όσα λέει ο Barry Kapancı. «Ανακάλυψα μόνος μου στα δεκαπέντε μου ότι είχαμε αυτή την καταγωγή. Διασταύρωσα τις ιστορίες της γιαγιάς μου με ονόματα συγγενών μας, που όσοι μας κυνηγούν τους κατονομάζουν ως Σαμπεταϊστές. Και έτσι κατάλαβα» εξηγεί ο G.O. «Ο πατέρας μου είναι verde, μόνο η μητέρα μου είναι Μααμίν» εξηγεί, χρισιμοποιώντας για τον πατέρα του την ισπανική λέξη για το χρώμα πράσινο. Οι «Θεσσαλονικείς» τη χρησιμοποιούν για να δηλώσουν τους Τούρκους, καθώς το πράσινο είναι το χρώμα του Ισλάμ.
«Δεν κατάγονται όλοι οι Μααμίν από τη Θεσσαλονίκη. Ούτε ήταν όλοι μεγαλοαστοί. Η δική μου οικογένεια δεν έχει σχέση με εκείνη του Barry. Ήταν χωριάτες, και κατάγονταν από ένα χωριό κοντά στην Καβάλα. Το όνομα της γιαγιάς μου συγκαταλέγεται στον κλάδο των Καρακάς, όπως με πληροφόρησαν» λέει. «Μισώ τη γιαγιά μου. Πώς μπορεί να μας το έκρυψε; Αυτή δεν είναι μόνο δική της προσωπική ιστορία, αλλά ιστορία όλων μας. Είναι μια γριά εγωίστρια». Παραπονιέται πως είναι πάρα πολύ δύσκολο να ερευνήσεις την κοινότητα και να μάθεις για το πολιτιστικό της απόθεμα από παραδόσεις, ακόμη και αν έχεις καταγωγή Ντονμέ. «Όλοι είναι τρομοκρατημένοι, καθώς όσοι συνήθως ενδιαφέρονται για το παρελθόν μας είναι είτε για να μας στιγματίσουν, είτε από κάποιο νοσηρό ενδιαφέρον για τα όργια της Γιορτής του Αρνού. Το να πλησιάζεις και να ρωτάς τους Ντονμέ είναι σα να χώνεις ένα ραβδί μέσα σε μία τεράστια σφηγκοφωλιά. Πανικοβάλλονται, σε εχθρεύονται, σε απειλούν».
Ο G.O. έπαθε αρχικά σοκ όταν έμαθε τα της καταγωγής του, ενώ η μητέρα του έπαθε ακόμη μεγαλύτερο σοκ. Τον ικέτευσε να μην αποκαλύψει τίποτε στον κοινωνικό τους περίγυρο. Η γιαγιά του ακόμη αρνείται όσα της λέει, υπεκφεύγει και δεν επιβεβαιώνει τίποτε. «Αρνείται να απαντήσει σε ερωτήσεις, κάνει πως δεν καταλαβαίνει τι τη ρωτώ». Εκείνος λέει πως δεν τον απασχολεί. Δε φοβάται τους θρήσκους και τους φασίστες, ενώ θέλει να ζήσει μόνιμα στην Ιταλία.
Οι δύο νέοι αντιπροσωπεύουν δύο εντελώς διαφορετικές στάσεις έναντι στην ιδιαίτερη αυτή τους καταγωγή. Ο G.O ετοιμάζεται να αλλάξει θρησκεία, προσχωρώντας στον Εβραϊσμό. Έχει μάλιστα χτυπήσει στο μπράτσο ένα μεγάλο τατουάζ με τα εβραϊκά γράμματα עמת . Σχηματίζουν τη λέξη «emet», αλήθεια, στην εβραϊκή. Πρόκειται για καμπαλιστικό σύμβολο. «Αισθανόμουν μία έλξη για τον εβραϊσμό και πριν ακόμη μάθω για την καταγωγή μου. Τώρα στη Ρώμη ετοιμάζομαι να περάσω κατήχηση και μαθαίνω εβραϊκά. Στην ίδια την Τουρκία δε μου επιτρέπουν να αλλάξω. Η Αρχιραββινεία εδώ μεριμνά ιδιαίτερα να μη σχετίζεται με τους Μααμίν, για να μη τη συνδέει η κοινή γνώμη με όσες θεωρίες συνομωσίας μας καταλογίζουν.» Σε ολόκληρη την τουρκική ιστορία μόνο μία φορά επετράπη σε Μουσουλμάνο (Ντονμέ) να αλλαξοπιστήσει και να ασπασθεί τον Εβραϊσμό από τις εδώ ραββινικές αρχές. Πρόκειται για το συγγραφέα και ερευνητή Ιλγκάζ Ζορλού. «Αλλά ήδη πήγα στην αστυνομία και ζήτησα να αντικατασταθεί η λέξη Ισλάμ στην ταυτότητά μου με Εβραίος. Σήμερα μπορείς πια να δηλώσεις ό,τι θρησκεία επιθυμείς, και δε σε ρωτούν. Έκανα μία αίτηση και μου άλλαξαν αμέσως την καταχώρηση. Δεν αισθάνομαι Τούρκος και δεν επιθυμώ να με συγχέουν με αυτό το γκρουπ. Οι συγγενείς μου, πάλι, δεν αισθάνονται καθόλου Εβραίοι. Αισθάνονται Τούρκοι 100%, αλλά Τούρκοι χωρίς θρησκεία».
Ο Barry πάλι τονίζει πως δεν αισθάνεται καθόλου μειονότητα. «Δεν είμαι μειονότητα εθνικά, ίσως μόνο πολιτικά, καθώς για μένα και την οικογένειά μου οι αρχές του κοσμικού κράτους και ο απόλυτος περιορισμός της θρησκείας στην ιδιωτική ζωή έχουν μέγιστη σημασία» λέει. «Εβραίοι ήταν οι απώτεροι πρόγονοί μας. Εμείς δεν είμαστε Εβραίοι. Δεν είμαστε ούτε Μουσουλμάνοι. Είμαστε ίσως η πρώτη ομάδα παγκοσμίως που αποδέχθηκε ως θρησκεία της την ίδια την εκκοσμίκευση.» Για τον απόγονο των Kapancı, η περίπτωση του G.O. είναι μοναδική, κάτι που παραδέχεται και ο ίδιος ο φίλος του. «Από το 1880 και μετά, οι νέοι των Μααμίν εγκατέλειψαν σε μεγάλο βαθμό τη θρησκεία. Μόνο κάποιες ομάδες των Καρακάς, όπως ο Μ.Σ, τηρούν ακόμη κάποια έθιμα, γνωρίζουν κάποιες προσευχές. Οι περισσότερες οικογένειες θέλησαν να κάνουν τα παιδιά τους άθρησκους, μορφωμένους Τούρκους αστούς. Ακόμη και μετά την εγκατάλειψη των δοξασιών μας, οι οικογένειες διατήρησαν κάποια έθιμα, κάποιες φράσεις της djudeo – espanyol, ενώ έφτιαχναν σεφαρδίτικα φαγητά. Και αυτά όμως έχουν όλα χαθεί. Ακόμη και η απαγόρευση του γάμου εκτός της συγκεκριμένης ομάδας Μααμίν εξέλιπε πριν δύο γενιές. Η κοινότητα δεν υπάρχει πλέον ως κοινότητα. Επιβιώνουν μόνο κάποιες μνήμες, κάποια συνείδηση καταγωγής, ανάμεσα σε νέους που βλέπουν με νοσταλγία και ρομαντισμό την ιδιαιτερότητα αυτή της οικογενειακής τους ιστορίας».
Ο Barry προβλέπει πως σε σαράντα χρόνια το πολύ δε θα υπάρχει στην Τουρκία ούτε ένας Σαμπεταϊστής που να γνωρίζει τα έθιμα, τις προσευχές, τις δοξασίες της ομάδας. «Κανείς νέος εξάλλου δεν ενδιαφέρεται για την παλιά θρησκεία. Αυτό που μας ενώνει είναι η αντίθεσή μας στους Ισλαμιστές». Και τελικά; Ήταν ο Κεμάλ Ντονμέ; «Δεν το ξέρω. Δεν υπάρχει κανένα τέτοιο στοιχείο. Αλλά και να ήξερα κάτι σχετικά, δε θα το έλεγα. Θα επιβεβαίωνε όλες τις θεωρίες των ισλαμιστών, για έναν κρυπτο-Εβραίο που διέλυσε το Χαλιφάτο και ίδρυσε ένα κοσμικό κράτος. Αυτό το κοσμικό κράτος δεν είναι για Εβραίους. Είναι για τους Τούρκους, για όλους μας.»
Source : newstime
Τετάρτη 6 Απριλίου 2011
Ο Στέφανος Μάνος απαντά στο Economist
Οἱ τίτλοι τῶν ἄρθρων τῆς «Ἑστίας» τοῦ τελευταίου δεκαήμερου εἶναι χαρακτηριστικοί τῆς εὔλογης ἀνησυχίας πού προκαλεῖ ἡ συμπεριφορά τῆς κυβέρνησης: «Ὁδηγούμεθα σέ ἀδιέξοδο», «Δέν πείθει ὁ πρωθυπουργός», «Μετεξεταστέοι οἱ κυβερνῶντες», «Συνταγή καταστροφῆς», «Εἰσπρακτικό Βατερλώ», «Δέν ὑπάρχει ἐθνικό ὅραμα». Τήν ἀνησυχία ἐπέτεινε τό ἄρθρο τοῦ τελευταίου Economist:«παραδεχτεῖτε το, ἡ Ἑλλάδα εἶναι χρεωκοπημένηκαί πρέπει νά ἀναδιαρθρώσει τό χρέος της καί οἱ δανειστές της νά εἰσπράξουν λιγότερα ἀπό ὅσα δάνεισαν».
Τό Spiegel ἰσχυρίζεται ὅτι καί τό ΔΝΤ ἀμφιβάλλει πιά ὅτι ἡ Ἑλλάδα θά μπορέσει νά ἐξυγιάνει τήν οἰκονομία της.Ἀπαντώντας σέ αὐτό τόν καταιγισμό ἀπαισιόδοξων προβλέψεων ὁ Πρωθυπουργός καί ὁ ὑπουργός Οἰκονομικῶν Γ. Παπακωνσταντίνου ἀρκέστηκαν νά ἀποκλείσουν κατηγορηματικά τό ἐνδεχόμενο ἀναδιάρθρωσης τοῦ χρέους τῆς Ἑλλάδας. Καί ἀπό τούς δύο διαφεύγει ὅτι ἡ αἰτία τῶν ἀπαισιόδοξων προβλέψεων εἶναι οἱ ἴδιοι. Ἄν τό ΔΝΤ ἀμφιβάλλει ὅτι ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νά ἐξυγιανθεῖ ὀφείλεται στό γεγονός ὅτι ὁ Πρωθυπουργός δέν δείχνει διατεθειμένος νά κάνει ὅ,τι οἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν. Ἐδῶ καί 20 χρόνια ὑποστηρίζω τήν ἀνάγκη περιορισμοῦ τῆς κρατικῆς δαπάνης. Εἰς μάτην ὅμως. Ἡ κυβέρνηση δέν διανοεῖται νά θίξει «τά κεκτημένα» καί «τά κατεστημένα». Ὅπως ἄλλωστε δέν διανοεῖτο καί ἡ προηγούμενη κυβέρνηση τοῦ κ. Καραμανλῆ. Ἔστω καί ἄν ἔτσι ὁδηγούμαστε στή βέβαιη χρεωκοπία.
Οἱ ὑπέρ τρίτων ἐπιβαρύνσεις
Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι κάθε περικοπή δαπάνης πλήττει τούς ἀνθρώπους γιά τούς ὁποίους ἡ δαπάνη αὐτή εἶναιἔσοδο. Αὐτοί θά διαμαρτύρονται. Εἶναι ὅμως οἱ λίγοι γιά τούς ὁποίους θυσιάζονται οἱ πολλοί. Ἡ κυβέρνηση θάπρέπει νά κλείσει τά αὐτιά της καί νά προχωρήσει στίς περικοπές ἐξηγώντας κάθε φορά γιατί κάθε συγκεκριμένη περικοπή εἶναι ἠθικά δικαιολογημένη καί κατά τό δυνατό δίκαια κατανεμημένη. Μετά ἀπό κάθε περικοπή θά πρέπει νά θυμόμαστε ὅτι ἄν δέν κόψουμε τίς δαπάνες, θά χρεωκοπήσουμε (ὑπάρχουν δυστυχῶς πολλοί ἀνόητοι πού ἀντιμετωπίζουν τή χρεωκοπία καί τό τρομερό τίμημα πού θά κληθοῦμε νά πληρώσουμε μέ ἐλαφρότητα). Κάθε φορά πού διαφημίζεται ἕνα προϊόν, τό 21,5% τῆς δαπάνης ἀποτελεῖ ἔσοδο τοῦ ταμείου τῶν δημοσιογράφων. Δικαιολογεῖται ἠθικά αὐτή ἡ δαπάνη; Εἶναι δίκαιη; Γιατί νά μή φροντίζουν τή σύνταξή τους, μόνοι τους, οἱ δημοσιογράφοι καί οἱ ἐργοδότες τους ἀντί νά ἐπιβαρύνουν τίς τιμές πού πληρώνουν οἱ καταναλωτές;
Κάθε πράξη στήν ὁποία ἀναμειγνύεται δικηγόρος ἐπιβαρύνεται μέ μιά δαπάνη ὑπέρ τοῦ Ταμείου τῶννομικῶν. Γιατί δέν πληρώνουν τό Ταμεῖο τους οἱ ἴδιοι οἱ δικηγόροι ἀπό τά δικά τους εἰσοδήματα; Τό κράτος ἐπιχορηγεῖ τό Ταμεῖο τῶν ἐργαζομένων στή ΔΕΗ μέ 700 ἑκ. εὐρώ ἐτησίως μέ λεφτά πού παίρνει ἀπό τούς πολίτες τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα. Οἱ πολλοί πληρώνουν γιά τούς λίγους. Σέ ποιά ἠθική βάση στηρίζεται αὐτή ἡ ἐπιβάρυνση; Εἶναι δίκαιη;
Τό κράτος ἔχει ἐγγυηθεῖ στούς φαρμακοποιούς ὑψηλά ποσοστά κέρδους πού τούς καταβάλλονται ἀπό τά Ταμεῖα μέ λεφτά τῶν πολιτῶν. Σέ ἕνα φάρμακο μέ χονδρική τιμή 1.000 εὐρώ ὁ φαρμακοποιός κερδίζει 350 εὐρώ, ἐνῶ o σουηδός φαρμακοποιός κερδίζει 15,5 εὐρώ. Εἶναι ἠθικό; εἶναι δίκαιο; Ἡ καθιέρωση τοῦ σουηδικοῦ συστήματος θά ἐλάφρυνε τήν ἐπιβάρυνση τῶν πολιτῶν κατά 1,5 δίς εὐρώ ἐτησίως. Ὅλα τά παραπάνω παραδείγματα ἐντάσσονται στή γενική κατηγορία τῶν ὑπέρ τρίτων ἐπιβαρύνσεων. Ἑκατοντάδες τέτοιες ἐπιβαρύνσεις ὑπέρ προνομιούχων τρίτων ἔχουν θεσπιστεῖ ἀπό τό πολιτικό σύστημα. Κανείς δέν γνωρίζει τό συνολικό ποσό τῆς ἐπιβάρυνσης, κυρίως διότι οἱ ὠφελούμενοι δέν ἐπιθυμοῦν νά γίνει γνωστό.
Χωρίς πάντως δυσκολία μπορεῖ νά ἐντοπιστεῖ δαπάνη –μεγαλύτερη ἀπό 10 δίς ἐτησίως– πού βαρύνει τούςπολλούς εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως πρός ὄφελος πολύ πολύ λιγότερων. Κατά τή γνώμη μου πρέπει νά καταργηθοῦν ὅλες ἀνεξαιρέτως οἱ ὑπέρ τρίτων ἐπιβαρύνσεις μέ μιά ἁπλή διάταξη νόμου. Ἀφοῦ καταργηθοῦν ὅλες, ἄν ὑπάρχουν δυό τρεῖς πού πρέπει νά διατηρηθοῦν, ἄς θεσμοθετηθοῦν ἐκ νέου.
Ἡ μισθολογική δαπάνη
Μιά ἄλλη κατηγορία δαπανῶν ἀφορᾶ τά εἰσοδήματα ὅσων ἐργάζονται στό Δημόσιο καί τίς ΔΕΚΟ. Μετά τίςπρόσφατες περικοπές –λόγω μνημονίου– ἡ κατά κεφαλή δαπάνη μισθοδοσίας στίς ΔΕΚΟ εἶναι περίπου τρεῖςφορές –καί στό Δημόσιο δύο φορές– μεγαλύτερη ἀπό τή δαπάνη μισθοδοσίας στόν ἰδιωτικό τομέα. Τή μισθοδοσία στό Δημόσιο καί στίς ΔΕΚΟ πληρώνουν, σέ τελική ἀνάλυση, οἱ πολίτες τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα. Οἱ φτωχότεροι συντηροῦν τούς πλουσιότερους! Εἶναι ἡ κατάσταση αὐτή ἠθική; Εἶναι δίκαιη;
Δέν εἶναι ὅμως μόνο ἡ τεράστια διαφορά τῆς μισθολογικῆς δαπάνης, εἶναι καί τό γεγονός ὅτι στό Δημόσιοκαί στίς ΔΕΚΟ –κατά μέσον ὅρο– γιά τή δουλειά ἑνός πληρώνονται δύο. Ὁ δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Μπου-τάρης, ὁ μόνος ἴσως εἰλικρινής, εἶπε ὅτι στό δῆμο του ἀμείβονται 5.000 ἄνθρωποι, ἐνῶ θά μποροῦσε θαυμάσιανά γίνει ἡ δουλειά μέ 2.000! Κάντε τόν λογαριασμό: Ἡ μισθολογική δαπάνη εἶναι 2 μέ 3 φορές ὑψηλότερη ἀπό ὅ,τι στόν ἰδιωτικό τομέα καί πληρώνονται δύο φορές περισσότεροι ἀπό ὅ,τι χρειάζονται. Οἱ πολίτες λοιπόν τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα πληρώνουν 4 ἕως 6 φορές περισσότερα ἀπό ὅσα θά ἔπρεπε. Εἶναι ἠθικό; εἶναι δίκαιο; εἶναι ἀποτελεσματικό; Καί σέ αὐτή τήν κατηγορία δαπανῶν, ἡ συνολική περιττή δαπάνη πού βαρύνει τούς πολλούς καί ὠφελεῖ λίγους ὑπερβαίνει τά 10 δίς εὐρώ ἐτησίως.
Γραφειοκρατία-φοροδιαφυγή
Ἡ τρίτη κατηγορία δαπανῶν εἶναι οἱ δαπάνες πού προκαλοῦνται ἀπό τήν ἔλλειψη τοῦ μετρήματος, ἀπό τίςκλεψιές, τά λαδώματα καί τήν ἀπερίγραπτη πολυπλοκότητα καί ἠλιθιότητα τῆς γραφειοκρατίας. Τό οἰκονομικό χάος στά νοσοκομεῖα, οἱ ὑπερτιμολογήσεις στίς προμήθειες τοῦ Δημοσίου εἶναι γνωστά παραδείγματα γιά τά ὁποῖα ὑπάρχουν καί κάποιες ἐκτιμήσεις. Πολύ λιγότερο ἔχει ἐκτιμηθεῖ ἡ δαπάνη πού βαρύνει ὅλη τήν κοινωνία ἐξ αἰτίας τῆς ἀπώλειας χρόνου (ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα!) πού προκαλεῖται ἀπό τήν πολυπλοκότητα τῆς γραφειοκρατίας («περάστε γιά ὑπόθεσή σας») καί ἀπό τήν προκλητική ἀνοχή τῆς ἀστυνομίας ἀπέναντι στήν παράνομη στάθμευση, στίς πορεῖες καί στίς καταλήψεις. Ἐκτιμῶ ὅτι μέ στοιχειῶδες νοικοκύρεμα μποροῦν εὔκολα νά ἐξοικονομηθοῦν περισσότερα ἀπό 5 δίς εὐρώ ἐτησίως. Διαιρέστε τούς φόρους πού πληρώνετε σέ τρεῖς ὁμάδες.
Στήν πρώτη περιλαμβάνονται οἱ φόροι πού ἀντιστοιχοῦν στίς δαπάνες πού θά ἔκανε τό κράτος ἄνπλήρωνε μέ ὅρους τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας αὐστηρά μόνο ὅσους χρειάζεται γιά νά κάνουν τή δουλειά. Στόν δεύτερο πίνακα θά βάλετε τά ποσά πού ἀντιστοιχοῦν στίς πληρωμές πού κάνει τό κράτος στούς ὑπεράριθμους πού ἔχει προσλάβει καί τά ποσά μέ τά ὁποῖα τούς πληρώνει πάνω ἀπό τά ἐπίπεδα τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα. Τέλος στόν τρίτο πίνακα βάλτε τά ποσά πού πληρώνετε γιά νά καλυφθοῦν οἱ ὑπερτιμολογήσεις, οἱ κλεψιές καί τό ἔλλειμμα στά ἔσοδα πού δημιουργοῦν οἱ φοροφυγάδες (κάθε φορά πού τό κράτος κάνει φορολογικές ρυθμίσεις κυνηγάει αὐτούς πού συνήθως πληρώνουν καί εὐνοεῖ τούς φοροφυγάδες). Ἄν δηλαδή εἶστε φορολογούμενος θεωρεῖστε τή φοροδιαφυγή ὡς δική σας δαπάνη. Ἄν πληρώνατε 1.000 εὐρώ ἐτησίως σέ φόρους, πῶς θά κατανέματε τό ποσό αὐτό στούς 3 πίνακες; Πρόχειρα θά ἔλεγα 450 εὐρώ στόν πρῶτο πίνακα, 350 στόν δεύτερο καί 200 στόν τρίτο. Κάθε φορολογούμενος τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα εἶναι ἐνδεχόμενο νά κάνει τή σκέψη, ἔστω ἀσυναισθήτως, ὅτι τό κράτος τοῦ παίρνει ἐκβιαστικά 1.000 εὐρώ ἐνῶ χρειάζεται κανονικά μόνο 450. Τόν ἐξοντώνει φορολογικά μέ τά ὑπόλοιπα 550 προκειμένου νά μή θίξει «τά κεκτημένα» καί «τά κατεστημένα».Ὑποστηρίζω ὅτι δέν θά ὑπάρξει μείωση τῆς φορο διαφυγῆς ὅσο διατηρεῖται ἡ πολυπλοκότητα τοῦ συστήματος καί κυρίως ἡ πεποίθηση ὅτι τό κράτος δαπανᾶ ἀσύστολα χωρίς νά ὑπάρχει ἠθικό ὑπόβαθρο γιά τίς δα-πάνες του καί χωρίς νά τηρεῖται ἡ ἀρχή τῆς δίκαιης κατανομῆς τῶν βαρῶν.
Πρωτογενές πλεόνασμα
Εἴμαστε στήν ἀρχή τοῦ τέταρτου μήνα τοῦ 2011. Μέ μόλις 10 ἀπό τά 25 δίς εὐρώ πού ἄνετα μποροῦν νά περικοποῦν, ἡ χρονιά θά μποροῦσε νά τελειώσει μέ πρωτογενές πλεόνασμα καί νά ἀλλάξει ἄρδην ἡ ψυχολογία τῶν ἀγορῶν. Ἄν μάλιστα συνδυαστοῦν οἱ περικοπές τῶν κρατικῶν δαπανῶν μέ γρήγορες καί ἀποφασιστικές διαρθρωτικές ἀλλαγές (ἁπλοποιήσεις, ἀποκρατικοποιήσεις, ἰδιωτικοποιήσεις, πώληση ἀκίνητης περιουσίας, ἀπελευθέρωση ἐπαγγελμάτων, περιορισμό τῆς συνδικαλιστικῆς ἀσυδοσίας, ἄνοιγμα ἀγορῶν, μεγαλύτερη ἐργασιακή εὐελιξία στό Δημόσιο καί στίς ΔΕΚΟ, κ.λπ.) ἡ Ἑλλάδα θά μποροῦσε μέχρι τό τέλος τοῦ χρόνου νά διαψεύσει ὅλες τίς ἀρνητικές προσδοκίες.
– Ὁ Economist σφάλλει ὅταν ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ κυ-βέρνησή μας ἔκανε ἡρωικές περικοπές δαπανῶν. Οἱ περικοπές ἦταν ἐν πολλοῖς ἄδικες καί καθόλου ἡρωικές. Σφάλλει ἐπίσης ὅταν ἰσχυρίζεται ὅτι μιά καί ἡ ἀναδιάρθρωση τοῦ χρέους εἶναι ἀναπόφευκτη, ἄς γίνει μιά ὥρα ἀρχύτερα. Ἡ ἀναδιάρθρωση θά καταστεῖ ἀναπόφευκτη μόνο ἄν ἡ κυβέρνησή μας συνεχίσει ὅ,τι κάνει: νά ξεζουμίζει τούς ἀσθενέστερους γιά νά συντηρεῖ τούς πλουσιότερους.
Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι τό κόστος τῆς πολιτικῆς πού εἰσηγοῦμαι θά εἶναι μεγάλο. Θά ἔχει ὅμως θετικό ἀποτέλεσμα. Σέ δύο μόλις χρόνια ἡ Ἑλλάδα, ἔχοντας διαψεύσει ὅλες τίς κακές προβλέψεις, θά βρίσκεται –ἀνανεωμένη καί ζωντανή– σέ τροχιά γρήγορης ἀνάπτυξης. Ὅσοι ὑποστοῦν σήμερα τό κόστος θά πρέπει νά θυμοῦνται ὅτι γιά πολλά χρόνια προεξοφλοῦσαν τά μελλοντικά εἰσοδήματα τῶν πολιτῶν τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα πού εἶναι ἀσθενέστεροι. Τώρα θά πρέπει νά κάνουν ὑπομονή καί θυσίες γιά νά μπορέσουν νά πάρουν τό μερίδιό τους ὅτανἡ Ἑλλάδα συνέλθει.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΝΟΣ
αναδημοσίευση απο την Εστία
Τό Spiegel ἰσχυρίζεται ὅτι καί τό ΔΝΤ ἀμφιβάλλει πιά ὅτι ἡ Ἑλλάδα θά μπορέσει νά ἐξυγιάνει τήν οἰκονομία της.Ἀπαντώντας σέ αὐτό τόν καταιγισμό ἀπαισιόδοξων προβλέψεων ὁ Πρωθυπουργός καί ὁ ὑπουργός Οἰκονομικῶν Γ. Παπακωνσταντίνου ἀρκέστηκαν νά ἀποκλείσουν κατηγορηματικά τό ἐνδεχόμενο ἀναδιάρθρωσης τοῦ χρέους τῆς Ἑλλάδας. Καί ἀπό τούς δύο διαφεύγει ὅτι ἡ αἰτία τῶν ἀπαισιόδοξων προβλέψεων εἶναι οἱ ἴδιοι. Ἄν τό ΔΝΤ ἀμφιβάλλει ὅτι ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νά ἐξυγιανθεῖ ὀφείλεται στό γεγονός ὅτι ὁ Πρωθυπουργός δέν δείχνει διατεθειμένος νά κάνει ὅ,τι οἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν. Ἐδῶ καί 20 χρόνια ὑποστηρίζω τήν ἀνάγκη περιορισμοῦ τῆς κρατικῆς δαπάνης. Εἰς μάτην ὅμως. Ἡ κυβέρνηση δέν διανοεῖται νά θίξει «τά κεκτημένα» καί «τά κατεστημένα». Ὅπως ἄλλωστε δέν διανοεῖτο καί ἡ προηγούμενη κυβέρνηση τοῦ κ. Καραμανλῆ. Ἔστω καί ἄν ἔτσι ὁδηγούμαστε στή βέβαιη χρεωκοπία.
Οἱ ὑπέρ τρίτων ἐπιβαρύνσεις
Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι κάθε περικοπή δαπάνης πλήττει τούς ἀνθρώπους γιά τούς ὁποίους ἡ δαπάνη αὐτή εἶναιἔσοδο. Αὐτοί θά διαμαρτύρονται. Εἶναι ὅμως οἱ λίγοι γιά τούς ὁποίους θυσιάζονται οἱ πολλοί. Ἡ κυβέρνηση θάπρέπει νά κλείσει τά αὐτιά της καί νά προχωρήσει στίς περικοπές ἐξηγώντας κάθε φορά γιατί κάθε συγκεκριμένη περικοπή εἶναι ἠθικά δικαιολογημένη καί κατά τό δυνατό δίκαια κατανεμημένη. Μετά ἀπό κάθε περικοπή θά πρέπει νά θυμόμαστε ὅτι ἄν δέν κόψουμε τίς δαπάνες, θά χρεωκοπήσουμε (ὑπάρχουν δυστυχῶς πολλοί ἀνόητοι πού ἀντιμετωπίζουν τή χρεωκοπία καί τό τρομερό τίμημα πού θά κληθοῦμε νά πληρώσουμε μέ ἐλαφρότητα). Κάθε φορά πού διαφημίζεται ἕνα προϊόν, τό 21,5% τῆς δαπάνης ἀποτελεῖ ἔσοδο τοῦ ταμείου τῶν δημοσιογράφων. Δικαιολογεῖται ἠθικά αὐτή ἡ δαπάνη; Εἶναι δίκαιη; Γιατί νά μή φροντίζουν τή σύνταξή τους, μόνοι τους, οἱ δημοσιογράφοι καί οἱ ἐργοδότες τους ἀντί νά ἐπιβαρύνουν τίς τιμές πού πληρώνουν οἱ καταναλωτές;
Κάθε πράξη στήν ὁποία ἀναμειγνύεται δικηγόρος ἐπιβαρύνεται μέ μιά δαπάνη ὑπέρ τοῦ Ταμείου τῶννομικῶν. Γιατί δέν πληρώνουν τό Ταμεῖο τους οἱ ἴδιοι οἱ δικηγόροι ἀπό τά δικά τους εἰσοδήματα; Τό κράτος ἐπιχορηγεῖ τό Ταμεῖο τῶν ἐργαζομένων στή ΔΕΗ μέ 700 ἑκ. εὐρώ ἐτησίως μέ λεφτά πού παίρνει ἀπό τούς πολίτες τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα. Οἱ πολλοί πληρώνουν γιά τούς λίγους. Σέ ποιά ἠθική βάση στηρίζεται αὐτή ἡ ἐπιβάρυνση; Εἶναι δίκαιη;
Τό κράτος ἔχει ἐγγυηθεῖ στούς φαρμακοποιούς ὑψηλά ποσοστά κέρδους πού τούς καταβάλλονται ἀπό τά Ταμεῖα μέ λεφτά τῶν πολιτῶν. Σέ ἕνα φάρμακο μέ χονδρική τιμή 1.000 εὐρώ ὁ φαρμακοποιός κερδίζει 350 εὐρώ, ἐνῶ o σουηδός φαρμακοποιός κερδίζει 15,5 εὐρώ. Εἶναι ἠθικό; εἶναι δίκαιο; Ἡ καθιέρωση τοῦ σουηδικοῦ συστήματος θά ἐλάφρυνε τήν ἐπιβάρυνση τῶν πολιτῶν κατά 1,5 δίς εὐρώ ἐτησίως. Ὅλα τά παραπάνω παραδείγματα ἐντάσσονται στή γενική κατηγορία τῶν ὑπέρ τρίτων ἐπιβαρύνσεων. Ἑκατοντάδες τέτοιες ἐπιβαρύνσεις ὑπέρ προνομιούχων τρίτων ἔχουν θεσπιστεῖ ἀπό τό πολιτικό σύστημα. Κανείς δέν γνωρίζει τό συνολικό ποσό τῆς ἐπιβάρυνσης, κυρίως διότι οἱ ὠφελούμενοι δέν ἐπιθυμοῦν νά γίνει γνωστό.
Χωρίς πάντως δυσκολία μπορεῖ νά ἐντοπιστεῖ δαπάνη –μεγαλύτερη ἀπό 10 δίς ἐτησίως– πού βαρύνει τούςπολλούς εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως πρός ὄφελος πολύ πολύ λιγότερων. Κατά τή γνώμη μου πρέπει νά καταργηθοῦν ὅλες ἀνεξαιρέτως οἱ ὑπέρ τρίτων ἐπιβαρύνσεις μέ μιά ἁπλή διάταξη νόμου. Ἀφοῦ καταργηθοῦν ὅλες, ἄν ὑπάρχουν δυό τρεῖς πού πρέπει νά διατηρηθοῦν, ἄς θεσμοθετηθοῦν ἐκ νέου.
Ἡ μισθολογική δαπάνη
Μιά ἄλλη κατηγορία δαπανῶν ἀφορᾶ τά εἰσοδήματα ὅσων ἐργάζονται στό Δημόσιο καί τίς ΔΕΚΟ. Μετά τίςπρόσφατες περικοπές –λόγω μνημονίου– ἡ κατά κεφαλή δαπάνη μισθοδοσίας στίς ΔΕΚΟ εἶναι περίπου τρεῖςφορές –καί στό Δημόσιο δύο φορές– μεγαλύτερη ἀπό τή δαπάνη μισθοδοσίας στόν ἰδιωτικό τομέα. Τή μισθοδοσία στό Δημόσιο καί στίς ΔΕΚΟ πληρώνουν, σέ τελική ἀνάλυση, οἱ πολίτες τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα. Οἱ φτωχότεροι συντηροῦν τούς πλουσιότερους! Εἶναι ἡ κατάσταση αὐτή ἠθική; Εἶναι δίκαιη;
Δέν εἶναι ὅμως μόνο ἡ τεράστια διαφορά τῆς μισθολογικῆς δαπάνης, εἶναι καί τό γεγονός ὅτι στό Δημόσιοκαί στίς ΔΕΚΟ –κατά μέσον ὅρο– γιά τή δουλειά ἑνός πληρώνονται δύο. Ὁ δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Μπου-τάρης, ὁ μόνος ἴσως εἰλικρινής, εἶπε ὅτι στό δῆμο του ἀμείβονται 5.000 ἄνθρωποι, ἐνῶ θά μποροῦσε θαυμάσιανά γίνει ἡ δουλειά μέ 2.000! Κάντε τόν λογαριασμό: Ἡ μισθολογική δαπάνη εἶναι 2 μέ 3 φορές ὑψηλότερη ἀπό ὅ,τι στόν ἰδιωτικό τομέα καί πληρώνονται δύο φορές περισσότεροι ἀπό ὅ,τι χρειάζονται. Οἱ πολίτες λοιπόν τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα πληρώνουν 4 ἕως 6 φορές περισσότερα ἀπό ὅσα θά ἔπρεπε. Εἶναι ἠθικό; εἶναι δίκαιο; εἶναι ἀποτελεσματικό; Καί σέ αὐτή τήν κατηγορία δαπανῶν, ἡ συνολική περιττή δαπάνη πού βαρύνει τούς πολλούς καί ὠφελεῖ λίγους ὑπερβαίνει τά 10 δίς εὐρώ ἐτησίως.
Γραφειοκρατία-φοροδιαφυγή
Ἡ τρίτη κατηγορία δαπανῶν εἶναι οἱ δαπάνες πού προκαλοῦνται ἀπό τήν ἔλλειψη τοῦ μετρήματος, ἀπό τίςκλεψιές, τά λαδώματα καί τήν ἀπερίγραπτη πολυπλοκότητα καί ἠλιθιότητα τῆς γραφειοκρατίας. Τό οἰκονομικό χάος στά νοσοκομεῖα, οἱ ὑπερτιμολογήσεις στίς προμήθειες τοῦ Δημοσίου εἶναι γνωστά παραδείγματα γιά τά ὁποῖα ὑπάρχουν καί κάποιες ἐκτιμήσεις. Πολύ λιγότερο ἔχει ἐκτιμηθεῖ ἡ δαπάνη πού βαρύνει ὅλη τήν κοινωνία ἐξ αἰτίας τῆς ἀπώλειας χρόνου (ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα!) πού προκαλεῖται ἀπό τήν πολυπλοκότητα τῆς γραφειοκρατίας («περάστε γιά ὑπόθεσή σας») καί ἀπό τήν προκλητική ἀνοχή τῆς ἀστυνομίας ἀπέναντι στήν παράνομη στάθμευση, στίς πορεῖες καί στίς καταλήψεις. Ἐκτιμῶ ὅτι μέ στοιχειῶδες νοικοκύρεμα μποροῦν εὔκολα νά ἐξοικονομηθοῦν περισσότερα ἀπό 5 δίς εὐρώ ἐτησίως. Διαιρέστε τούς φόρους πού πληρώνετε σέ τρεῖς ὁμάδες.
Στήν πρώτη περιλαμβάνονται οἱ φόροι πού ἀντιστοιχοῦν στίς δαπάνες πού θά ἔκανε τό κράτος ἄνπλήρωνε μέ ὅρους τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας αὐστηρά μόνο ὅσους χρειάζεται γιά νά κάνουν τή δουλειά. Στόν δεύτερο πίνακα θά βάλετε τά ποσά πού ἀντιστοιχοῦν στίς πληρωμές πού κάνει τό κράτος στούς ὑπεράριθμους πού ἔχει προσλάβει καί τά ποσά μέ τά ὁποῖα τούς πληρώνει πάνω ἀπό τά ἐπίπεδα τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα. Τέλος στόν τρίτο πίνακα βάλτε τά ποσά πού πληρώνετε γιά νά καλυφθοῦν οἱ ὑπερτιμολογήσεις, οἱ κλεψιές καί τό ἔλλειμμα στά ἔσοδα πού δημιουργοῦν οἱ φοροφυγάδες (κάθε φορά πού τό κράτος κάνει φορολογικές ρυθμίσεις κυνηγάει αὐτούς πού συνήθως πληρώνουν καί εὐνοεῖ τούς φοροφυγάδες). Ἄν δηλαδή εἶστε φορολογούμενος θεωρεῖστε τή φοροδιαφυγή ὡς δική σας δαπάνη. Ἄν πληρώνατε 1.000 εὐρώ ἐτησίως σέ φόρους, πῶς θά κατανέματε τό ποσό αὐτό στούς 3 πίνακες; Πρόχειρα θά ἔλεγα 450 εὐρώ στόν πρῶτο πίνακα, 350 στόν δεύτερο καί 200 στόν τρίτο. Κάθε φορολογούμενος τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα εἶναι ἐνδεχόμενο νά κάνει τή σκέψη, ἔστω ἀσυναισθήτως, ὅτι τό κράτος τοῦ παίρνει ἐκβιαστικά 1.000 εὐρώ ἐνῶ χρειάζεται κανονικά μόνο 450. Τόν ἐξοντώνει φορολογικά μέ τά ὑπόλοιπα 550 προκειμένου νά μή θίξει «τά κεκτημένα» καί «τά κατεστημένα».Ὑποστηρίζω ὅτι δέν θά ὑπάρξει μείωση τῆς φορο διαφυγῆς ὅσο διατηρεῖται ἡ πολυπλοκότητα τοῦ συστήματος καί κυρίως ἡ πεποίθηση ὅτι τό κράτος δαπανᾶ ἀσύστολα χωρίς νά ὑπάρχει ἠθικό ὑπόβαθρο γιά τίς δα-πάνες του καί χωρίς νά τηρεῖται ἡ ἀρχή τῆς δίκαιης κατανομῆς τῶν βαρῶν.
Πρωτογενές πλεόνασμα
Εἴμαστε στήν ἀρχή τοῦ τέταρτου μήνα τοῦ 2011. Μέ μόλις 10 ἀπό τά 25 δίς εὐρώ πού ἄνετα μποροῦν νά περικοποῦν, ἡ χρονιά θά μποροῦσε νά τελειώσει μέ πρωτογενές πλεόνασμα καί νά ἀλλάξει ἄρδην ἡ ψυχολογία τῶν ἀγορῶν. Ἄν μάλιστα συνδυαστοῦν οἱ περικοπές τῶν κρατικῶν δαπανῶν μέ γρήγορες καί ἀποφασιστικές διαρθρωτικές ἀλλαγές (ἁπλοποιήσεις, ἀποκρατικοποιήσεις, ἰδιωτικοποιήσεις, πώληση ἀκίνητης περιουσίας, ἀπελευθέρωση ἐπαγγελμάτων, περιορισμό τῆς συνδικαλιστικῆς ἀσυδοσίας, ἄνοιγμα ἀγορῶν, μεγαλύτερη ἐργασιακή εὐελιξία στό Δημόσιο καί στίς ΔΕΚΟ, κ.λπ.) ἡ Ἑλλάδα θά μποροῦσε μέχρι τό τέλος τοῦ χρόνου νά διαψεύσει ὅλες τίς ἀρνητικές προσδοκίες.
– Ὁ Economist σφάλλει ὅταν ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ κυ-βέρνησή μας ἔκανε ἡρωικές περικοπές δαπανῶν. Οἱ περικοπές ἦταν ἐν πολλοῖς ἄδικες καί καθόλου ἡρωικές. Σφάλλει ἐπίσης ὅταν ἰσχυρίζεται ὅτι μιά καί ἡ ἀναδιάρθρωση τοῦ χρέους εἶναι ἀναπόφευκτη, ἄς γίνει μιά ὥρα ἀρχύτερα. Ἡ ἀναδιάρθρωση θά καταστεῖ ἀναπόφευκτη μόνο ἄν ἡ κυβέρνησή μας συνεχίσει ὅ,τι κάνει: νά ξεζουμίζει τούς ἀσθενέστερους γιά νά συντηρεῖ τούς πλουσιότερους.
Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι τό κόστος τῆς πολιτικῆς πού εἰσηγοῦμαι θά εἶναι μεγάλο. Θά ἔχει ὅμως θετικό ἀποτέλεσμα. Σέ δύο μόλις χρόνια ἡ Ἑλλάδα, ἔχοντας διαψεύσει ὅλες τίς κακές προβλέψεις, θά βρίσκεται –ἀνανεωμένη καί ζωντανή– σέ τροχιά γρήγορης ἀνάπτυξης. Ὅσοι ὑποστοῦν σήμερα τό κόστος θά πρέπει νά θυμοῦνται ὅτι γιά πολλά χρόνια προεξοφλοῦσαν τά μελλοντικά εἰσοδήματα τῶν πολιτῶν τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα πού εἶναι ἀσθενέστεροι. Τώρα θά πρέπει νά κάνουν ὑπομονή καί θυσίες γιά νά μπορέσουν νά πάρουν τό μερίδιό τους ὅτανἡ Ἑλλάδα συνέλθει.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΝΟΣ
αναδημοσίευση απο την Εστία
Οι φόβοι της Τουρκίας από την ένταση μεταξύ Σουνιτών - Σιιτών
Κλιμάκωση της έξαρσης του φανατισμού φοβάται ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου στις χώρες Κόλπου και της Μέσης Ανατολής και προειδοποίησε, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Μπαχρέιν, για τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης της περιοχής.
"Είμαστε ενάντια σε κάθε φανατική έξαρση στην περιοχή μας ", δήλωσε στην κοινή συνέντευξη τύπου που παραχώρησε με τον ομόλογό του της κυβέρνησης του Μπαχρέιν , Αχμάντ αλ-Κχαλίφα, και πρόσθεσε: "Το Μπαχρέιν και οι χώρες του Κόλπου, είναι η ραχοκοκαλιά της σταθερότητας σε αυτή την περιοχή και για αυτό δεν επιθυμούμε να καλλιεργείται κάθε είδους ένταση σε αυτό το γεωστρατηγικά αλλά και οικονομικά πολύ σημαντικό τμήμα του πλανήτη".
Επίσης ο Νταβούτογλου επεσήμανε ότι το Μπαχρέιν, αποτελούσε κατά το παρελθόν, ένα καλό παράδειγμα αρμονικής συμβίωσης Σιϊτών, Σουνιτών και πιστών από άλλα δόγματα και επισήμανε την ανάγκη αποφυγής του θρησκευτικού φανατισμού.
"Αν συνδεθεί ο θρησκευτικός φανατισμός με τις πολιτικές διαφορές, τότε θα έχουμε προβλήματα και θα δούμε τις κοινωνίες μας να διαχωρίζονται από τις πολιτικές διαφορές και τη θρησκευτική ταυτότητα ", είπε.
Από την πλευρά του ο Αχμάντ αλ-Κχαλίφα, αρνήθηκε τις κατηγορίες, ότι η είσοδος στη χώρα των στρατιωτικών δυνάμεων, του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, μπορεί να χαρακτηριστεί ως εισβολή, ή πως τα μέτρα ασφαλείας στα οποία καταφεύγει η μειονότητα των Σουνιτών που κατέχει την εξουσία, στοχεύουν στον περιορισμό της πλειοψηφίας των Σιϊτών.
Σημειώνεται ότι τα στρατεύματα του Κόλπου που διοικούνται από τη Σαουδική Αραβία, μπήκαν στο Μπαχρέιν το Μάρτιο, κατόπιν κυβερνητικού αιτήματος, μετά από τις βίαιες συγκρούσεις διαδηλωτών με τις δυνάμεις ασφαλείας και την αποτυχία των τελευταίων να ελέγξουν τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, κίνηση που προκάλεσε την αντίδραση του Ιράν. Ο
Κχαλίφα, αναφερόμενος στο Ιράν, κάλεσε τον Αχμαντινετζάντ να αντιληφθεί ότι "αυτό που συμβαίνει στο εσωτερικό της χώρας είναι εκ διαμέτρου αντίθετο με αυτό που αντιλαμβάνεται ή φαντάζεται η Τεχεράνη ", ενώ ελπίζει ότι σύντομα οι Ιρανοί θα αντιληφθούν την πραγματικότητα.
Source : enet.gr
"Είμαστε ενάντια σε κάθε φανατική έξαρση στην περιοχή μας ", δήλωσε στην κοινή συνέντευξη τύπου που παραχώρησε με τον ομόλογό του της κυβέρνησης του Μπαχρέιν , Αχμάντ αλ-Κχαλίφα, και πρόσθεσε: "Το Μπαχρέιν και οι χώρες του Κόλπου, είναι η ραχοκοκαλιά της σταθερότητας σε αυτή την περιοχή και για αυτό δεν επιθυμούμε να καλλιεργείται κάθε είδους ένταση σε αυτό το γεωστρατηγικά αλλά και οικονομικά πολύ σημαντικό τμήμα του πλανήτη".
Επίσης ο Νταβούτογλου επεσήμανε ότι το Μπαχρέιν, αποτελούσε κατά το παρελθόν, ένα καλό παράδειγμα αρμονικής συμβίωσης Σιϊτών, Σουνιτών και πιστών από άλλα δόγματα και επισήμανε την ανάγκη αποφυγής του θρησκευτικού φανατισμού.
"Αν συνδεθεί ο θρησκευτικός φανατισμός με τις πολιτικές διαφορές, τότε θα έχουμε προβλήματα και θα δούμε τις κοινωνίες μας να διαχωρίζονται από τις πολιτικές διαφορές και τη θρησκευτική ταυτότητα ", είπε.
Από την πλευρά του ο Αχμάντ αλ-Κχαλίφα, αρνήθηκε τις κατηγορίες, ότι η είσοδος στη χώρα των στρατιωτικών δυνάμεων, του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, μπορεί να χαρακτηριστεί ως εισβολή, ή πως τα μέτρα ασφαλείας στα οποία καταφεύγει η μειονότητα των Σουνιτών που κατέχει την εξουσία, στοχεύουν στον περιορισμό της πλειοψηφίας των Σιϊτών.
Σημειώνεται ότι τα στρατεύματα του Κόλπου που διοικούνται από τη Σαουδική Αραβία, μπήκαν στο Μπαχρέιν το Μάρτιο, κατόπιν κυβερνητικού αιτήματος, μετά από τις βίαιες συγκρούσεις διαδηλωτών με τις δυνάμεις ασφαλείας και την αποτυχία των τελευταίων να ελέγξουν τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, κίνηση που προκάλεσε την αντίδραση του Ιράν. Ο
Κχαλίφα, αναφερόμενος στο Ιράν, κάλεσε τον Αχμαντινετζάντ να αντιληφθεί ότι "αυτό που συμβαίνει στο εσωτερικό της χώρας είναι εκ διαμέτρου αντίθετο με αυτό που αντιλαμβάνεται ή φαντάζεται η Τεχεράνη ", ενώ ελπίζει ότι σύντομα οι Ιρανοί θα αντιληφθούν την πραγματικότητα.
Source : enet.gr
Δευτέρα 4 Απριλίου 2011
Δανία του νότου ή βορράς της Αφρικής ?
Από τις " Διαδρομές " με τη Λίζα Δουκακάρου
Την ώρα που η χώρα κάνει αιματηρές προσπάθειες να σταθεί στα πόδια της , η νέα υποβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας , λίγα εικοσιτετράωρα από την μετάθεση λύσης για τον Ιούνιο, είναι άλλο ένα πλήγμα για την Ελλάδα, αφού η αναβλητικότητα της Ευρώπης έχει ως θύμα τον συνήθη ύποπτο. Την περιφέρεια της Ευρώπης.
Διαπιστώνουμε με το χειρότερο τρόπο ότι , αν κάτι διακρίνει την Ενωμένη Ευρώπη, αυτό είναι η αντιφατικότητα μηνυμάτων και η βραδύτητα αποφάσεων.
Κάθε απόφαση , αντί να λύνει , περιπλέκει τα προβλήματα και κάθε νέα καθυστέρηση αυξάνει το κόστος διαχείρισής τους.Λογικά , τα ζητήματα του δημόσιου χρέους των χωρών - μελών θα έπρεπε να έχουν επιλυθεί με το Σύμφωνο Σταθερότητας από το 1998.Η να έχουν προβλεφθεί από τότε, συγκεκριμένοι τρόποι επίλυσης. Δεν νοείται νομισματική ομοσπονδία χωρίς αυτόματους μηχανισμούς στήριξης των μελών της.
Εδώ το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύνεται, αλλά συνεχώς μετατοπίζεται, αναβάλλεται, επεκτείνεται, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τα κράτη και κυρίως τους λαούς.Με τέτοιου είδους πολιτική φυσικό επακόλουθο είναι η έκθεση των χωρών στη βουλιμική δυσπιστία των δανειστών και των κερδοσκόπων , που η ίδια η Ευρωπαική Ενωση έχει νομιμοποιήσει για να την αξιολογούν.
Κι' ενώ κάτη όπως οι ΗΠΑ, η Βρεττανία, η Κίνα χρηματοδοτούν το δημόσιο χρέος τους απο την κεντρική τους τράπεζα, η Ευρώπη το απαγορεύει στα μέλη της, εξαναγκάζοντάς τα να προσέρχονται στις όποιες ληστρικές αγορές.
Πρόσφατα δημοσιεύματα , ρίχνουν στο τραπέζι την πρόταση για ένα μίνι σχέδιο Μάρσαλ, μήπως και σταματήσει η καταστροφική " εξυγίανση" των χωρών του Νότου.Οπως ισχυρίζονται, η Νότια Ευρώπη είναι σημαντική εξαγωγική μονάδα των προιόντων του γαλλογερμανικού άξονα.
Οι αγορές του Νότου έχουν " κατεβάσει ρολά". Ο,τι ήταν να αγορασθεί αγοράσθηκε. Τώρα μόνο πουλάμε... Λέτε να μην γνωρίζουν οι " φίλοι" και δανειστές μας ότι η βαθιά ύφεση αναμένεται να κρατήσει τουλάχιστον μιά δεκαετία ? Το τελευταίο πράγμα στο οποίο αποβλέπουν είναι η αγοραστική μας δύνατότητα. Μάλλον κάποιοι υπεραισιόδοξοι πιστεύουν ακόμα ότι θα γίνουμε η Δανία του Νότου, αγνοώντας ότι έχουμε ήδη γίνει ο Βορράς της Αφρικής.
Source : Metro newspaper.
Την ώρα που η χώρα κάνει αιματηρές προσπάθειες να σταθεί στα πόδια της , η νέα υποβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας , λίγα εικοσιτετράωρα από την μετάθεση λύσης για τον Ιούνιο, είναι άλλο ένα πλήγμα για την Ελλάδα, αφού η αναβλητικότητα της Ευρώπης έχει ως θύμα τον συνήθη ύποπτο. Την περιφέρεια της Ευρώπης.
Διαπιστώνουμε με το χειρότερο τρόπο ότι , αν κάτι διακρίνει την Ενωμένη Ευρώπη, αυτό είναι η αντιφατικότητα μηνυμάτων και η βραδύτητα αποφάσεων.
Κάθε απόφαση , αντί να λύνει , περιπλέκει τα προβλήματα και κάθε νέα καθυστέρηση αυξάνει το κόστος διαχείρισής τους.Λογικά , τα ζητήματα του δημόσιου χρέους των χωρών - μελών θα έπρεπε να έχουν επιλυθεί με το Σύμφωνο Σταθερότητας από το 1998.Η να έχουν προβλεφθεί από τότε, συγκεκριμένοι τρόποι επίλυσης. Δεν νοείται νομισματική ομοσπονδία χωρίς αυτόματους μηχανισμούς στήριξης των μελών της.
Εδώ το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύνεται, αλλά συνεχώς μετατοπίζεται, αναβάλλεται, επεκτείνεται, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τα κράτη και κυρίως τους λαούς.Με τέτοιου είδους πολιτική φυσικό επακόλουθο είναι η έκθεση των χωρών στη βουλιμική δυσπιστία των δανειστών και των κερδοσκόπων , που η ίδια η Ευρωπαική Ενωση έχει νομιμοποιήσει για να την αξιολογούν.
Κι' ενώ κάτη όπως οι ΗΠΑ, η Βρεττανία, η Κίνα χρηματοδοτούν το δημόσιο χρέος τους απο την κεντρική τους τράπεζα, η Ευρώπη το απαγορεύει στα μέλη της, εξαναγκάζοντάς τα να προσέρχονται στις όποιες ληστρικές αγορές.
Πρόσφατα δημοσιεύματα , ρίχνουν στο τραπέζι την πρόταση για ένα μίνι σχέδιο Μάρσαλ, μήπως και σταματήσει η καταστροφική " εξυγίανση" των χωρών του Νότου.Οπως ισχυρίζονται, η Νότια Ευρώπη είναι σημαντική εξαγωγική μονάδα των προιόντων του γαλλογερμανικού άξονα.
Οι αγορές του Νότου έχουν " κατεβάσει ρολά". Ο,τι ήταν να αγορασθεί αγοράσθηκε. Τώρα μόνο πουλάμε... Λέτε να μην γνωρίζουν οι " φίλοι" και δανειστές μας ότι η βαθιά ύφεση αναμένεται να κρατήσει τουλάχιστον μιά δεκαετία ? Το τελευταίο πράγμα στο οποίο αποβλέπουν είναι η αγοραστική μας δύνατότητα. Μάλλον κάποιοι υπεραισιόδοξοι πιστεύουν ακόμα ότι θα γίνουμε η Δανία του Νότου, αγνοώντας ότι έχουμε ήδη γίνει ο Βορράς της Αφρικής.
Source : Metro newspaper.
Ο Ι. Μάζης για την Μεσανατολική κρίση
Τσερεζόλε Ε.
* Πώς κρίνετε τη στάση, πρώτον, του Αραβικού Συνδέσμου και, δεύτερον, της Αφρικανικής Ένωσης στην επέμβαση στη Λιβύη;
Και οι δύο αυτοί διεθνείς οργανισμοί είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί με τη δυτική επέμβαση στη Λιβύη. Δεν επιθυμούν σε καμία περίπτωση χερσαία επέμβαση στο έδαφος της Λιβύης από ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις φοβούμενες μια συλλογική αντίδραση του αραβομουσουλμανικού κόσμου, η οποία θα τροφοδοτούσε τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό. Παρ' όλα αυτά δίδουν με την επαμφοτερίζουσα στάση τους όλο τον χρόνο αλλά και νομιμοποιούν αυτές τις επεμβάσεις. Συνεπώς η στάση τους καταλήγει να στηρίζει επί της ουσίας τον δυτικό στρατηγικό σχεδιασμό στην περιοχή.
* Ποιες οι επιδιώξεις της Τουρκίας στην κρίση της Λιβύης με όχημα το ΝΑΤΟ; Με άλλα λόγια πώς εγγράφεται η κρίση στη Λιβύη στα ευρύτερα τουρκικά σχέδια στη Μέση Ανατολή;
Η Τουρκία, αφού έδειξε πάλι τη γνωστή της απειθαρχία στις ΝΑΤΟϊκές δομές, ζήτησε και πήρε τον έλεγχο του αεροδρομίου της Βεγγάζης για να στηρίξει «ανθρωπιστικές αποστολές» των βομβαρδιζόντων τη Λιβύη δυτικών δυνάμεων. Πάντως, το βέβαιον είναι ότι είναι εύκολο να κοροϊδεύεις τους πάντες για λίγο, λίγους για πάντα, αλλά όλους και για πάντα, είναι αδύνατο. Αυτό θα το αντιληφθεί η γείτων και σύμμαχος λίαν συντόμως, όταν το ντόμινο των εξεγέρσεων (το οποίο... προφανώς επυροδοτήθη στο Μαγκρέμπ και τη Μέση Ανατολή κατόπιν... της αυτοπυρπολήσεως του δυστυχούς Τυνησίου πλανοδίου οπωροπώλου) καταλήξει εις τα σύνορά της... Η υπόθεση των κουρδικών πληθυσμών στη Συρία και το Ιράν, όπως και το ήδη υπαρκτό κρατικό μόρφωμα του Ιρακινού Κουρδιστάν αλλά και οι δικοί της κουρδικοί πληθυσμοί της τάξεως των 20 εκατομμυρίων ψυχών πρέπει να την εμβάλουν σε προβληματισμό...
Η Τουρκία πάντως, δεν είναι ευχαριστημένη με την ανατροπή του status quo στη Λιβύη, διότι βλάπτονται σημαντικά οικονομικά της συμφέροντα, τα ήδη εδραιωμένα μέσω του καθεστώτος Καντάφι. Προσπαθεί όμως να εγγράψει, έστω και καθυστερημένα, κάποιες υποθήκες ιμπεριαλιστικού και αποικιοκρατικού τύπου στη Λιβύη, έστω με την καθυστερημένη (αλλά απαιτητική σε εμπράγματα ανταλλάγματα επί του λιβυκού εδάφους) συμμετοχή της.
* Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η επέμβαση των δυτικών στη Λιβύη στις άλλες εξεγέρσεις στον αραβικό κόσμο;
Ισχυροί και σοβαροί αμερικανικοί παράγοντες, όπως ο ναύαρχος Τ. Σταυρίδης, εκφράζουν την ανησυχία τους κατά πόσον η επιχείρηση αυτή συμβαδίζει με τα συμφέροντα των ΗΠΑ εφόσον εντοπίζονται ήδη μεταξύ των εξεγερμένων «ψήγματα» μαχητών της Αλ Κάιντα και άλλα «στοιχεία» άγνωστα στις αρμόδιες υπηρεσίες της Ουάσιγκτον. Επίσης την ίδια αμφιβολία εξέφρασε ο ναύαρχος για πιθανές χερσαίες επεμβάσεις του ΝΑΤΟ στη χώρα. Εάν όμως δεν καταλήξει η όλη επιχείρηση σε διχοτόμηση της χώρας, ώστε να εξασφαλιστεί και ένα τμήμα ζωτικού χώρου υπάρξεως των φιλοκανταφικών φυλών και της φυλής του Καντάφι, η υπόθεση αυτή φοβούμαι ότι θα εξελιχθεί σε κλασικό αποικιοκρατικό μολυσματικό βάλτο για την περιοχή της Β. Αφρικής και της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ο υπόλοιπος αραβικός κόσμος θα ενοχληθεί μόνο με ευρείας κλίμακος ΝΑΤΟϊκή χερσαία επέμβαση, η οποία, όμως, όπως φαίνεται, δεν είναι απαραίτητη. Ήδη ειδικές δυτικές ομάδες συγκεκαλυμμένων ενεργειών δρούν στα λιβυκά εδάφη προς υποστήριξη πάσης φύσεως των εξεγερθέντων... Πάντως, εάν υποτεθεί ότι μια τέτοιου τύπου επέμβαση θα πραγματοποιηθεί, φοβούμαι ότι η ανοχή της Αφρικανικής Ενώσεως και του Αραβικού Συνδέσμου θα δοκιμαστεί σοβαρά. Και κάτι ακόμη: η ΝΑΤΟϊκή και αγγλογαλλική επέμβαση στη Λιβύη δεν δίδει τα σωστά μηνύματα στα πρώην και νυν «ενοχλητικά» αλλά με διάθεση να «μετανοήσουν» αραβομουσουλμανικά ή και όχι (π.χ. Β. Κορέα) κράτη. Τα διδάσκει να μην στραφούν προς τη Δύση και να μην την εμπιστεύονται! Διότι, αν τύχει και το κάμουν, θα... τιμωρηθούν, όπως η Λιβύη!
* Μπαχρέιν, Υεμένη, Συρία: το ντόμινο συνεχίζεται, με τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Τελικά ο 21ος αιώνας ξεκινά τώρα γι' αυτές τις χώρες; Υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά; Βασικές διαφορές;
Θα μπορούσαμε να πούμε, χωρίς αυτό να αποτελεί κατ' ανάγκην θετική αξιολογική κρίση, ότι μάλλον ο 21ος αιώνας ξεκινά τώρα για τις χώρες αυτές. Ξέρετε, κ. Τσερεζόλε, το ότι εμείς οι δυτικοί έχουμε ανακαλύψει «το φάρμακο της ευλογιάς» δεν σημαίνει ότι οι λαοί αυτοί είναι «κατ' ανάγκην άρρωστοι»! Το βέβαιον είναι ότι ο δυτικός στρατηγικός σχεδιασμός δεν ανέχεται πλέον τον οιονδήποτε «εκβιασμό» από καθεστώτα της περιοχής, τα οποία τυχαίνει να διαθέτουν τεράστια και υψηλής ποιότητος αποθέματα υδρογονανθράκων. Η οικονομική κρίση επιταχύνει τα πράγματα και οξύνει τις εντάσεις προωθώντας «θερμές» λύσεις, τύπου Λιβύης, εκεί όπου δεν μπορούν να διευθετηθούν τα πράγματα «εσωτερικώς», υπό «τύπον Αιγύπτου...».
* Το γεγονός ότι οι διαδηλώσεις έφθασαν ώς τη Συρία καθιστά την Τεχεράνη σιωπηλή. Πώς λειτουργεί πλέον ευρύτερα το παζλ των συμμαχιών στη Μέση Ανατολή, με τις ΗΠΑ να αντιμετωπίζουν διλήμματα όπως αυτό στο Μπαχρέιν;
Η Υεμένη και το Μπαχρέιν, πιστεύω ότι θα διαδώσουν συντόμως στον μυχό του Αραβο-περσικού Κόλπου, στη σαουδαραβική πλευρά, τον ιό της σιιτικής εξεγέρσεως. Κατά την άποψή μου, αυτή είναι η απάντηση της Τεχεράνης στο «σουνιτικό ντόμινο του οπωροπώλου», το οποίον έθεσε ήδη σε κίνδυνο τη σταθερότητα της μπααθικής συμμάχου της, της Συρίας! Αν η Συρία υποστεί μίαν αλλαγή καθεστώτος, το συντηρητικό σουνιτικό στοιχείο θα κανοναρχήσει τις πολιτικές και πολιτειακές εξελίξεις στην περιοχή μη δυνάμενο όμως ούτε αυτό να αποφύγει τις φυγόκεντρες τάσεις των 7 εκατομμυρίων περίπου Κούρδων της ΒΑ Συρίας, οι οποίοι μάλλον θα αξιοποιήσουν τη ρευστότητα της επελθησομένης καταστάσεως. Αυτό το γεγονός είναι φυσικό ότι δεν θα αφήσει ανεπηρέαστο και τον πληθυσμό των 11 εκατομμυρίων περίπου Κούρδων επί των ιρανικών εδαφών. Άλλωστε εστίες αναταραχών και συλλήψεις δημοσιογράφων και πολιτικών έχουν ήδη αρχίσει να σημειούνται και στο Ιράν. Αν αυτό το πάζλ συνεχίσει να συμπληρούται, το κουρδικό στοιχείο στα τουρκικά εδάφη της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ανατολίας δεν θα μείνει αδιάφορο. Δεν μπορώ να προβλέψω την ένταση του «ενδιαφέροντός του», πάντως είναι βέβαιον πως το ενδιαφέρον αυτό θα υπάρξει και θα ενισχυθεί ποικιλοτρόπως και από το Ιρακινό Κουρδιστάν, το οποίο ήδη έχει αρχίσει να κινείται προς την «τακτοποίηση του θέματος του Κιρκούκ» και των εξαιρετικής ποιότητος κοιτασμάτων πετρελαίου που διαθέτει το υπέδαφός του (Light Kirkuk).
* Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 σύσσωμοι οι αναλυτές εστίαζαν το ενδιαφέρον τους στους ισλαμιστές, και την Αλ Κάιντα κ.ά., ωστόσο σήμερα οι ισλαμιστές μοιάζουν «εκτός νυμφώνος». Αυτή η κατάσταση είναι διαρκείας ή συγκυριακή; Δηλαδή η ισλαμιστική παρουσία στο μέλλον θα είναι καθοριστική ή θα είναι μια τάση μεταξύ άλλων;
Eκτιμώ ότι ο δυτικός σχεδιασμός ελπίζει και εύχεται οι ισλαμιστές να αποτελέσουν μίαν πολιτική τάση μεταξύ άλλων τάσεων. Και φυσικά με τον τρόπο αυτόν να φθαρούν πολιτικώς, με «ειρηνικόκοινοβουλευτικό τρόπο», ώστε να μην εξαναγκαστούν καταπιεζόμενοι να οδηγηθούν σε ακραίες κοινωνικοπολιτικές και παραστρατιωτικές εκρήξεις. Si non e vero, e ben trovato! Είναι απολύτως αληθές ότι το πραγματικό Ισλάμ και τα ιερά του κείμενα δεν συμφωνούν με την τρομοκρατία. Ιδιαίτερα όταν αυτά ερμηνεύονται και διδάσκονται από πραγματικούς νομοκανονολόγους. Αλλά όποιος μελετήσει κάπως συστηματικότερα το πολιτικό Ισλάμ, ιδιαίτερα υπό το φως των Αλ Αφγάνι, Μωχάμεντ Αμπντόχ και Σαγίντ Κουτμπ (ουδείς εξ αυτών υπήρξε νομοκανονολόγος των ιερών ισλαμικών κειμένων), θα αντιληφθεί ότι αυτό δεν είναι προφανές. Ίσως, κατά τη δική μου άποψη, οι μεταβάσεις αυτές έπρεπε να γίνουν ομαλότερα και εν συνεργασία με τα υπάρχοντα καθεστώτα... Αλλά, βλέπετε, κ. Τσερεζόλε, η κρίση δεν περιμένει... και συνεπώς ούτε η ενεργοβόρος Δύση μπορεί να περιμένει...
Source :avgi.gr
* Πώς κρίνετε τη στάση, πρώτον, του Αραβικού Συνδέσμου και, δεύτερον, της Αφρικανικής Ένωσης στην επέμβαση στη Λιβύη;
Και οι δύο αυτοί διεθνείς οργανισμοί είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί με τη δυτική επέμβαση στη Λιβύη. Δεν επιθυμούν σε καμία περίπτωση χερσαία επέμβαση στο έδαφος της Λιβύης από ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις φοβούμενες μια συλλογική αντίδραση του αραβομουσουλμανικού κόσμου, η οποία θα τροφοδοτούσε τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό. Παρ' όλα αυτά δίδουν με την επαμφοτερίζουσα στάση τους όλο τον χρόνο αλλά και νομιμοποιούν αυτές τις επεμβάσεις. Συνεπώς η στάση τους καταλήγει να στηρίζει επί της ουσίας τον δυτικό στρατηγικό σχεδιασμό στην περιοχή.
* Ποιες οι επιδιώξεις της Τουρκίας στην κρίση της Λιβύης με όχημα το ΝΑΤΟ; Με άλλα λόγια πώς εγγράφεται η κρίση στη Λιβύη στα ευρύτερα τουρκικά σχέδια στη Μέση Ανατολή;
Η Τουρκία, αφού έδειξε πάλι τη γνωστή της απειθαρχία στις ΝΑΤΟϊκές δομές, ζήτησε και πήρε τον έλεγχο του αεροδρομίου της Βεγγάζης για να στηρίξει «ανθρωπιστικές αποστολές» των βομβαρδιζόντων τη Λιβύη δυτικών δυνάμεων. Πάντως, το βέβαιον είναι ότι είναι εύκολο να κοροϊδεύεις τους πάντες για λίγο, λίγους για πάντα, αλλά όλους και για πάντα, είναι αδύνατο. Αυτό θα το αντιληφθεί η γείτων και σύμμαχος λίαν συντόμως, όταν το ντόμινο των εξεγέρσεων (το οποίο... προφανώς επυροδοτήθη στο Μαγκρέμπ και τη Μέση Ανατολή κατόπιν... της αυτοπυρπολήσεως του δυστυχούς Τυνησίου πλανοδίου οπωροπώλου) καταλήξει εις τα σύνορά της... Η υπόθεση των κουρδικών πληθυσμών στη Συρία και το Ιράν, όπως και το ήδη υπαρκτό κρατικό μόρφωμα του Ιρακινού Κουρδιστάν αλλά και οι δικοί της κουρδικοί πληθυσμοί της τάξεως των 20 εκατομμυρίων ψυχών πρέπει να την εμβάλουν σε προβληματισμό...
Η Τουρκία πάντως, δεν είναι ευχαριστημένη με την ανατροπή του status quo στη Λιβύη, διότι βλάπτονται σημαντικά οικονομικά της συμφέροντα, τα ήδη εδραιωμένα μέσω του καθεστώτος Καντάφι. Προσπαθεί όμως να εγγράψει, έστω και καθυστερημένα, κάποιες υποθήκες ιμπεριαλιστικού και αποικιοκρατικού τύπου στη Λιβύη, έστω με την καθυστερημένη (αλλά απαιτητική σε εμπράγματα ανταλλάγματα επί του λιβυκού εδάφους) συμμετοχή της.
* Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η επέμβαση των δυτικών στη Λιβύη στις άλλες εξεγέρσεις στον αραβικό κόσμο;
Ισχυροί και σοβαροί αμερικανικοί παράγοντες, όπως ο ναύαρχος Τ. Σταυρίδης, εκφράζουν την ανησυχία τους κατά πόσον η επιχείρηση αυτή συμβαδίζει με τα συμφέροντα των ΗΠΑ εφόσον εντοπίζονται ήδη μεταξύ των εξεγερμένων «ψήγματα» μαχητών της Αλ Κάιντα και άλλα «στοιχεία» άγνωστα στις αρμόδιες υπηρεσίες της Ουάσιγκτον. Επίσης την ίδια αμφιβολία εξέφρασε ο ναύαρχος για πιθανές χερσαίες επεμβάσεις του ΝΑΤΟ στη χώρα. Εάν όμως δεν καταλήξει η όλη επιχείρηση σε διχοτόμηση της χώρας, ώστε να εξασφαλιστεί και ένα τμήμα ζωτικού χώρου υπάρξεως των φιλοκανταφικών φυλών και της φυλής του Καντάφι, η υπόθεση αυτή φοβούμαι ότι θα εξελιχθεί σε κλασικό αποικιοκρατικό μολυσματικό βάλτο για την περιοχή της Β. Αφρικής και της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ο υπόλοιπος αραβικός κόσμος θα ενοχληθεί μόνο με ευρείας κλίμακος ΝΑΤΟϊκή χερσαία επέμβαση, η οποία, όμως, όπως φαίνεται, δεν είναι απαραίτητη. Ήδη ειδικές δυτικές ομάδες συγκεκαλυμμένων ενεργειών δρούν στα λιβυκά εδάφη προς υποστήριξη πάσης φύσεως των εξεγερθέντων... Πάντως, εάν υποτεθεί ότι μια τέτοιου τύπου επέμβαση θα πραγματοποιηθεί, φοβούμαι ότι η ανοχή της Αφρικανικής Ενώσεως και του Αραβικού Συνδέσμου θα δοκιμαστεί σοβαρά. Και κάτι ακόμη: η ΝΑΤΟϊκή και αγγλογαλλική επέμβαση στη Λιβύη δεν δίδει τα σωστά μηνύματα στα πρώην και νυν «ενοχλητικά» αλλά με διάθεση να «μετανοήσουν» αραβομουσουλμανικά ή και όχι (π.χ. Β. Κορέα) κράτη. Τα διδάσκει να μην στραφούν προς τη Δύση και να μην την εμπιστεύονται! Διότι, αν τύχει και το κάμουν, θα... τιμωρηθούν, όπως η Λιβύη!
* Μπαχρέιν, Υεμένη, Συρία: το ντόμινο συνεχίζεται, με τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Τελικά ο 21ος αιώνας ξεκινά τώρα γι' αυτές τις χώρες; Υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά; Βασικές διαφορές;
Θα μπορούσαμε να πούμε, χωρίς αυτό να αποτελεί κατ' ανάγκην θετική αξιολογική κρίση, ότι μάλλον ο 21ος αιώνας ξεκινά τώρα για τις χώρες αυτές. Ξέρετε, κ. Τσερεζόλε, το ότι εμείς οι δυτικοί έχουμε ανακαλύψει «το φάρμακο της ευλογιάς» δεν σημαίνει ότι οι λαοί αυτοί είναι «κατ' ανάγκην άρρωστοι»! Το βέβαιον είναι ότι ο δυτικός στρατηγικός σχεδιασμός δεν ανέχεται πλέον τον οιονδήποτε «εκβιασμό» από καθεστώτα της περιοχής, τα οποία τυχαίνει να διαθέτουν τεράστια και υψηλής ποιότητος αποθέματα υδρογονανθράκων. Η οικονομική κρίση επιταχύνει τα πράγματα και οξύνει τις εντάσεις προωθώντας «θερμές» λύσεις, τύπου Λιβύης, εκεί όπου δεν μπορούν να διευθετηθούν τα πράγματα «εσωτερικώς», υπό «τύπον Αιγύπτου...».
* Το γεγονός ότι οι διαδηλώσεις έφθασαν ώς τη Συρία καθιστά την Τεχεράνη σιωπηλή. Πώς λειτουργεί πλέον ευρύτερα το παζλ των συμμαχιών στη Μέση Ανατολή, με τις ΗΠΑ να αντιμετωπίζουν διλήμματα όπως αυτό στο Μπαχρέιν;
Η Υεμένη και το Μπαχρέιν, πιστεύω ότι θα διαδώσουν συντόμως στον μυχό του Αραβο-περσικού Κόλπου, στη σαουδαραβική πλευρά, τον ιό της σιιτικής εξεγέρσεως. Κατά την άποψή μου, αυτή είναι η απάντηση της Τεχεράνης στο «σουνιτικό ντόμινο του οπωροπώλου», το οποίον έθεσε ήδη σε κίνδυνο τη σταθερότητα της μπααθικής συμμάχου της, της Συρίας! Αν η Συρία υποστεί μίαν αλλαγή καθεστώτος, το συντηρητικό σουνιτικό στοιχείο θα κανοναρχήσει τις πολιτικές και πολιτειακές εξελίξεις στην περιοχή μη δυνάμενο όμως ούτε αυτό να αποφύγει τις φυγόκεντρες τάσεις των 7 εκατομμυρίων περίπου Κούρδων της ΒΑ Συρίας, οι οποίοι μάλλον θα αξιοποιήσουν τη ρευστότητα της επελθησομένης καταστάσεως. Αυτό το γεγονός είναι φυσικό ότι δεν θα αφήσει ανεπηρέαστο και τον πληθυσμό των 11 εκατομμυρίων περίπου Κούρδων επί των ιρανικών εδαφών. Άλλωστε εστίες αναταραχών και συλλήψεις δημοσιογράφων και πολιτικών έχουν ήδη αρχίσει να σημειούνται και στο Ιράν. Αν αυτό το πάζλ συνεχίσει να συμπληρούται, το κουρδικό στοιχείο στα τουρκικά εδάφη της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ανατολίας δεν θα μείνει αδιάφορο. Δεν μπορώ να προβλέψω την ένταση του «ενδιαφέροντός του», πάντως είναι βέβαιον πως το ενδιαφέρον αυτό θα υπάρξει και θα ενισχυθεί ποικιλοτρόπως και από το Ιρακινό Κουρδιστάν, το οποίο ήδη έχει αρχίσει να κινείται προς την «τακτοποίηση του θέματος του Κιρκούκ» και των εξαιρετικής ποιότητος κοιτασμάτων πετρελαίου που διαθέτει το υπέδαφός του (Light Kirkuk).
* Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 σύσσωμοι οι αναλυτές εστίαζαν το ενδιαφέρον τους στους ισλαμιστές, και την Αλ Κάιντα κ.ά., ωστόσο σήμερα οι ισλαμιστές μοιάζουν «εκτός νυμφώνος». Αυτή η κατάσταση είναι διαρκείας ή συγκυριακή; Δηλαδή η ισλαμιστική παρουσία στο μέλλον θα είναι καθοριστική ή θα είναι μια τάση μεταξύ άλλων;
Eκτιμώ ότι ο δυτικός σχεδιασμός ελπίζει και εύχεται οι ισλαμιστές να αποτελέσουν μίαν πολιτική τάση μεταξύ άλλων τάσεων. Και φυσικά με τον τρόπο αυτόν να φθαρούν πολιτικώς, με «ειρηνικόκοινοβουλευτικό τρόπο», ώστε να μην εξαναγκαστούν καταπιεζόμενοι να οδηγηθούν σε ακραίες κοινωνικοπολιτικές και παραστρατιωτικές εκρήξεις. Si non e vero, e ben trovato! Είναι απολύτως αληθές ότι το πραγματικό Ισλάμ και τα ιερά του κείμενα δεν συμφωνούν με την τρομοκρατία. Ιδιαίτερα όταν αυτά ερμηνεύονται και διδάσκονται από πραγματικούς νομοκανονολόγους. Αλλά όποιος μελετήσει κάπως συστηματικότερα το πολιτικό Ισλάμ, ιδιαίτερα υπό το φως των Αλ Αφγάνι, Μωχάμεντ Αμπντόχ και Σαγίντ Κουτμπ (ουδείς εξ αυτών υπήρξε νομοκανονολόγος των ιερών ισλαμικών κειμένων), θα αντιληφθεί ότι αυτό δεν είναι προφανές. Ίσως, κατά τη δική μου άποψη, οι μεταβάσεις αυτές έπρεπε να γίνουν ομαλότερα και εν συνεργασία με τα υπάρχοντα καθεστώτα... Αλλά, βλέπετε, κ. Τσερεζόλε, η κρίση δεν περιμένει... και συνεπώς ούτε η ενεργοβόρος Δύση μπορεί να περιμένει...
Source :avgi.gr
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)