Geopolitical Research Institute(GRI)/Εταιρεία Γεωπολιτικών Ερευνών(ΕΓΕ)

Σάββατο, 25 Ιουνίου 2011

Εκτιμήσεις Stratfor για την κρίση στην ευρωζώνη

Έχουν περάσει 2.000 χρόνια από τότε όπου οι Αθηναίοι νομοθέτες τράβηξαν τέτοια παγκόσμια προσοχή πάνω τους όπως αυτή που συγκέντρωσαν οι Έλληνες βουλευτές την Τρίτη το βράδυ.
Η ειδησεογραφική κάλυψη αναφορικά με την ψήφο εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση την 21η Ιουνίου καθήλωσε τον παγκόσμιο χρηματοοικονομικό τομέα. Η ψήφος καλύφθηκε ζωντανά από τους περισσότερους οικονομικούς τηλεοπτικούς σταθμούς και links σε ζωντανά online feeds για την ελληνική ψηφοφορία βρίσκονταν παντού στο Διαδίκτυο.

Η κυβέρνηση έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης, δίνοντας στον Έλληνα πρωθυπουργό κ. Γιώργο Παπανδρέου την πολιτική εξουσιοδότηση να προσπαθήσει να περάσει τα επιπλέον μέτρα λιτότητας που απαιτεί η ευρωζώνη στην επόμενη ψηφοφορία, στις 28 Ιουνίου.
 Η έντονη προσοχή που τράβηξε η ψήφος εμπιστοσύνης στρεβλώνει τη σημασία του γεγονότος. Αυτό που δεν φαίνεται από την ειδησεογραφική κάλυψη είναι το γεγονός πως η Ελλάδα αντιπροσωπεύει το 2,5% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και πως η άμεση έκθεση των κρατών-μελών της ευρωζώνης σε αυτήν είναι διαχειρίσιμη.
Αυτή η εμμονή με την Ελλάδα συντηρεί μια τάση που υπάρχει να υπερτονίζονται η σημασία μεμονωμένων γεγονότων και τα υποτιθέμενα οικονομικά "καναρίνια στο ανθρακωρυχείο" (σ.σ.: τα καναρίνια στα ανθρακωρυχεία χρησίμευσαν σαν συναγερμοί για τη διαρροή αερίων γιατί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα).
 Παρατηρώντας εδώ και ενάμιση χρόνο την κρίση χρέους των κρατών της ευρωζώνης, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι: κανένα μεμονωμένο γεγονός, κρίση ή απόφαση δεν θα οδηγήσει στην κατάρρευσή της. Ένα τέτοιο περίπλοκο σύστημα οικονομικών και νομισματικών σχέσεων δεν θα διαλυθεί σε μία μέρα, σε έναν μήνα ή σε έναν χρόνο.
 Τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης έχει αποδειχτεί ότι είναι ιδιαίτερα ευέλικτα σε ό,τι αφορά τον χειρισμό της κρίσης. Τρία κράτη-μέλη έχουν λάβει πακέτα διάσωσης, παρά τους ξεκάθαρους κανονισμούς των συνθηκών της Ε.Ε. που απαγορεύουν τις διασώσεις.
 Ένα ταμείο διάσωσης, το EFSF, στήθηκε ουσιαστικά ως off shore οικονομική αρχή στο Λουξεμβούργο, πέρα δηλαδή από τον έλεγχο των ευρωπαϊκών αρχών, προκειμένου να αποφευχθεί η παραβίαση των κανονισμών της Ε.Ε. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει παρακάμψει τους κανονισμούς καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης.
 Η ΕΚΤ έχει δεχτεί τα ομόλογα με τη χειρότερη αξιολόγηση στον κόσμο ως εχέγγυο και έχει αγοράσει κρατικά ομόλογα απευθείας από τη δευτερογενή αγορά. Υπάρχει ακόμα η επιλογή να επιτραπεί είτε στο EFSF είτε στην ΕΚΤ να αγοράσει απευθείας κρατικά ομόλογα, επιλογή που δεν νομίζουμε ότι θα διστάσει κάποια από τις δύο αυτές αρχές να αξιοποιήσει αν χρειαστεί.
 Οι σκεπτικιστές υποστηρίζουν πως, επειδή η ευρωζώνη ήταν πρωταρχικά πολιτικό δημιούργημα, η οικονομική λογική της είναι θεμελιωδώς ελαττωματική. Επομένως, ένα μεμονωμένο οικονομικό ή πολιτικό σοκ -όπως θα ήταν η κατάρρευση της ελληνικής κυβέρνησης- θα μπορούσε να οδηγήσει στη διάλυση ολόκληρου του μπλοκ, φέρνοντας στην επιφάνεια μια σειρά οικονομικών προβλημάτων.
 Όμως, ακριβώς επειδή η ευρωζώνη είναι πολιτικό δημιούργημα, για να υπονομευθεί θα πρέπει να υπάρξουν θεμελιώδεις αλλαγές στη γεωπολιτική της Ευρώπης. Επιπλέον, όσο μεγαλύτερη είναι η επικείμενη οικονομική κρίση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης να βρουν ευέλικτους τρόπους για να την επιλύσουν.
Αυτή η... εφευρετικότητα υπήρξε εμφανής καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης. Αυτή η επιδεξιότητα έρχεται σε άμεση αντίθεση με τις περίπλοκες διαπραγματεύσεις που συνόδευσαν την επικύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας. Στην ουσία δεν είναι προς το συμφέρον κανενός να υπάρξει κρίση που θα οδηγήσει σε μετάδοσή της τόσο στην Ευρώπη όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.
 Έτσι, αν όλα τα άλλα αποτύχουν, τότε η ΕΚΤ θα τυπώσει χρήμα. Η ιδέα ότι η κεντρική τράπεζα θα συμμετείχε στη δική της διάλυση λόγω της προσήλωσής της στην ανεξαρτησία της ή στη διατήρηση του πληθωρισμού στο 2% είναι θεωρητική υπόθεση, που δεν λαμβάνει σοβαρά υπ’ όψιν τη συμπεριφορά της ΕΚΤ τους τελευταίους 24 μήνες.
 Αυτή η ανάλυση μας οδηγεί σε δύο συμπεράσματα: Το πρώτο είναι ότι η ευρωζώνη δεν θα καταρρεύσει εν μέσω κρίσης χρεών των κρατών της. Είναι προς το συμφέρον όλων των κρατών-μελών να συντηρηθούν στην κρίση. Η τροποποίηση των κανονισμών για τα μέλη της ευρωζώνης μπορεί να αποτελέσει αργότερα επιλογή, όμως το να επιχειρηθεί μια τέτοια μεταρρύθμιση εν μέσω ύφεσης, όταν θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφική μετάδοση της κρίσης, θα ήταν παράλογο.
 Δεύτερον, οι θεμελιώδεις πολιτικές αλλαγές που συμβαίνουν στην Ευρώπη -όπως η αποδυνάμωση της νατοϊκής συμμαχίας, η περιφερειοποίηση των συμμαχιών ασφαλείας και ιδιαίτερα η αναπτυσσόμενη ρωσογερμανική σχέση- είναι πολύ πιο σημαντικές για το μέλλον της ευρωζώνης από την ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα. Επειδή η ευρωζώνη είναι θεμελιωδώς πολιτικό project, η αποδυνάμωση των πολιτικών δεσμών που συνδέουν τις χώρες-μέλη στη νομισματική ένωση είναι αυτό που θα οδηγήσει τελικά στη διάλυση ή την στην τροποποίησή της.
 Γι’ αυτόν τον λόγο, οι συγκεκριμένες θεμελιώδεις πολιτικές αλλαγές είναι επίσης πολύ πιο σημαντικές από τα άλλα υποτιθέμενα καναρίνια στο ανθρακωρυχείο, όπως είναι για παράδειγμα η έκθεση των επενδυτών στα ελληνικά CDSs (η καθαρή έκθεση είναι πολύ μικρή, περίπου 5 δισ. δολάρια) ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους σχολιαστές ως κάτι που να εξηγεί γιατί η ευρωζώνη θα καταρρεύσει "κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου" ή "μέχρι το τέλος του έτους".
 Μνημειώδεις αλλαγές συντελούνται στην Ευρώπη. Δεν έχουμε λόγο να πιστέψουμε πως η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρό τους. Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι η προσοχή -σε ό,τι αφορά τόσο το ρίσκο όσο και τις λύσεις- συνεχίζει να βρίσκεται στις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις αλλά και σε μεμονωμένα γεγονότα.
 Αυτή η μυωπική αντιμετώπιση οφείλεται εν μέρει στο ότι οι χώρες-μέλη της ευρωζώνης, ιδιαίτερα η Γερμανία, δεν έχουν προσφέρει κάποια μακροπρόθεσμη λύση ή σχέδιο. Οι εκκλήσεις για επίλυση των θεμελιωδών δομικών ανισορροπιών μεταξύ της βόρειας και της νότιας Ευρώπης είναι λίγες και αποσπασματικές.
 Αυτή η σιωπή είναι από μόνη της ένδειξη ότι το Βερολίνο δεν κάνει μακροπρόθεσμα σχέδια, γεγονός που είναι είτε μεγάλη παράβλεψη είτε ένδειξη ότι το Βερολίνο δεν σχεδιάζει να παραμείνει στην ευρωζώνη μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
 H ευρωζώνη μπορεί και θα τα καταφέρει να βγει από την τρέχουσα κρίση - έχει αποδείξει ότι διαθέτει και τα μέσα και την απαιτούμενη ευελιξία να το πράξει.
 Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι το εξής: τι σχεδιάζουν να κάνουν οι Ευρωπαίοι, και ιδίως οι Γερμανοί, με την πολιτική δομή και την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης μακροπρόθεσμα;
 Η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση δεν πρόκειται να βρεθεί στις βάσεις δεδομένων της Eurostat ή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, ούτε στις 24ωρες καλύψεις των ειδησεογραφικών πρακτορείων..


(**)Η Stratfor Global Intelligence είναι αμερικανικό γεωστρατηγικό think tank, που συντάσσει εκθέσεις σε επιχειρηματικά, οικονομικά και γεωπολιτικά ζητήματα. 
Source : EURO2DAY

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου